Washington’daki Reagan Ulusal Havalimanı’nda 67 kişinin hayatını kaybettiği ölümcül çarpışmanın üzerinden bir buçuk yıl geçti, ancak uçaklar arasındaki tehlikeli yakınlaşmalar sürüyor. Geçen hafta Başkan Donald Trump’ı taşıyan Marine One helikopteri, Beyaz Saray’ın güneyindeki Ellipse bölgesinden havalanırken, pistten uçak kalkışları devam etti ve en az bir American Airlines bölgesel jeti helikopterin koruma alanına girdi. Olağan şartlarda, başkan helikopterle kalkış yaparken yakın havalimanından uçuşlar durduruluyor. Federal Havacılık İdaresi (FAA), pilotların helikopterin çevresindeki güvenlik halkası içine girdiğini doğrularken, başkanın hiçbir zaman tehlike altında olmadığını vurguladı.
TELEKOMÜNİKASYON AKSAMASI TESPİT EDİLDİ
Olayın nedenine ilişkin ilk değerlendirmeyi Ulaştırma Bakanı Sean Duffy yaptı. Duffy, Marine One ekibi ile FAA arasında personel seviyesinde iletişim sorunları yaşandığını belirterek, “Bunu çözüyoruz ve ekiplerimiz çok iyi çalışıyor” dedi. Hava trafik kontrol kayıtlarında, Marine One pilotlarının yakında kalkış yapacaklarını tekrarladığı ancak kulenin bu bildirimi duyamadığı anlaşıldı. FAA, olayla ilgili güvenlik inceleme paneli topladı ve Beyaz Saray Askeri Ofisi’nin helikopter birimiyle dün bir toplantı gerçekleştirdi. Açıklamada, iki tarafın da kalkış bildirim süresini üç dakikaya çıkarma ve sinyal frekanslarını güçlendirme konusunda anlaştığı duyuruldu.
ÖLÜMCÜL KAZANIN RAPORU ORTAYA ÇIKTI
Reagan Ulusal Havalimanı, kanunların yapıldığı binaların hemen yanında yer alan hava sahasında yoğun trafiği, yüksek güvenlik önlemlerini, eski ekipmanları ve personel eksikliğini bir arada yönetmeye çalışıyor. 29 Ocak 2025’te Potomac Nehri üzerinde bir Amerikan ordusuna ait Black Hawk helikopteri ile iniş yapan American Airlines bölgesel jeti çarpıştı, 67 kişi hayatını kaybetti. Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu’nun (NTSB) final raporu, kazaya helikopter rotasının iniş yapan uçakların yoluna çok yakın olması, FAA’nın yakın temas verilerini düzenli olarak değerlendirmemesi ve kontrolörlerin yüksek iş yükü nedeniyle durumsal farkındalığı kaybetmesinin yol açtığını ortaya koydu.
ARDI ARDINA GELEN YAKIN TEMAS OLAYLARI
Ölümcül kazanın gölgesinde havalimanında başka sıkıntılar da yaşandı. Geçen yıl mart ayında bir hava trafik kontrolörü, kontrol kulesindeki “olay” nedeniyle darp ile suçlandı. NTSB, daha sonraki bir duruşmada kavganın, kule ekibinin çarpışma soruşturması için binanın başka bir bölümündeyken gerçekleştiğini açıkladı. Ertesi gün, kalkış yapan bir Delta Air Lines Airbus A319, Arlington Ulusal Mezarlığı üzerinde uçan ABD Hava Kuvvetleri’ne ait T-38 jetleriyle burun buruna geldi. Geçen yıl mayısta ise Pentagon helikopter pisti üzerinden uçması talimatı verilen bir ordu helikopteri yüzünden iki uçağın inişi iptal edilmek zorunda kaldı. Kongredeki bir oturumda, kule ile Pentagon arasındaki koordinasyonu sağlayan “sıcak hattın” Mart 2022’den bu yana çalışmadığı ve FAA’nın bu durumdan olay gerçekleşene kadar haberdar olmadığı ortaya çıktı.
YAKIN TEMAS VERİLERİ ENDİŞE VERİCİ
30 yılı aşkın süre hava trafik kontrolörlüğü yapan Dave Riley, ölümcül kazadan sonra Reagan Ulusal Havalimanı üzerindeki baskının arttığını söyledi. Riley, “Çarpışma sonrası gerginlik yüksek. Denetim aşırı. Kontrolörlerin söylediği her şey mikroskop altında. Yaptıkları her şey mercek altında” diye konuştu. NTSB araştırmacıları, kazanın ardından 2021-2024 döneminde havalimanında 15 bin 214 “yakın temas” olayı tespit etti. Bu olaylarda uçaklar birbirine deniz milinden az mesafede yaklaştı ve dikey ayrım 400 feetin altında kaldı. Aynı dönemde 85 kez uçakların arasındaki mesafe 1.500 feetten az ve yükseklik farkı 200 feetin altında gerçekleşti. Bakan Duffy, verilerin kazadan önce de mevcut olduğunu ancak “etkin şekilde analiz edilmediğini” söyledi.
GÜVENLİK ÖNLEMLERİ VE KISITLAMALAR
Kaza sonrasında hareket geçen FAA, Reagan Ulusal Havalimanı’na saat başı inebilen uçak sayısını 36’dan 30’a düşürdü ve kuleye daha fazla kontrolör atadı. Havayolu taşımacılığında güvenlik verilerinin yapay zeka analizi sonucu ülke genelinde yeni kurallar yürürlüğe girdi; yoğun havalimanları çevresinde helikopter pilotlarının yalnızca gözle değil, hava trafik kontrolüyle sürekli temas halinde uçması zorunlu hale geldi. Bakan Duffy, Reagan Ulusal Havalimanı gibi “karmaşık hava sahalarında” helikopterlerin iniş yapan jetlerin yolunu kesmesinin yasaklandığını, yalnızca başkanlık hareketliliği, kolluk kuvvetleri ve ilk müdahale ekipleri için istisna tanındığını ve bu durumlarda hava sahasının tamamen kapatıldığını söyledi. Kaza sonrası Potomac Nehri’nin dört millik bölümünde, uçak inişleri sırasında helikopter uçuşları yasaklandı. Bu önlem, NTSB’nin kaza sonrası tavsiyeleri arasında bugüne kadar kapatılan tek madde olarak kayıtlara geçti.
KONGRE'DE TASARILAR BEKLEMEDE
NTSB, final raporunda 50 güvenlik tavsiyesinde bulundu ve bunların yarısından fazlası FAA’ya yöneltildi. FAA, tavsiyelerin birçoğu üzerinde çalışıldığını duyururken bazı değişikliklerin kuralların yazılması ve toplu sözleşme süreçleri gibi dış faktörler nedeniyle birkaç yıl sürebileceğini belirtti. Çarpışmada iki uçakta da çarpışma ikaz sistemlerinin “sınırlı” olduğu tespit edilirken, ADS-B teknolojisinin zorunlu hale getirilmesi önerildi. Atmosferdeki çarpışma anında, çarpan Amerikan bölgesel jetinin sinyal yaydığı, ancak çarpan ordu helikopterinde bu sistemin kapalı olduğu ve iki pilotun da kokpitte çevredeki uçakların konumunu gösteren “ADS-B In” bilgisini alamadığı belirlendi. Senato’da kabul edilen ve çoğu uçakta ADS-B In zorunluluğu getiren ROTOR Yasası, Şubat ayında Temsilciler Meclisi’nde reddedildi. Meclis komiteleri ise NTSB’nin 50 tavsiyesinin tamamını ele aldığını savunan ancak her uçakta ADS-B In zorunluluğu getirmeyen ALERT Yasası’nı hazırladı. NTSB Başkanı Jennifer Homendy, Kongre’nin önemli adımlar attığını ancak Ağustos tatiline girmeden nihai yasa tasarısının görüşülmediğini, Kongre Eylül’de toplandığında oylamanın yapılması gerektiğini ifade etti. Homendy, Meclis ile Senato arasındaki farklılıkların giderilmesi çağrısında bulunarak, “Aylar önce verilen sözlerin eyleme dönüşme zamanı geldi. Kurbanlara, yaslarını sürdüren ailelere ve her gün havacılık sistemimizin güvenliğine bel bağlayan milyonlarca insana borçluyuz” dedi.