Veri merkezleri, bilgisayar, sunucu, depolama ve ağ gibi bilgi işlem altyapılarını tek çatı altında topluyor. Bu merkezlerde donanım, güç dağıtımı ve soğutma sistemleri büyük önem taşıyor. Yapay zeka modellerinin eğitilmesi içinse büyük bir enerji gerekiyor. Klasik klimalar yerine sıvı soğutmalı sistemler daha çok tercih ediliyor.
YAPAY ZEKA VE VERİ MERKEZLERİ İÇİN ENERJİ KRİTİK
Türkiye’nin bu alanda küresel değişimden daha fazla pay alabilmesi için güçlü enerji altyapısı gerekiyor. Veri merkezleri enerji, sanayi ve dijital dönüşüm politikalarının kesişim noktasında yer alıyor. Türkiye’nin bu alanda bölgesel üs olabileceği değerlendiriliyor. Veri merkezi yatırımları stratejik bir fırsat alanı olarak görülüyor. Veriye erişim kolaylaştırılarak araştırmacıların ve girişimcilerin süreci hızlandırılacak.
KAMU VERİ SETLERİ VATANDAŞA SUNULACAK
Sağlık, tarım ve savunma başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri seti hedefleniyor. Bunlar Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden vatandaşa sunulacak. Kamu-özel sektör işbirliği bu dönüşüm için güçlendiriliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2030’a kadar veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılacağını açıkladı. Kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacak.
10 MİLYAR DOLARLIK ÖZEL SEKTÖR YATIRIMI
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, yaklaşık 3 milyar dolarlık kamu kaynağı sunulacağını bildirdi. Bu kaynakla 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımı harekete geçirilecek. Uluslararası girişimcilere en çok 30 iş gününü kapsayan yol haritası sunulacak. Böylece öngörülebilir ve hızlı bir yatırım ortamı sağlanacak.
YATIRIM DİPLOMASİSİNİN KALBİ İSTANBUL
İstanbul, Türkiye’nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olacak. Terminal İstanbul girişimcilerin ve yatırımcıların buluşma adresi olacak. Türkiye, OECD ve G20’de insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin rol üstlenecek. Türk Devletleri Teşkilatı ile ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştirilecek. Eylem Planı ile harekete geçirilecek kaynakların katma değerinin 1 trilyon lirayı aşması bekleniyor.
GSM OPERATÖRLERİ HİPER ÖLÇEKLİ EKOSİSTEME GEÇİYOR
Turkcell ve Google Cloud ortaklığı ile Ankara’da temelleri atılan veri merkezi projesi 3 milyar doları buluyor. Tesisin 2028’de tam kapasiteyle devreye girmesi bekleniyor. Türk Telekom, Sıvı Daldırmalı Soğutma Sistemi ile başarılı sonuçlar elde etti. Vodafone Türkiye, DAMAC Digital ortaklığıyla İzmir’de yeni bir veri merkezi açacak. Ankara’daki veri merkezlerinin kapasitesi de 18 milyon avro yatırımla artırıldı.
VERİ MERKEZİ SAYISI 81'E ULAŞTI
Türkiye’deki 81 veri merkezinin 33’ü İstanbul’da, 13’ü Ankara’da bulunuyor. HIT-30 Programı kapsamında veri merkezleri için 1,5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrıldı. Yatırımlara yüzde 50’ye varan vergi teşviki ve enerji desteği verilecek. Nevşehir’deki kaya oyma veri merkezi projesinin maliyeti yüzde 45 daha düşük olacak.
KÜRESEL VERİ MERKEZİ PAZARI BÜYÜYOR
Küresel veri merkezi sistemleri pazarı 2024’te 416 milyar dolardı. Bu yıl 570 milyar doları aşması bekleniyor. Küresel veri merkezi kapasitesi 2024’te 97 gigavata yükseldi. 2030’da bu kapasitenin 226 gigavata ulaşması öngörülüyor. Elektrik tüketiminin 2035’e kadar 1750 teravat/saat seviyelerine çıkabileceği tahmin ediliyor.
ABD VERİ MERKEZİ SAYISINDA LİDER
ABD’de geçen yıl sonu itibarıyla 5 bin 427 veri merkezi bulunuyor. Bunu 529 ile Almanya ve 523 ile Birleşik Krallık takip ediyor. ABD’li şirketler geçen yıl 285,9 milyar dolarlık yapay zeka yatırımı gerçekleştirdi. Veri merkezlerinin enerji ihtiyacı, ABD’nin yapay zeka stratejisinin merkezinde yer alıyor.