Amerika Birleşik Devletleri’nin ikinci büyük rezervuarı olan Powell Gölü, Batı’daki milyonlarca kişiye su ve elektrik sağlarken kayıtlardaki en düşük seviyesine geriledi. Kuraklıkla boğuşan Colorado Nehri’ndeki alarm verici krizin son işareti olarak rezervuarın seviyesi, cumartesi günü 3.519,91 feet’e düşerek Nisan 2023’te kaydedilen 3.519,92 feet’lik önceki rekor seviyeyi geride bıraktı. ABD Islah Bürosu’nun pazar günü yayımladığı verilere göre göl, barajın hidroelektrik üretemeyeceği kritik eşiğe artık yalnızca 30 feet kala bulunuyor.
Bu rekor, dokuz gün önce ABD’nin en büyük rezervuarı olan ve nehrin aşağısındaki Mead Gölü’nün, 90 yıl önce ilk kez dolduğu tarihten bu yana en düşük seviyesine inmesinin hemen ardından geldi.
BÜYÜK KANYON'LA AYRILAN DEV REZERVUARLAR KÜÇÜLÜYOR
Utah Eyalet Üniversitesi Colorado Nehri Araştırmaları Merkezi Direktörü Jack Schmidt, “Bilinmeyen bir bölgedeyiz” dedi. Büyük Kanyon’la birbirinden ayrılan Mead ve Powell Gölleri, esasen tek dev bir rezervuar gibi çalışıyor ve Colorado Nehri havzasında depolanan toplam suyun yüzde 60’ından azını barındırıyor. Yirmi yılı aşkın süredir küçülen bu devasa su kütlelerindeki benzeri görülmemiş düşüş, onları besleyen nehrin içinde bulunduğu tehlikeli durumu gözler önüne seriyor.
Güneybatı’nın can damarı olarak bilinen Colorado Nehri, Rocky Dağları’nda eriyen kar örtüsünden beslenerek doğuyor ve Meksika’daki Kaliforniya Körfezi’ne dökülüyor. Nehir; Kaliforniya, Arizona, Nevada, New Mexico, Wyoming, Colorado ve Utah olmak üzere yedi eyalette yaklaşık 40 milyon kişiye su sağlıyor ve 5 milyon dönümden fazla tarım arazisini suluyor. İklim değişikliği kaynaklı kuraklık ve artan sıcaklıklar, yıllardır süren yoğun su kullanımıyla birleşince bu hayati su yolunun 2000 yılından bu yana yaklaşık yüzde 20 oranında küçülmesine neden oldu. Mead ve Powell Gölleri de bu durumdan en çok etkilenen bölgeler oldu.
POWELL GÖLÜ'NÜN TARİHİ VE DOLULUK AKIBETİ
Arizona ve Utah topraklarına yayılan Powell Gölü, 1950’lerde inşa edilen Glen Canyon Barajı’nın arkasında oluştu. Dev rezervuar 1963’te dolmaya başladı ve deniz seviyesinden 3.700 feet yükseklikteki tam doluluk seviyesine ulaşması 17 yıl sürdü. Göl, kurak yıllarda şehirlere, çiftliklere ve işletmelere su sağlamak üzere kullanılabilen bir su “banka hesabı” olarak nitelendiriliyor.
Rezervuarın seviyesi her zaman dalgalanmalar gösterdi. Her yıl mayıs ve temmuz ayları arasında eriyen kardan gelen akıntıyla yükselen gölün seviyesi, yılın geri kalanında düşerek kayalık kıyı şeridinde belirgin “küvet halkası” oluşumları bırakıyor. Ancak bu yıl, son yılların çoğunda olduğu gibi Powell, kar eksikliği nedeniyle zor durumda. Geçen kış, Batı ABD için kayıtlardaki en kurak ve en sıcak kışlardan biri olarak kayda geçti.
HİDROELEKTRİK ÜRETİMİNDE KRİTİK EŞİK
En büyük endişelerden biri enerji üretimi üzerindeki etki. Colorado Nehri’nin gücü, Glen Canyon Barajı’nın sekiz dev türbinini döndürerek her yıl yaklaşık 500 bin hanenin elektrik ihtiyacını karşılayacak kadar enerji üretiyor. Bu enerjiye Colorado, Utah, Wyoming, New Mexico, Arizona, Nevada ve Nebraska eyaletleri bağımlı durumda.
Rezervuar, su seviyesinin türbinleri döndüremeyecek kadar düşük olduğu 3.490 feet’teki “minimum güç havuzu” seviyesine doğru ilerliyor olabilir. Colorado Eyalet Üniversitesi kıdemli su ve iklim araştırma bilimcisi Brad Udall, “olağanüstü önlemler” alınmadığı takdirde bu “korkutucu eşiğin” bu yıl aşılacağını söyledi. Udall, bu önlemlerin Powell Gölü’nden ve yukarı havzadan su salınımının azaltılmasını içerdiğini ekledi.
En endişe verici senaryo ise Powell Gölü’nün 3.370 feet’in altındaki “ölü havuz” seviyelerine ulaşması. Bu noktada suyun barajdan aşağı doğru akması tamamen duracak. Utah Eyalet Üniversitesi’nden Schmidt, bunu hayal etmenin çok zor olduğunu belirterek, “Bunun yaşanmaması için su kullanımını azaltacak sert adımlar atılacağını öngörüyorum. Ama kim bilir?” dedi.
Islah Bürosu sözcüsü, kurumun ve İçişleri Bakanlığı’nın “kritik altyapıyı korumak ve havzanın su ile hidroelektrik ihtiyaçlarını karşılamaya devam etmek için hem Powell hem de Mead Göllerinin kritik seviyelerin altına düşmesi riskini azaltmaya kararlı” olduğunu aktardı.
KENTLERİN ÖNLEMLERİ VE YEDEK SU KAYNAKLARI
Uzmanlar şu anda insanların musluklarından su çekilmesi yaşanması riski bulunmadığı görüşünde. Colorado Nehri krizi yavaş ilerleyen bir süreç ve birçok su yöneticisi hazırlık adımları attı. Arizona Eyalet Üniversitesi Kyl Su Politikası Merkezi Direktörü Sarah Porter, Phoenix ve Tucson gibi şehirlerin “kesintiye ilk maruz kalacaklarının son derece farkında olduklarını” ve talebi karşılamak için yedek kaynaklara sahip olma yönünde adımlar attıklarını söyledi. Ancak Porter, şehirler alternatif su kaynakları için ödeme yapabilirken, bu durumun Colorado Nehri kıyısındaki Kabileler ve daha küçük topluluklar için o kadar mümkün olmayabileceğini de sözlerine ekledi.
Powell’ın rekor düşük seviyesi, Colorado Nehri’nin suyunu paylaşan yedi eyaletin hangi kesintilerin uygulanacağını beklemesiyle eş zamanlı yaşanıyor. Eyaletler arasında yıllardır süren zorlu müzakerelerin bir anlaşmayla sonuçlanamaması üzerine federal yetkililer devreye girdi. Önümüzdeki günlerde 2028 yılına kadar eyaletlerden istenecek kesintileri belirleyen planın açıklanması bekleniyor.
Güneybatı’ya daha sık yağmur ve kar getirme eğiliminde olan El Niño iklim modelinin yardımcı olabileceğine dair umutlar var. Ancak uzmanlar, Colorado Nehri’ni krizden çıkarmak için yalnızca bir kışın çok yağışlı geçmesinin yeterli olmayacağını net şekilde ifade ediyor. Porter, “Bu kış rekor düzeyde kar örtüsü olsa bile tehlike bölgesinden çıkmamıza yetmeyecek” dedi.