Yaklaşık %93 oranında bilinen plastik kimyasallar, gıda ambalajları, giysi, oyuncaklar ve diğer yaygın ev eşyaları ile kişisel bakım ürünlerinde kullanıldığında insan sağlığı için yüksek risk taşıyor. “Zehirli Plastik: Günlük Plastiklerdeki Kimyasallar Sağlığınızı Nasıl Tehdit Ediyor” başlıklı raporun baş yazarı Naima Fenderl, bu kimyasalların kanser, genetik değişiklikler ve hormonal, üreme ve organ toksisitesi gibi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti. Fenderl, bu plastik kimyasalların vücutta yarattığı etkileri ve maruz kalma seviyelerini inceleyerek genel sağlık riskini hesapladıklarını vurguladı.
PLASTİKLERİN SAĞLIĞA ETKİLERİ
Rapor, insanların neredeyse her gün kullandığı beş plastik kategorisindeki maruziyeti analiz etti. Gıda ile temasta bulunan plastiklerin %92’sinin insan sağlığı için yüksek risk taşıdığı, çocuk oyuncaklarının %89’unun yüksek riskli plastiklerden yapıldığı ve tekstil ile giysilerin %93’ünün tehlikeli kimyasallar içerdiği tespit edildi. Ayrıca, sıkça kullanılan ev eşyalarının %92’si — şişelenmiş su, mutfak eşyaları, masa takımları, bahçe araçları, tuvalet ürünleri ve ofis malzemeleri gibi — yüksek riskli kimyasallar barındırıyor. Hijyen ve tıbbi plastiklerin de %93’ünün tehlikeli kimyasallar içerdiği ortaya çıktı.
UZMAN GÖRÜŞLERİ
Boston College’da Küresel Sağlık Gözlemevi’nin direktörü Dr. Philip Landrigan, raporun günlük plastikler hakkında kullanıcı dostu bir bilgi sunduğunu ifade etti. Landrigan, insanların bu plastiklerin hayatlarına nasıl sızdığını anlama konusunda bir farkındalık kazandıklarını belirtti. Bilim dünyasının, günlük ürünlerdeki plastik kimyasallar konusundaki eksik bilgi durumunun da endişe verici olduğunu ifade etti. Rapor, kullanılan 3,552 kimyasaldan %80’inin toksisite veya maruz kalma risklerini belirlemek için yeterli veriye sahip olmadığını ortaya koydu.
ENDİŞE VERİCİ DURUM
Kimyasal endüstri temsilcisi Amerikan Kimya Konseyi, EJF raporunun bazı önemli veri kaynaklarını dışladığı için dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Rapor, düzenleyici veritabanlarını göz ardı ettiğini ve bu nedenle yanlış yönlendirdiğini savundu. Plastiklerin hayatımızın hemen her alanında yer aldığı, ABD süpermarketlerinde satılan gıdaların %80’inden fazlasının tek kullanımlık plastiklerle ambalajlandığı, çocuk oyuncaklarının %90’ının plastikten yapıldığı ve birçok ürünün sağlığı tehdit eden kimyasallarla dolu olduğu kaydedildi.
PLASTİK KİMYASALLARININ TEHLİKELERİ
2024’te uluslararası bilim insanları, PlastChem adında tüm bilinen plastik kimyasallarını kapsayan kapsamlı bir veritabanı oluşturdu. Araştırmacıların tanımlayabildiği 16,000 kimyasaldan 4,200’ü insan sağlığı ve çevre için “yüksek tehlikeli” olarak sınıflandırıldı. Rapor, bu kimyasalların hormonal dengenin bozulmasına, obeziteye, düşük doğum ağırlığına ve çeşitli sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu. Ancak bilinen yüksek riskli kimyasalların %50’sinden fazlası, Avrupa Birliği gibi büyük yargı mercileri tarafından düzenlenmiyor.
GELECEKTEKİ RİSKLER
Rapor, plastik üretiminin 1950’de yıllık yaklaşık 2 milyon metrik ton iken günümüzde 430 milyon metrik tona ulaştığını vurguladı. Bilim insanları, 2050’ye kadar plastik üretiminin iki katına çıkacağını ve 2 milyar metrik ton kimyasal plastik katkı maddesi üretileceğini öngörüyor. Dünya genelinde kimya endüstrisinin elinde 325,000 sentetik kimyasal bulunuyor. Ancak bunların hepsi piyasada değil ve bunların sadece %20’si hakkında toksikolojik bilgiye sahibiz.