ABD’nin 2025 yılında Çin’e uygulamaya başladığı ek gümrük vergileri, Türk ihracatçıları için yeni bir rekabet sorunu doğurdu. Çin, ABD pazarındaki kaybını telafi etmek için alternatif pazarlara yönelirken, Türkiye’nin önemli ihracat pazarlarında da etkisini artırmaya başladı. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu’nun (DEİK) raporu, özellikle Kuzey Afrika’da bu durumu çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor.
Çin'in Kuzey Afrika'daki İhracat Artışı
Rapora göre, Çin’in Cezayir ve Mısır’a ihracatı artarken Türkiye’nin bu ülkelere yaptığı ihracat azalıyor. DEİK Başkanı Nail Olpak, İstanbul’daki bir toplantıda raporun bulgularını açıkladı. Olpak, ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı yüzde 15’lik gümrük vergisinin yanı sıra, Çin’e getirilen vergilerin dolaylı etkilerine dikkat çekti. ABD’ye satılamayan Çin mallarının hangi ülkelere yönlendirileceği Türk ihracatçıları için büyük önem taşıyor.
ABD ve Çin Arasındaki Ticaret Dengesizliği
DEİK’in raporuna göre, ABD’nin Çin’den yaptığı ithalat 2024’teki 462.6 milyar dolardan geçen yıl 327.5 milyar dolara geriledi. Bu düşüş, Çin’in ABD’ye yaptığı satışların bir yılda yaklaşık 135 milyar dolar, yani yüzde 29.2 azaldığı anlamına geliyor. ABD’nin toplam ithalatında Çin’in payı da yüzde 13.8’den yüzde 9.4’e düştü. Alternatif pazarlara yönelen Çin’in, geçen yıl ASEAN ülkelerine satışları yüzde 13.6, Afrika’ya yüzde 25.9, Ortadoğu’ya yüzde 9.7 ve Avrupa Birliği’ne yüzde 8.6 arttı.
Kuzey Afrika'daki Düşüşler
Türkiye açısından en dikkat çekici sonuçlar Kuzey Afrika pazarında ortaya çıktı. Çin’in Cezayir’e ihracatı geçen yıl yüzde 19.1 artarak 13.9 milyar dolara yükseldi. Buna karşın Türkiye’nin aynı ülkeye ihracatı yüzde 14.6 azalarak 2.5 milyar dolara geriledi. Cezayir’e yapılan ihracat farkı, bir yılda yaklaşık 8.8 milyar dolardan 11.5 milyar dolara çıktı. Benzer bir tablo Mısır’da da yaşandı. Çin’in Mısır’a ihracatı yüzde 18.9 artarak yaklaşık 20 milyar dolara ulaşırken, Türkiye’nin ihracatı yüzde 2.4 azalarak 4.1 milyar dolara düştü.
Türk İhracatçısının Sorunları
Olpak, Türk ihracatçısının kur-enflasyon farkı, yüksek üretim maliyetleri ve finansmana erişim sorunlarıyla mücadele ettiğini belirtti. Çin’in yeni pazarlara yönelmesinin bu durumu zorlaştırabileceğini vurguladı. Özellikle otomotiv ve beyaz eşya gibi Türkiye’nin önemli ihracat sektörlerinin bu gelişmelerden etkilenebileceği ifade edildi. Rekabetin sadece ihracat miktarını değil, ürünlerin satış fiyatlarını da etkileyebileceği belirtildi.
Fon Soruşturmalarına Yanıt
DEİK Başkanı Nail Olpak, gündemdeki fon soruşturmalarıyla ilgili bir soruya, hukuki sürecin devam ettiğini söyledi. Yanlış yapanların hesap vermesi gerektiğini belirtti. Ayrıca, DEİK Türkiye – Finlandiya İş Konseyi Başkanı Emre Tezmen’in tutuklanmasıyla ilgili, akredite başkan uygulamasını devreye alacaklarını ifade etti.
Yeni Fırsatlar Oluşabilir
Olpak, ABD ile Çin arasındaki ticaret geriliminin Türkiye için riskler yanında yeni fırsatlar da yaratabileceğini belirtti. Türkiye’nin küresel tedarik zincirlerinde üretim ve yatırım merkezi olma konumunu güçlendirebileceğini ifade etti. Kalite, güven, sürdürülebilir ortaklık ve yerel işbirliklerinin önemine vurgu yaptı. Türkiye’nin bu alanda yüksek potansiyele sahip olduğu belirtildi.