ABD Başkanı Donald Trump, geçen ay sonunda Türkiye’deki NATO zirvesinde sahneye çıktığında, onu ülkeden gizlice çıkarma planı çoktan devreye girmişti. O günün erken saatlerinde Amerikalı yetkililer başkana endişe verici bilgilerle gelmişti. İranlıların Trump’ın Ankara’da kaldığı lüks zincir oteli bildiği, motorcade konvoyunun Türk başkentindeki hareketini izlediği ve onu öldürme niyetini sürdürdüğü aktarılmıştı. İran’ın, omuza monte füze ile Air Force One’ı düşürerek Trump’ı öldürmeyi planlayabileceği değerlendirmesi yapılıyordu.
İRAN'IN SUİKAST PLANI İSTİHBARATI KUŞKUYLA KARŞILANDI
İran’ın Trump’ın Ankara’daki düzenlemelerine ilişkin elde ettiği detay düzeyi, ekibini alarma geçirdi. Bununla birlikte bazı Amerikalı yetkililer, ağır şekilde korunan NATO zirvesinde İran’ın düzenleyebileceği bir suikast girişiminin başarılı olabileceğini ihtimal dışı görüyordu. İsrail hükümeti, olası İran suikast planına ilişkin istihbaratı CIA ile paylaştı. Ancak kurum ve bazı Trump yetkilileri, İsrail istihbaratına şüpheyle yaklaştı. CIA içindeki bazı isimler, istihbaratın inandırıcılığı ve İran’ın böyle bir saldırıyı gerçekleştirecek kapasiteye sahip olup olmadığı konusunda soru işaretleri dile getirdi.
ZİRVEDE ALARM DÜZEYİ YÜKSELTİLDİ
Yine de bu bilgiler, zirvede Amerikalı yetkililer arasında alarm düzeyinin ciddi şekilde yükselmesine yol açtı. İran’ın Trump’ın hayatına yönelik tehditleri, ABD’deki üç ayrı suikast girişimiyle birlikte uzun süredir ekibi için tedirginlik yaratıyordu. Trump, iki saat gecikmeyle basın toplantısına çıktı ve zirveyi büyük bir başarı olarak nitelendirdi. İran’ın kendisini öldürme arzusuyla ilgili düşüncelere dalmış görünen Trump, üç kabine üyesi ve üst düzey danışmanlarıyla çıktığı kürsüde “Bir başkanın hayatı çok tehlikelidir. Bu çok tehlikeli bir meslek” dedi.
BEYAZ KATERRING ARACI İLE GİZLİ TAHLİYE
Trump’ın motorcade konvoyu, cumhurbaşkanlığı külliyesinden Ankara’daki havalimanına doğru ayrıldıktan dört dakika sonra, beyaz bir ikram aracı Air Force One’ın yanına yanaştı. Başkanın ülkeden güvenli şekilde ayrılması için bir yöntem geliştirmek, günün sabah ve öğleden sonrasını Türkiye’de geçiren küçük bir üst düzey yetkili grubunun ana uğraşı haline geldi. Trump’ın 8 Temmuz akşamı Türkiye’den ayrılması planlanıyordu ve tehdide ilişkin detaylar ortaya çıktıktan sonra sadece birkaç saat kalmıştı. Zaman uzun değerlendirmelere izin vermiyordu.
GÜVENLİK DEĞERLENDİRMESİ VE ŞÜPHELİ İSTİHBARAT
Trump’tan önce Türkiye’ye gelen Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, süslü ve ağır şekilde korunan Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki küçük odalarda diğer üst düzey yetkilileri Gizli Servis ile birlikte bir plan oluşturmak üzere topladı. Yetkililer, tehdidin niteliği dahil çok sayıda faktörü değerlendiriyordu. İsrail, ABD’yi İran’ın vekillerini kullanarak Trump’a suikast düzenlemeye yönelik yeni bir planı konusunda ilk kez uyarmıştı ancak bilgiler belirsizdi. İran’la savaşın kırılma noktasında olduğu bir dönemde bazı yetkililer, bunun Trump’ın karar alma sürecini etkileme girişimi olabileceğine inanıyordu. Üç Amerikalı kaynak, ziyaret öncesi yapılan istihbarat değerlendirmelerinde İran’ın Trump’ı öldürmeye yönelik yeni ve spesifik bir planına dair bir işaret bulunmadığını söyledi.
HAVADAN FÜZE TEHDİDİ CİDDİYE ALINDI
Zirve devam ederken ABD istihbaratından havalimanı yakınında yerden ateşlenebilecek bir füzenin Air Force One’a yönelik potansiyel tehdidine odaklanan yeni bilgiler geldi. Bazı yetkililere bu senaryo abartılı geldi. NATO zirvesinde güvenlik, devam eden İran savaşı ve Türkiye’nin bu ülkeye yakınlığı nedeniyle dünya liderlerinin toplantıları için tipik olandan bile daha sıkıydı. On binlerce Türk güvenlik görevlisi ve polis Ankara’da konuşlandırılmış, neredeyse her köşeye geçici kameralar yerleştirilmişti. Zirve alanı ve 32 NATO üyesinin liderinin inip kalktığı havalimanı çok katmanlı güvenlikle çevrilmişti.
OMUZDAN FÜZE BİLGİSİNİN KAYNAĞI BELİRSİZ
Omuzdan fırlatılan füze bilgisinin tam olarak nereden elde edildiği netleşmedi. Başkan ayrıldıktan sonra hiçbir militanın gözaltına alınmadığı ve füze planına dair herhangi bir kanıt bulunamadığı belirtildi. Yine de Gizli Servis, kısa sürede potansiyel riskin ne kadar belirsiz olursa olsun ciddiye alınmaya değer olduğuna karar verdi. ABD’li bir yetkili, “Tehdit, o gün aşırı önlemler alınmasını gerektirecek kadar ciddiydi. Aksi takdirde bu adımları atmazdık” dedi. Bazı güvenlik yetkilileri, füze tehdidinin ilk tespit edildiği günün erken saatlerinde başkanın ülkeden gizlice ayrılmasının en güvenli yöntem olacağına inanıyordu ancak bu fikir reddedildi.
BAŞKANIN SESSİZ TEDİRGİNLİĞİ
Trump, Ukrayna ve Suriye liderleriyle görüşmelerinin ardından basın toplantısını düzenleyerek programını korudu. Ancak hayatına yönelik tehdidin zihinsel bir yük yarattığı açıktı. NATO Genel Sekreteri ile sabah toplantısında Trump, “Bu sabah bir şey gördüm. Onların listelerinin her birindeyim. Şimdiye kadar sanırım biraz şanslıydım. Ama bu çok uzun sürmeyebilir” dedi.
YENİ BAŞKANLIK UÇAĞI NEDEN KULLANILMADI?
Gizli Servis, Beyaz Saray ve ordu yetkilileri Trump’ı ülkeden gizlice çıkarmak için planlar hazırlarken, Trump da Türkiye’ye getirdiği 400 milyon dolarlık dev jumbo jeti neden ABD’ye götürmediğini açıklamak için ayrı bir çaba yürütüyordu. Katar’ın hediye ettiği Boeing 747, başkan için büyük bir gurur kaynağıydı. Washington’dan uçuş başarılı geçmiş, Trump Ankara’ya vardığında kendi seçtiği yeni renk düzenine boyanmış uçakla gururla poz vermişti. Eski uçağın artık sadece “yedek” olduğunu söylemişti.
İNANDIRICI BİR HİKAYE: İNGİLTERE'YE TUR
Güvenlik yetkilileri bir gün sonra ne yeni uçağın ne de eski, tanınmış açık mavi-beyaz modelin Trump’ın ayrılışı için ideal olmadığına karar verdi. Trump, dünyanın en iyisi olduğunda ısrar ettiği jetin neden dönüş yolculuğunda kullanılmadığına dair rahatsız edici sorular geleceğini hemen fark etti. Öğleden sonra 15.42’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşmeye girmeden önce Trump, Katar’ın hediye ettiği yeni jetin İngiltere’deki bir hava üssüne uçacağını ve askerlere uçağı gezme fırsatı verileceğini duyurdu. “Herkes çok heyecanlı ve biz onların ilk olması gerektiğini düşündük” yazan Trump, eski jetle “eski günlerin hatırına” gideceğini ekledi.
162 SANİYELİK GİZLİ GEÇİŞ
Plan, Trump’ın eski Air Force One uçağına binmesini ve ardından ana kapıdan uçağın karşı tarafındaki diğer çıkışa yürüyerek beyaz ikram kamyonuna binmesini gerektiriyordu. Türk Hava Yolları gurme yemekleriyle biliniyordu ve ikram araçları hidrolik kamyonlarla uçaklara ulaşıyordu. Ancak bu sefer ikram aracı boştu. ABD’li yetkililer günün erken saatlerinde araca el koymuş ancak nedenini açıklamamıştı. Önceden temizlenen konteynerin içinde Trump, daimi yönetici asistanı Natalie Harp, eskiden “body man” olan ve şimdi Oval Ofis operasyonları direktörlüğü yapan Walt Nauta, Beyaz Saray personel ofisini yöneten ama yıllardır Trump’la çalışan Dan Scavino ve Gizli Servis ajanları yer alıyordu.
KÜÇÜK UÇAKLA MİLDENHALL'E UÇUŞ
Grup araca bindikten sonra takım elbiseli bir Gizli Servis ajanı şoförün yanında kabine oturdu ve 162 saniyelik yolculukla tarmac boyunca daha küçük C-32A uçağına gidildi. Savunma Bakanı Pete Hegseth de İngiltere’deki Mildenhall hava üssüne yapılan uçuşta Trump’a katıldı. Daha büyük uçakta Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve birçok üst düzey danışman kaldı. Diğer personel de uçakta kaldı ve çoğu Trump’ın ön kabininde olmadığını, hatta uçakta bulunmadığını bilmiyordu. Pencerelerin perdelerini kapalı tutmaları söylendi.
"OYUNU GÖRÜNÜR KILMAK" VE SAVAŞ UÇAKLARI
Eski Gizli Servis ajanı Jonathan Wackrow, başkan seyahat ettiğinde Gizli Servis’in sık sık benzer bir yanıltma oyunu oynadığını belirtti. “Başkanla birlikte her zaman yemler kullanılır. Washington’da helikoptere her binişinde üç özdeş helikopter sürekli yer değiştirir” dedi. Trump bu hafta gazetecilere, kimsenin uçakta olduğunu bilmemesine rağmen Türkiye’den ayrılırken en büyük tehlikenin yedek uçakta değil kendi uçağında olduğunu söyledi. Ancak Amerikalı yetkililerin iki jetin de potansiyel tehlike altında olduğuna inandığına dair en az bir gösterge vardı: Savaş uçakları, her iki uçağa da ülkeden çıkışta eşlik etti.