ABD Merkez Bankası (Fed), artan enflasyon endişeleri karşısında faiz oranlarına ilişkin sessizliğini korurken, bu durum Amerikan ekonomisinin gidişatına dair kafa karışıklığına yol açıyor. Haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi’ne göre enflasyon, büyük ölçüde o ay düşen enerji fiyatlarının etkisiyle belirgin bir yavaşlama kaydetti. Yatırımcılar bu veriyi, Fed’in Temmuz 2023’ten bu yana ilk kez fiyat baskılarıyla mücadele için faiz artırma zorunluluğu hissetmeyebileceği şeklinde yorumladı. Ancak Ortadoğu’daki çatışmaların son haftalarda şiddetlenmesi, küresel enerji fiyatlarında keskin bir yükselişe neden oldu. Küresel petrol referansı Brent ham petrolü, Perşembe günü ilk kez Mayıs ayından bu yana varil başına 100 dolar seviyesini aştı. Bu gelişmeler yaşanırken, Fed yetkilileri yapay zeka altyapı yatırımlarının enflasyonu nasıl etkileyebileceğini de tartışıyor.
ENFLASYONDAKİ ÇAPRAZ AKINTILAR VE FED’İN SESSİZLİĞİ
Ekonomideki bu çapraz akıntılar, enflasyonun gelecekte izleyeceği yolu anlamayı zorlaştırıyor. Üstelik Fed Başkanı Kevin Warsh da bu konuda herhangi bir yönlendirme yapmış değil. Vadeli işlemlere göre Wall Street, Fed’in önümüzdeki hafta gösterge faiz oranını üst üste beşinci kez sabit mi tutacağı, yoksa faizleri artıracak mı konusunda emin değil. Bu belirsizlik, yıllardır görülmeyen bir seviyeye işaret ediyor. Rochester Üniversitesi’nde ekonomi profesörü ve Minneapolis Fed’in eski başkanı olan Narayana Kocherlakota, “Fed tüm bu enflasyonist baskılara bakıyor ve bunların uzun vadede devam edip etmeyeceğine karar vermeye çalışıyor” dedi. Kocherlakota, “Ancak Fed’in önümüzdeki birkaç ay içinde ne yapacağını bilmek çok zorlaşıyor, çünkü Başkan Warsh, ekonomi koşullarındaki bu değişikliklere nasıl tepki vereceklerine dair kasıtlı olarak hiçbir iletişim kurmuyor” ifadelerini kullandı.
WARSH’IN İLETİŞİM STRATEJİSİ VE PİYASALARDAKİ BELİRSİZLİK
Fed Başkanı Warsh, göreve gelmesiyle birlikte “ileriye yönelik rehberlik” olarak bilinen uzun süredir uygulanan geleneği terk etti. 2000 yılından bu yana Fed yetkilileri, şeffaflık adına Wall Street’e faiz oranlarının nereye gideceği konusunda sinyal vermek için bu yöntemi kullanıyordu. Mayıs ayındaki onay duruşmasında Warsh, başkan olarak ekonominin gidişatı hakkında spekülasyon yapmayacağını söylemişti. Warsh’ın bu kararının işe yarayıp yaramadığı ise henüz netlik kazanmış değil. Kocherlakota, bu durumun piyasa oynaklığına ve şirketlerin yatırım yapma konusunda daha isteksiz hale gelmesine yol açacağını belirtirken, “Bu belirsizlik, bence Fed’in tamamen kendi hatasından kaynaklanan bir durum” diye ekledi. Diğer taraftan, bazı uzmanlar Fed yetkililerinin geçmişte ekonomi hakkında çok sık konuştuğunu savunuyor. Varlık yönetim firması AssetMark’ın baş piyasa stratejisti Kezia Samuel, “Fed’in ileriye yönelik rehberliğinin o kadar ince bir şekilde analiz edildiği bir noktaya geldik ki, bunun amaçlandığı gibi bir fayda sağlayıp sağlamadığından emin değilim” dedi.
FAİZ KARARINDA ENERJİ VE YAPAY ZEKA ETKİSİ
Fed yetkilileri, enerji fiyatlarının zamanla kendiliğinden düşeceği gerekçesiyle merkez bankasının faiz artırmaması gerektiği konusunda büyük ölçüde hemfikir. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, bu ay yaptığı açıklamada, merkez bankacıları arasındaki genel kanaatin, yüksek tarifeler ve petrol fiyatlarındaki sıçrama gibi tek seferlik fiyat artışlarının göz ardı edilmesi yönünde olduğunu söyledi. Ancak bu fiyat baskıları ne kadar uzun süre devam ederse, enflasyonun enerji piyasasının çok ötesine yayılma ve kalıcı hale gelme riski de o kadar artıyor. Bu durum, Amerikalıların enflasyonun Fed’in %2’lik yıllık hedefine doğru yavaşlayacağına olan inancını zayıflatabilir. Yetkililer, enflasyonun gidişatını anlamak için değişken gıda ve enerji fiyatlarını hariç tutan çekirdek enflasyon ölçümlerine odaklanıyor. Öte yandan Fed, Haziran ayı politika toplantısında da gündeme gelen, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka veri merkezlerine yaptığı devasa harcamaları yakından takip ediyor. Toplantı tutanaklarında, “Birçok katılımcı, yapay zeka altyapısına yönelik güçlü talebin teknoloji ürünleri ve elektrik fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam edeceğini kaydetti” ifadelerine yer verildi.