Suriye iç savaşı nedeniyle 2015 yılında ABD’ye gelen Dahlia Doe, umudunu korumaya çalışıyor. Yüksek Mahkeme’nin, alt mahkemelerin Trump yönetiminin geçici koruma statülerini iptal etme kararlarını bloke etme yetkisini sınırlandırmasının üzerinden bir ay geçerken, ülke genelinde bu kararları durdurmaya yönelik yeni hukuki girişimler hız kazandı. Takma ad kullanan Doe, “Büyük bir stres ve belirsizlik içindeyim. Yapabileceğimiz tek şey mücadeleye devam edip pes etmemek” ifadelerini kullandı.
YÜKSEK MAHKEME KARARI SONRASI YENİ HUKUKİ STRATEJİLER
Yüksek Mahkeme’nin muhafazakâr çoğunluğu, yargıçların İç Güvenlik Bakanı’nın bir dizi ülke için Geçici Koruma Statüsü’nü (TPS) sonlandırma kararını usul hatası iddiasıyla denetleyemeyeceğine hükmetmişti. Ancak mahkeme, TPS yararlanıcılarının yönetimin eylemlerine karşı anayasal itirazlar getirmesine kapıyı açık bıraktı. Son günlerde Doe ve birkaç ülkeden göçmeni temsil eden avukatlar, daha önceki usul itirazlarını yeni anayasal iddialarla yeniden şekillendirdi. Bazı ülkeler için TPS tasarımlarını savunan avukatlar ise bakanlığın korumaları sonlandırma yetkisini sorgulayan yeni argümanlar öne sürüyor.
MAHKEMELERDEN STATÜKO KARARLARI GELİYOR
Üç federal mahkeme şu ana kadar yönetim aleyhine karar verdi. Boston merkezli Yargıç Brian Murphy, Etiyopya’dan gelen göçmenler için TPS statüsünü değerlendirme sürecinde korumayı sürdüreceğini açıkladı. Yine Boston’da görev yapan Yargıç Patti Saris de Güney Sudan için geçici korumayı şimdilik yürürlükte tuttu. Chicago’daki Yargıç Matthew Kennelly ise Myanmar için korumaların en az 7 Ağustos’a kadar kaldırılamayacağına hükmetti. Yönetim, Yüksek Mahkeme kararının TPS iptalleri için tam bir onay anlamına geldiğini savunuyor.
BEŞİNCİ MADDE VE DUE PROCESS İDDİALARI
Göçmen avukatları, yönetimin eylemlerinin Anayasa’nın 5. Ek Maddesi kapsamındaki yasal süreç haklarını ihlal ettiğini öne sürüyor. Çalışma izinleri ve sınır dışı edilme korumalarının, anayasal güvenceler gerektiren özgürlük ve mülkiyet çıkarları olduğu savunuluyor. Avukatlar ayrıca, eski Bakan Kristi Noem’ın TPS iptali konusunda diğer hükümet birimlerine danışma zorunluluğunu yerine getirmediğini iddia ediyor.
YETKİ TARTIŞMASI GÜNDEMDE
Hukukçular, Noem’ın TPS tasarımlarını iptal etme yetkisini aşıp aşmadığını da sorguluyor. Savunmaya göre, 11 Eylül sonrası kurulan İç Güvenlik Bakanlığı’na TPS iptal yetkisi devredilmedi. Bu yetkinin hâlâ programın 1990’larda oluşturulduğu dönemdeki nihai karar mercii olan Başsavcı’da olduğu iddia ediliyor. DOJ avukatları ise Yüksek Mahkeme kararındaki “TPS kararlarının sorumluluğu İç Güvenlik Bakanı’na aittir” ifadesine atıfta bulunarak itiraz ediyor.
HAİTİ İÇİN AYRIMCILIK İDDİASI YENİDEN GÜNDEMDE
Haitili TPS yararlanıcıları, korumaların ırk ayrımcılığı temelinde iptal edildiğini kanıtlamak için yeni deliller toplamaya çalışıyor. Bir federal yargıç, Başkan Trump’ın Haiti ve halkına yönelik aşağılayıcı geçmişinin kararda rol oynadığı sonucuna varmıştı. Yüksek Mahkeme bu kararı bozsa da, Haitililerin keşif süreci yoluyla ek kanıt elde etme çabalarını engellemedi. Chicago’daki Yargıç Kennelly, “iç karar alma sürecine dair kanıtların kamuya açık ifadelere yansımayan ayrımcı bir güdüyü ortaya çıkarabileceğini” belirtti.
HUKUKİ SÜREÇ DEVAM EDERKEN KORUMALAR SÜRÜYOR
Yüksek Mahkeme’nin 25 Haziran’daki kararının hemen ardından DOJ avukatları, alt mahkemelerde TPS iptallerini engelleyen kararların hızla kaldırılması için agresif bir prosedür mücadelesi başlattı. Ancak Suriyeli TPS yararlanıcılarını temsil eden Lupe Aguirre, “Hükümet kararın kapsamını çok geniş yorumluyor. Bu kritik korumaları sürdürebilecek yeni argümanlar ve iddialar var” dedi. Yargıçlar, hukuki süreç devam ederken “statükoyu korumak” adına geçici korumaları yürürlükte tutma kararı aldı.