İnsanlığın dünya üzerindeki değişim kabiliyeti, tartışmasız bir gerçeklik olarak kabul ediliyor. İklim krizinden çiçek hastalığının yok edilmesine, hatta bir asteroidin yörüngesinin değiştirilmesine kadar birçok örnek bu durumu destekliyor. Ancak bilim insanları şimdi, insanların farkında olmadan gezegeni koruyan bir radyasyon bariyeri oluşturduğunu keşfetti. Dünya’yı uzaydan gelen tehlikeli kozmik ışınlar ve Güneş rüzgarlarına karşı koruyan manyetik alan, yüklü parçacıkları kutuplara yönlendirerek aurora oluşumuna sebep oluyor. Bunun yanı sıra, bu parçacıkların bir kısmı “Van Allen radyasyon kuşakları” olarak adlandırılan devasa radyasyon bantlarında hapsoluyor.
İNSAN FAALİYETLERİNDEN ETKİLENEN KUŞAKLAR
1950’lerde keşfedilen bu kuşaklar, Dünya’nın etrafında iki halka şeklinde bulunuyor. Yeryüzünden yaklaşık bin ile altı bin kilometre yükseklikte daha sabit olan bir iç kuşak ve 13 bin ile 60 bin kilometre arasında değişiklik gösteren daha geniş ve dalgalı bir dış kuşak var. 2019’da görevini tamamlayan Van Allen Probes uzay aracı, bu kuşakları detaylı bir şekilde inceledi ve beklenmedik bir sonuç ortaya koydu. Kuşakların yapısının sabit olmadığı ve insan faaliyetlerinden etkilendiği tespit edildi. Etkinin kaynağı ise uydular değil; asıl etkiyi yaratan unsur, denizaltı iletişiminde kullanılan çok düşük frekanslı (VLF) radyo dalgaları.
RADYO DALGALARIYLA OLUŞAN BALONCUK
Bilim insanlarına göre, VLF radyo sinyalleri uzaydaki yüksek enerjili parçacıkların hareketini değiştirerek onları Dünya’dan daha uzağa itiyor. MIT Haystack Gözlemevi’nde çalışan Phil Erickson’un da katıldığı çalışmalarda, VLF sinyallerinin Dünya çevresinde neredeyse görünmez bir “baloncuk” oluşturduğu belirlendi. Bu balonun sınırlarının, Van Allen kuşaklarının iç kenarıyla örtüştüğü gözlemlendi. Ayrıca, iç radyasyon kuşağının 1960’lardaki ölçümlere göre daha uzağa kaydığı tespit edilerek, insan kaynaklı radyo dalgalarının bu kuşağı dışarıya doğru itmiş olabileceği gösterildi. Bu yeni yapı tam bir “kuvvet kalkanı” olmasa da, Dünya’ya yönelen bazı kozmik radyasyon türlerini saptırabilme potansiyeline sahip.
GELECEĞE DÖNÜK ÖNEMLİ TESTLER
Bilim insanları, VLF vericilerinin güneş fırtınaları sırasında gezegenin belirli bölgelerini koruyup koruyamayacağını test etmeye hazırlanıyor. Bu keşif, dünya bilim camiası için uzay güvenliği ve gelecekteki gezegen koruma teknolojileri açısından son derece önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.