Brezilya Çalışma Bakanlığı, Çin merkezli otomobil üreticisi BYD’yi, “işçileri köleliğe benzer şartlarla karşı karşıya bırakan” şirketlerin bulunduğu kara listeye dahil etti. Bu karar, markanın Güney Amerika’daki önemli bir pazarda bir fabrika projesi etrafında yaşanan skandalların ortaya çıkmasına neden oluyor.
YEREL KOLU LİSTEDE YER ALIYOR
Brezilya’da güncellenen kara listede, elektrikli araçların önde gelen üreticisi BYD’nin yerel kolu olan BYD Auto do Brasil’in adı geçiyor. Listede 163 işçinin dahil olduğu bir durumdan bahsediliyor. Bu rakam, Aralık 2024’te Bahia eyaletinin kuzeydoğusundaki bir fabrika inşaat alanından işçi hakları uzmanları tarafından “kurtarılan” işçi sayısıyla eşdeğer.
ENDEŞE VERİCİ ŞARTLAR İDDİASI
O dönemde yetkililer, inşaat işlerini gerçekleştirmek üzere bir yüklenicinin görevlendirildiği ve bu alanda Çinli işçilerin bulunduğu şantiyede “endişe verici bir güvencesizlik ve bozulma durumu” olduğunu dile getirmişti.
ŞEFFAFLIK AMACIYLA DÜZENLENİYOR
Brezilya, bu listeye iki yıl içinde dahil olmanın bir yaptırım değil, şeffaflık sağlama amacı taşıdığını açıklıyor. Hükümetin resmi internet sitesinde, listeye dahil olmanın sadece şirketlere adil bir yargılama hakkı ve kendini savunma imkanı sunan prosedürlerden sonra mümkün olduğu vurgulanıyor.
ÖZGÜRLÜK İLE KARŞILIKLI SORUNLAR
Listede yer alan şirketler faaliyetlerine devam etme özgürlüğüne sahipken, durum tespiti süreçleri kapsamında daha derin incelemelere ve kamu finansmanı erişiminde kısıtlamalara maruz kalabiliyorlar.
İLETİŞİMDE BULUNULDU
Konuyla ilgili olarak, BYD’ye yorum almak amacıyla ulaşıldı.
KARALAMA İDDİASI
Aralık 2024’te Çinli otomobil üretim grubu, “insan hakları ve çalışma yasalarının ihlallerine sıfır tolerans” gösterdiğini ve Brezilya yetkilileriyle işbirliği yürüttüğünü açıkladı. Ayrıca, iddiaları ayrı olarak reddeden yüklenici firma Jinjiang Construction Brazil’in sözleşmesinin “feshedildiğini” vurguladı. Medya kaynaklarına göre, BYD sözcüsü daha sonra bir karalama kampanyasının mağdurları olduklarını belirtti.
HİSSELERİNDE DÜŞÜŞ
Hong Kong borsası Salı günü tatil dolayısıyla kapalı kalırken, Shenzhen’deki BYD hisseleri yaklaşık yüzde 1 oranında değer kaybı yaşadı.
İTİBAR ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Kara listeye dahil edilmeleri, BYD’nin 200 milyondan fazla kişiden oluşan büyük bir pazardaki itibarını olumsuz yönde etkileyebilir. Şirket, elektrikli otomobil pazarında önemli bir pazar payına sahip durumda. Aralık ayında BYD, 2025 yılı itibarıyla Brezilya’da 100 binden fazla araç satmayı hedeflediğini ve bir önceki yıl bu rakamın 76 binden fazla olduğunu açıkladı.
GELECEĞİN FABRİKASI
BYD, yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım yaparak geliştirdiği bu kompleksi “geleceğin fabrikası” olarak tanımlıyor. 20 bin kişiye istihdam sağlaması ve başlangıçta planlanan 150 bin ünite kapasitesinin ötesinde genişlemesi bekleniyordu.
TÜRKİYE’DEKİ FİRMASINDA GELİŞME YOK
BYD’nin Türkiye’de Manisa’ya kurmayı planladığı fabrikanın henüz gerçekleştirilmediği bilgisiyle birlikte, bu konudaki belirsizlik devam ediyor. Geçtiğimiz dönemde fabrikanın kurulacağına dair açıklamalar olsa da herhangi bir somut gelişme yaşanmıyor. Ayrıca BYD Türkiye, Mart ayında yalnızca 833, yılın ilk çeyreğinde ise toplamda 6 bin 127 adet araç satışı gerçekleştirebildi.