Hindistan’da 10 yılı aşkın süredir siyasi açıdan zorlanmayan Başbakan Narendra Modi, gençlerin öncülüğündeki çevrimiçi bir protesto hareketi karşısında ilk kez geri adım attı. Üniversite giriş sınavı sorularının sızdırılmasına tepki gösteren on binlerce Z kuşağı protestocu, günlerce Yeni Delhi sokaklarını doldurdu. Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifasıyla sonuçlanan gösteriler, milyonlarca öğrencinin geleceğinin çalındığı gerekçesiyle hükümete karşı nadir görülen bir zafer olarak kayıtlara geçti.
SINAV SKANDALI PROTESTOLARI TETİKLEDİ
Mayıs ayında hükümetin tıp ve diş hekimliği fakülteleri giriş sınavı sorularının sızdırıldığını ve milyonlarca öğrencinin yeniden sınava girmek zorunda kalacağını açıklaması, uzun süredir biriken öfkeyi patlama noktasına getirdi. Boston Üniversitesi mezunu Abhijeet Dipke’nin hicivli bir çevrimiçi hareket olarak başlattığı “Cockroach Janta Partisi” (CJP) kısa sürede kitlesel bir platforma dönüştü. Gençlerin işsizlik, yönetimden memnuniyetsizlik ve sosyal hareketlilik eksikliği gibi şikayetleri bu hareketin temelini oluşturdu.
GENÇ NÜFUSUN PATLAMIŞ BİRİKMİŞ ÖFKE
Hindistan, 15-29 yaş arası 360 milyondan fazla genç nüfusuyla dünyanın en genç ülkelerinden biri olmasına rağmen, son raporlar 25 yaş altı mezunların yaklaşık yüzde 40’ının işsiz olduğunu ortaya koyuyor. Pek çok genç Hintli, Modi döneminde ülke ekonomisinin hızla büyümesine rağmen ulusal başarının kendilerine fırsat olarak yansımadığını belirtiyor. Protestocuların büyük bölümünü orta ve alt-orta sınıf gençler ile aileleri oluşturuyor ki bu kesim geleneksel olarak Modi’nin partisi BJP’nin önemli destekçileri arasında yer alıyor.
HÜKÜMETİ ZORLAYAN İLK İDARİ BAŞARISIZLIK PROTESTOSU
Siyaset bilimci Rahul Verma’ya göre, BJP 12 yıllık iktidarında birçok protesto dalgasını atlatmış olsa da CJP’nin başlattığı eylem “idari başarısızlığa dayanan ilk hareket” olma özelliği taşıyor. Ani parasal reformlardan tartışmalı vatandaşlık yasasına, çiftçi protestolarından çeşitli sivil toplum hareketlerine kadar birçok krizi yöneten hükümet, bu kez kendi seçmen tabanından gelen tepki karşısında zorlandı. Pradhan, televizyonda yaptığı bir röportajda CJP’yi “terör gruplarının B takımı” olarak nitelendirerek protestocuları küçümsemeye çalıştı ancak bu geri tepti.
SOSYAL MEDYA GELENEKSEL MEDYANIN YERİNİ ALDI
Hindistan’ın ana akım televizyon kanalları harekete çok az yer verirken, öğrenciler protestoları bizzat sosyal medyada belgeleyerek kendi anlatılarını oluşturdu. Instagram reelleri, videolar ve sık sık Modi’yi hedef alan kara mizah yüklü memlerle protestolar anında ulusal bir tartışmaya dönüştü. Geleneksel medya olayları kapsamaya başladığında ise hareket çoktan kamuoyunun hayal gücünü ele geçirmişti.
POLİS MÜDAHALESİ PROTESTOLARI BÜYÜTTÜ
20 Temmuz’da polisin, Pradhan’ın görevden alınmasını talep eden on binlerce kişinin parlamentoya yürüyüşünü göz yaşartıcı gaz ve copla dağıtmaya çalışması protestoların ivmesini daha da artırdı. Yılmadan direnen göstericiler ilk kez doğrudan Modi’nin de görevden alınmasını talep etmeye başladı. 2024 seçimlerinde üçüncü dönemini kazanan ancak parlamento çoğunluğu azalan Modi için seçmen bloklarındaki hoşnutsuzluğu görmezden gelmek artık çok daha zor hale gelmişti.
MODİ TAVIR DEĞİŞTİREREK GENÇLERE SESLENDİ
Sakin ve kontrolcü imajıyla bilinen Modi, geçen hafta sonu strateji değiştirerek sosyal medyada selfie tarzında iki video mesajı yayınladı. İlk videodaki yakın çekim kareler yaygın şekilde alay konusu olunca ikinci videoda kamerayı biraz daha uzağa çeken Modi, “Arkadaşlar, videoma verdiğiniz yanıt ve olumlu önerileriniz için teşekkür ederim” dedi. Hükümetin intihar eden öğrenci ailelerine tazminat gibi diğer talepleri de karşılama sözü vermesi üzerine protesto liderleri cumartesi günü eylemleri durdurdu.
GENÇLERİN MÜCADELESİNİN GELECEĞİ
Cockroach Janta Partisi’nin başardıkları pek çok kişinin mümkün olduğuna inanmadığı bir zafer olarak görülüyor. Ancak hareketin uzun vadeli mirası, Hint Z kuşağının bu başarıyı geleceklerini etkileyen konularda baskı oluşturabilecek daha geniş bir harekete dönüştürüp dönüştüremeyeceğine bağlı. Modi geniş kitleler nezdinde hâlâ popüler ve BJP eyalet seçimlerinde önemli zaferler kazanmaya devam ediyor. Yine de protesto kampından ayrılmadan önce son konuşmasını yapan CJP kurucusu Abhijeet Dipke’nin sözleri akıllarda kaldı: “Bu son değil, yakında tekrar buluşacağız.”