Kadınlarda rahim ağzı kanseri, en önlenebilir kanser türlerinden biri olmasına rağmen, giderek daha fazla kadının tarama testinden geçmediği tespit edildi. 2023 yılında 21 ile 29 yaş arasındaki kadınların neredeyse üçte biri, rahim ağzı kanseri taraması yaptırmadığını bildirdi. Bu oran, 2005 yılında yaklaşık sekizde birken, son çalışmalara göre önemli bir artış gösterdi. Tarama, kanser gelişmeden önce ön kanserli değişikliklerin tespit edilmesine olanak tanırken, 30 ile 65 yaş arasındaki kadınlarda da tarama yaptırmayanların oranının arttığı gözlemlendi.
RAHİM AĞZI KANSERİ TARAMASINDAKİ DEĞİŞİMLER
Yeni bir çalışmanın bulgularına göre, 2005 ile 2023 yılları arasında, ABD’deki kadınların rahim ağzı kanseri tarama geçmişinin analiz edildiği belirtildi. Çalışma, 106.000’den fazla kadının verilerini kapsıyor. 2005 yılında 21 ile 29 yaş arasındaki kadınların %12.5’i tarama yaptırmadığını belirtirken, bu oran 2023’te %32’ye yükseldi. Bu, yaklaşık 6.2 milyon genç kadının tarama yaptırmadığı anlamına geliyor. 30 ile 65 yaş arasındaki kadınlarda ise tarama yaptırmayanların oranı %5.3’ten %15’e çıkmış durumda, bu da yaklaşık 9.2 milyon kadına tekabül ediyor.
IRK, EĞİTİM VE SİGORTA DURUMUNA GÖRE FARKLILIKLAR
Tarama oranlarında ırk, eğitim ve sigorta durumu gibi faktörlere bağlı önemli farklılıklar gözlemlendi. 2023’te 21 ile 29 yaş arasındaki Asyalı kadınların %44’ü asla tarama yaptırmadığını belirtirken, Beyaz kadınlarda bu oran %29 düzeyinde kalıyor. Ortaokul mezunu genç kadınların %39’u tarama yaptırmamışken, yüksek lisans veya doktora yapan kadınlarda bu oran %17. 30 ile 65 yaş arasındaki kadınlar arasında, sigortası olmayanların %32’si tarama yaptırmadığını ifade etti; bu oran özel sigortaya sahip kadınlarda %11.
ÇALIŞMANIN SINIRLILIKLARI
Araştırmanın sınırlılıkları arasında, tarama geçmişinin katılımcılar tarafından kendileriyle ilgili olarak beyan edilmesi yer alıyor. Bu nedenle katılımcılar, tarama yaptırıp yaptırmadıkları konusunda yanlış hatırlamış olabilir. Ancak, zaman içindeki eğilimleri incelemek için aynı ulusal anketin kullanılması, tarama yaptırmayan kadın sayısındaki artışın dikkate değer olduğunu gösteriyor. Çalışma ayrıca, tarama oranlarındaki düşüşün nedenlerini açıklayamıyor. Erişim eksikliği, yetersiz sigorta, prosedürle ilgili rahatsızlık veya taramanın ne zaman ve ne sıklıkta yapılması gerektiğine dair farkındalık eksikliği olası açıklamalar arasında yer alıyor.
GENÇ KADINLARIN TARAMA YAPMAMASI NEDEN ENDİŞE VERİCİ?
Rahim ağzı kanseri genellikle yıllar içinde gelişiyor ve vakaların %90’ından fazlası, belirli yüksek riskli insan papillomavirüsü (HPV) enfeksiyonlarından kaynaklanıyor. HPV, cinsel temas dahil olmak üzere yakın cilt temaslarıyla yayılıyor. Çoğu insanın bağışıklık sistemi, HPV’yi sorun yaratmadan temizleyebiliyor; fakat bazı kişilerde enfeksiyon kalıcı hale gelerek rahim ağzındaki hücrelerde anormal değişikliklere yol açabiliyor. Bu değişiklikler, ön kanserden invaziv kansere ilerleyebiliyor. Tarama, yüksek riskli HPV veya anormal rahim ağzı hücrelerini tespit edebiliyor ve bu sayede ön kanserli lezyonlar izlenebiliyor. Tarama yaptırmamış kadınlar, bu fırsatı tamamen kaçırmış oluyor.
RAHİM AĞZI KANSERİ TARAMA YÖNTEMLERİ VE GÜNCEL ÖNERİLER
Rahim ağzı kanseri taramasında iki ana yöntem bulunuyor. Pap testi, rahim ağzından hücreler toplayarak bunları ön kanserli değişiklikler veya kanser açısından inceliyor. HPV testi ise, bu hücresel değişikliklere yol açabilen yüksek riskli HPV türlerini arıyor. ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü, 21 ile 29 yaş arasındaki kadınların üç yılda bir Pap testi yaptırmalarını öneriyor. 30 ile 65 yaş arasındaki kadınlar için ise, üç seçenek sunuluyor: her üç yılda bir Pap testi, her beş yılda bir yüksek riskli HPV testi veya her beş yılda her iki testin birlikte yapılması.
HPV AŞISI OLAN KADINLAR TARAMA YAPTIRMALI MI?
Evet, HPV aşısı olan kadınların da rahim ağzı kanseri taraması yaptırması gerekiyor. HPV aşısı, çoğu rahim ağzı kanserine neden olan HPV türlerine karşı enfeksiyonları önlemede son derece etkili. Ancak aşılama, HPV ile temas etmeden önce yapılmalıdır. Aşı, her HPV türüne karşı koruma sağlamadığı için tarama gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.
ALTERNATİF TARAMA YÖNTEMLERİ
Geleneksel Pap testine ulaşmada zorluk yaşayan kadınlar için alternatif yöntemler de mevcut. Geleneksel tarama, bir pelvik muayene ile gerçekleştirilirken, bazı kadınlar bu muayeneyi rahatsız edici bulabiliyor. Şu anda, hastaların kendi vajinal örneklerini toplamasına olanak tanıyan HPV testleri mevcut, bu da taramayı daha erişilebilir hale getirebilir.
TARAMA ZAMANI GELEN KADINLAR NE YAPMALI?
Tarama zamanı geçmiş veya hiç tarama yaptırmamış kadınlar, kendi birinci basamak hekimleri veya jinekologlarıyla iletişime geçmeli ve yaşlarına ve sağlık geçmişlerine göre hangi taramanın uygun olduğunu sormalılar. Tarama süresini kaçıranlar, yıllık muayene beklemeksizin tarama yaptırabilir. Ayrıca, aşı geçmişlerini de kontrol ettirmeleri önemlidir. Semptomların ortaya çıkmasını beklememek gerektiğini vurgulamak önemlidir; zira ön kanserli hücresel değişiklikler genellikle semptom oluşturmaz ve rahim ağzı kanseri belirtileri geliştiğinde hastalık ilerlemiş olabilir. Bu nedenle, tarama ve HPV aşısı büyük bir öneme sahiptir.