ELEKTRONİK SİGARA KULLANIMI ARTIYOR
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) son yayımladığı rapor, elektronik sigaranın çocuklar ve gençler arasında hızla yayıldığını gösteriyor. Rapora göre, DSÖ’nün faaliyet alanındaki bölgelerde 13-15 yaş arası bireyler, yetişkinlerden daha fazla e-sigara kullanıyor. Türkiye’de ise bu durum daha endişe verici. E-sigaralar, yasak olmasına rağmen cep telefonları haritalar uygulamaları aracılığıyla çocuklara ulaştırılıyor. Uzmanlar, sosyal medya üzerindeki influencer’ların bu zararlı alışkanlığı gençlere yaydığını ifade ediyor.
ÇOCUKLARDA KULLANIMDA ARTIŞ
DSÖ’nün raporu, e-sigaraların serbest olduğu ülkelerde, çocuk ve gençlerde kullanımın hızla arttığını ortaya koyuyor. 13-15 yaş grubundaki çocukların, yetişkinlere göre daha fazla e-sigara tükettiği belirtiliyor. Uzmanlar, bu ürünlerin renkli tasarımları, aromalı likitleri ve sosyal medyada yaygın reklamları nedeniyle gençlerin ilgisini çektiğini vurguluyor. Ayrıca e-sigaraların, akciğer hastalıklarından kanser riskine kadar ciddi sağlık tehditleri barındırdığı da raporda dikkat çekici bir diğer detay.
Türk Toraks Derneği’nin 28. Yıllık Kongresi’nde yapılan bir araştırma, Türkiye’de e-sigara endüstrisinin çocukları hedef alan aldatıcı yöntemlerini gözler önüne serdi. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Elif Dağlı, e-sigaraların yasal olmamasına rağmen çeşitli sinsi yollarla satıldığını aktardı. Yayımlanan araştırmaya göre, 121 işletme haritalar üzerinden e-sigara satışını gerçekleştiriyor; bunlardan 55’i 24 saat hizmet sunarken, 36’sı arabaya teslimat yapıyor.
SAĞLIĞA ZARARLARI VURGULANMIŞ
Prof. Dr. Dağlı, “E-sigaralar, çocuklarda zatürreye neden olabiliyor, hücre DNA’sına zarar veriyor ve kanser yapıcı maddeler içeriyor. Bu ürünlerin müşterileri arasında büyük oranda çocuklar bulunuyor” diyerek tehlikenin ciddiyetini anlatıyor. Araştırma, Türkiye’de e-sigara satış sitelerinin 2017’deki 76’dan 217’ye çıktığını ve 21 bin satış noktasında “puff bar” adı verilen yüksek nikotinli ürünlerin yer aldığını ortaya koydu.
KANUNSUZ SATIŞ VE DENETİM EKSİKLİĞİ
Prof. Dr. Dağlı, satış noktalarındaki e-sigara ürünlerinin çocukların göz hizasında sergilendiğine ve bunun yasalara aykırı olduğuna dikkat çekiyor. “Ne kadar kanunsuz madde varsa satışa sunuluyor. İçinde esrar olabileceği düşünülen ürünler bile çocuklara pazarlanıyor” diyen Dağlı, mevcut durumun her geçen yıl daha da kötüleştiğini ifade ediyor. Yasal düzenlemelere rağmen, satış noktalarının çocukları hedeflemesi ciddi bir denetim eksikliği gösteriyor.
İNFLUENCER’LARIN ETKİSİ
Türk Toraks Derneği Çocuk Göğüs Hastalıkları Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Saniye Girit, sosyal medyanın e-sigara kullanımını artırdığını belirtiyor. 500 çocukla gerçekleştirilen araştırmada, çocukların %67’sinin evlerinde en az bir aile bireyinin sigara kullandığı, %20’sinin ise bir dönem paket sigara tükettiği ortaya çıkıyor. E-sigaraya yönelmelerinin başlıca nedenleri arasında aromaların cazibesi, arkadaş çevresi ve sosyal medyadaki influencer’lar bulunuyor. Prof. Dr. Girit, “Çocukların %80’i e-sigaranın zararları hakkında bilgi sahibi değil. Sosyal medyada, e-sigaranın daha az zararlı olduğu veya sigarayı bırakmaya yardımcı olduğu gibi yanlış bilgiler dolaşıyor. Influencer’lar, bu ürünlerin reklamını yaparak çocukları yanıltıyor” dedi. Araştırma, gençlerin sosyal medya üzerinden gördükleri reklamlarla e-sigaraya yöneltildiğini ve kullanım yaşının giderek düştüğünü gösteriyor. Uzmanlar, e-sigara satışına yönelik denetimlerin artırılması ve sosyal medya reklamlarının engellenmesi gerektiğini talep ediyor. Türkiye’de yasal olmayan bu ürünlerin, özellikle çocukları hedef alan pazarlama taktikleriyle satılması, hem sağlık hem de hukuk açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. DSÖ ve Türk Toraks Derneği, hükümetleri ve teknoloji şirketlerini bu konuda daha fazla sorumluluk almaya çağırıyor.