Donald Trump’ın mesajlarını iletecek bir sözcüye ihtiyaç duymadığı düşünülebilir. Modern tarihin en gürültülü başkanı, görüşlerini her gün online paylaşımlar, röportajlar ve gazetecilerle yaşadığı sert diyaloglarla zaten duyuruyor. Ancak Karoline Leavitt’in Çarşamba günü açıklanan istifası, başkomutan için hem kişisel hem de siyasi açıdan önemli bir kayıp anlamına geliyor. Leavitt’in bıraktığı boşluk, onun başkanın beyin takımının vazgeçilmez bir üyesi olduğunu bir kez daha gözler önüne serecek.
BASINLA MÜCADELEDE KİLİT İSİM
Leavitt, yalnızca bir sözcüden çok daha fazlasıydı. Trump’ın içgüdülerini derinden kavrayan Leavitt, ikinci dönemin Washington’daki hesap verebilirlik kurumlarına, özellikle de başkentin basın mensuplarına yönelik saldırısının ön saflarında yer aldı. Tıpkı patronu gibi o da görevinin kalıplarını kırdı ve gazetecilere yönelik amansız tavrıyla sosyal medya çağında geleneksel haberciliğin çatlaklarını gün yüzüne çıkardı.
Leavitt Çarşamba günü sosyal medyadan yaptığı açıklamada, 1 Mayıs’ta ikinci çocuğu kızını dünyaya getirdikten sonra, görevinin gerektirdiği “sürekli zaman, enerji ve dikkati” verirken çocuklarının hak ettiği bir anne olamayacağını fark ettiğini söyledi. Trump ise kendisinin “en güvenilir yardımcılarından biri” olarak övdüğü 28 yaşındaki Leavitt’in dışarıdan danışman olarak görev yapmaya devam edeceğini duyurarak bu kaybın etkisini yumuşatmaya çalıştı.
TRUMP'IN SÖZCÜSÜ OLMANIN ZORLUKLARI
Trump’ın basın sözcüsü olmak hiç de kolay bir iş değil. Bu yönetimde “mesaj disiplini” kavramı bir çelişki gibi duruyor. Başkanın bir dakika sonra ne söyleyeceğini kimse bilmiyor, kendisi bile. Trump, başarılı politikaları anında değiştirip en üst düzey yetkilileri ve kendisiyle çelişebiliyor. Aynı zamanda usta bir medya manipülatörü olan Trump, onlarca yıldır gazetecileri şeytanlaştırdı, pohpohladı ve kullandı. 1980’lerin New York tabloidlerinin kötü adamı rolünü, emlak kralı ve ünlü kimliğini inşa ederken keyifle oynadı. Medyanın sürekli değişen manşetlere olan açlığını sezgisel olarak fark etti ve bunu bir oyalama aracı olarak kullandı.
Trump’ın çatışma tutkusu, görgü kurallarına aldırış etmemesi ve sıra dışı açıklamalar yapma isteği, siyasi yükselişinin sosyal medyanın patlamasıyla aynı döneme denk gelmesiyle bir simyaya dönüştü. Yeni teknolojiyi kullanarak volkanik kişiliğini ülkenin siyasi kanına enjekte etti ve seleflerinin kullandığı geleneksel medyayı devre dışı bıraktı. Bu nedenle aslında yeni bir basın sözcüsüne hiç ihtiyaç duymuyor olabilir. Ancak Leavitt’in becerilerinin bileşimini kolayca dolduramayacak.
MAGA SÖYLEMİNİN EN BAŞARILI SESİ
Leavitt, kamerada MAGA söylemini başkan dışında herkesten daha akıcı bir şekilde konuşuyor. Onun brifingleri, politikaları açıklama veya yabancı liderlere şifreli mesajlar iletme çabasından çok, Trump’ın meydan okumacı tavrının bir gösterisiydi. Başkanın destekçileri Leavitt’i çok seviyor. Ünlü gazetecilere yönelik sert çıkışları, Trump’ın ilk kampanyasındaki isyankar çığlıkları hatırlatıyor. Sorulara neredeyse hiç doğrudan yanıt vermiyor, bunun yerine Trump şovunda figüran rolüne itilen gazetecilerin niyetlerine ve düşünce yapılarına saldırmayı tercih ediyordu.
Geçen ay Leavitt, Nisan ayında silahlı bir kişinin yıllık etkinliğe girmeye çalışmasının ardından yeniden takvime alınan Beyaz Saray Gazeteciler Derneği Yemeği’nde başkanın yanında oturdu. Trump’ın gazetecileri kişisel ve sert ifadelerle aşağıladığı o gece, onun görev süresi için bir veda metaforu haline geldi. Leavitt’in istifasını, geçen ay başkanın güvenlik endişesi nedeniyle Türkiye’den gizli uçuşu sırasında Beyaz Saray’ın Air Force One’daki gazetecileri kasten yanıltıcı bir şekilde kullanıp kullanmadığı tartışmasının ortasında açıklaması da ayrıca manidar bulundu.
GELENEKSEL MEDYAYA AĞIR DARBE
Leavitt’in görev süresi, basının başkanları denetlemede hayati bir role sahip olduğu yönündeki köklü anlayışa ağır bir darbe olarak hatırlanacak. Onun yönetiminde, uzun süredir bağımsız muhabirler derneği tarafından yürütülen havuz sistemi Beyaz Saray’ın kontrolüne geçti. Leavitt, başkanlık etkinliklerine kimin katılacağına ve Air Force One’da kimin uçacağına karar verdi. Kalıcı basın birliğine yayın hizmetlerini, yerel muhafazakar radyo sunucularını, podcast yayıncılarını ve MAGA figürlerini ekledi. Eleştirmenler bunu, Trump’a yumuşak davranacak propagandacıları sahneye sürme girişimi olarak gördü. Destekçileri ise liberal elit medya olarak gördükleri yapının gecikmiş bir şekilde sulandırılmasını alkışladı.
Yönetimin geleneksel medyaya yönelik küçümsemesini simgeleyen büyük bir tartışmada Leavitt, Trump’ın talimatıyla Associated Press’in bazı Beyaz Saray basın etkinliklerine katılmasını yasakladı ve bir ajans muhabiri Air Force One’a alınmadı. ABD ve dünya genelinde binlerce müşterisi olan AP, Trump’ın Meksika Körfezi’ni “Amerika Körfezi” olarak yeniden adlandıran kararnamesine uymayı reddetmişti.
BRİFİNGLERİN YENİ YÜZÜ
Leavitt’in brifingleri, Trump’ın ilk dönem medya ekibinin öncülük ettiği “alternatif gerçekler” uygulamasını kısa sürede sıradanlaştırdı. Toplantılara, Trump’ın başarılarını abartılı bir dille öven oldukça yüklü monologlarla başladı. Bu performanslar, muhafazakar TV kanallarındaki prime-time programlarını anımsatıyordu; Leavitt’in çocukları büyüdüğünde kendisini bulacağı kazançlı bir dünya.
Her yönetim ile medya arasında zaman zaman gerginlikler yaşanır. George W. Bush ekibi ile gazeteciler arasındaki ilişkiler çoğu zaman gergindi. Barack Obama’nın yardımcıları ile gazeteciler arasındaki husumet, muhafazakarların gazetecilerin taraf tuttuğu yönündeki iddialarını yalanlıyordu. Joe Biden’ın basın ofisi ise özellikle alıngandı. Ancak Trump, basının cumhuriyetçi yapıdaki anayasal rolünü daha önce hiç olmadığı kadar tehdit etti.
Demokrat Temsilci James Walkinshaw Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Leavitt’in ailevi nedenleri gerekçe göstermesindeki samimiyetinden şüphe duymadığını söyledi. Ancak “Zor bir iş. Donald Trump’ın sözcüsü olmak, her gün bilinçli olarak gerçekliği inkâr etmeyi gerektiren bir iş” diye ekledi. Virginia’lı yasa koyucu, “Sanırım onun mirası, Beyaz Saray ile basın arasındaki ilişkiyi daha da bozmak olacak” ifadelerini kullandı.
GÖREV SONRASI KRİTİK SORU İŞARETLERİ
Leavitt’in brifingleri televizyon için hazırlanmış gösteriler olsa da, kameralardan uzakta medya mensuplarıyla genellikle daha samimi bir ilişki kuruyordu. Gazetecilere genellikle ulaşılabilirdi ve Trump ile olan güven bağı sayesinde kritik anlarda başkomutanla aynı odada bulunuyordu. Bu ayrıcalık, gazeteciler için önemliydi ve üst düzey sözcülere güvenilirlik kazandırıyordu. Leavitt’in gidişiyle birlikte, neredeyse hiçbir sınır tanımayan ve öngörülemez bir başkanın karar alma süreçlerini haber yapmanın daha da zorlaşacağından endişe ediliyor.
Başkan, halihazırda iç çemberinde derin bir yere sahip birini seçmezse, Leavitt’in halefi onu yönetimin otoriter sesi yapan özgünlükten yoksun kalabilir. Çoğu Beyaz Saray, bir veya daha fazla sözcü yardımcısını zirve göreve hazırlar; bu görev genellikle birkaç yıl içinde görevdeki kişiyi tüketir. Leavitt için görünür bir halefiyet planının olmaması, Trump’ın tüm görevi kendisinin üstlenebileceği yönündeki spekülasyonları güçlendirecek.
MİRASIN UZUN VADELİ ETKİSİ
Leavitt, Trump’ın tabanı için her zaman bir kahraman olarak kalacak. Etkisi, Trump’ın ikinci yönetimini bile aşabilir; zira Beyaz Saray ekipleri genellikle seleflerinin tekniklerini temel alarak ilerler. Gelecekteki bir başkan, ister Demokrat ister Cumhuriyetçi olsun, basına gücü gönüllü olarak geri vermeye yanaşmayabilir. Trump ikinci döneminde çoğu zaman sanki hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağını garanti altına almak için güç kullanıyormuş gibi görünüyor. Bu mücadelede Leavitt, sadık ve etkili bir ortaktı.