İran, Hürmüz Boğazı’ndaki kritik su yolunun giderek tırmanan gerginliğin odağı haline gelmesiyle birlikte, ABD’nin bölgedeki askeri hedeflerine saldırı düzenlediğini duyurdu. Bu gelişme, iki ülke arasında geçtiğimiz hafta imzalanan barış anlaşmasının kaderini de belirsizliğe sürükledi. İran Devrim Muhafızları, ABD askeri mevzilerini vurduklarını açıklarken, Dışişleri Bakanlığı da Washington’u anlaşmayı ihlal etmekle suçladı. ABD ordusu ise henüz bu iddiaları doğrulamış değil, ancak bu saldırılar varılan mutabakat zaptının ardından yaşanan ilk askeri temas olarak kayıtlara geçti.
BAHREYN’E İHA SALDIRISI VE TANKERE PROJEKTİL İSABETİ
ABD’nin askeri üssüne ev sahipliği yapan Bahreyn, cumartesi günü erken saatlerde topraklarına İran yapımı insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlendiğini bildirdi. Ülkenin Dışişleri Bakanlığı, bu saldırıyı “Bahreyn’in egemenliğine yönelik bariz bir ihlal” olarak nitelendirirken, hedefin ne olduğu ise henüz netlik kazanmadı ve Tahran’dan konuya ilişkin ilk bir açıklama gelmedi. Aynı gün, Hürmüz Boğazı’nda seyreden bir tankere ise “kimliği belirsiz bir mermi” isabet etti. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları’nın (UKMTO) bildirdiğine göre, gemide hasar oluşurken mürettebattan yaralanan olmadı ve bölgeden geçen gemilere dikkatli olmaları uyarısı yapıldı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GERİLİM TIRMANIYOR
Bu son gelişmeler, boğazın kontrolü etrafında yaşanan karşılıklı saldırıların yeni bir halkasını oluşturuyor. ABD Donanması denetimindeki Müşterek Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC), ticari gemilere yönelik saldırıların ardından boğazdaki tehdit seviyesini “önemli” olarak yükseltti. Öte yandan JMIC, Umman açıklarında Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir rotanın genişletildiğini duyurarak, ABD’nin İran’ın su yolu üzerindeki kontrolüne karşı harekete geçtiğinin sinyalini verdi. İran’ın cumartesi günkü saldırıları, ABD ordusunun bir gün önce bölgedeki İran askeri hedeflerine yönelik hava harekatının ardından geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), “ABD savaş uçakları İran’a ait füze ve İHA depolama alanları ile kıyı radar tesislerini vurdu” açıklamasını yaparken, İran güçlerinin ticari gemilere yönelik saldırısını “haksız saldırganlık” olarak nitelendirdi.
ANLAŞMANIN DETAYLARI VE TARAFLARIN TAVRI
Tırmanış, İran’ın perşembe günü Hürmüz Boğazı yakınlarında bir ticari gemiye saldırmasıyla başladı. ABD Başkanı Donald Trump, bu saldırıyı İran ile savaşı sona erdirme anlaşmasının “aptalca bir ihlali” olarak tanımladı. Saldırıların ardından bir ABD’li yetkili, bu hamlelerin en azından şimdilik büyük çaplı bir çatışmaya dönüşmediğini belirterek durumu yatıştırmaya çalıştı. Anlaşmanın müzakerelerinde öncü rol oynayan Başkan Yardımcısı JD Vance ise daha sert bir mesaj vererek “şiddete şiddetle karşılık verileceğini” söyledi. Yaşanan son çatışmalar, dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı yeniden istikrarsızlaştırdı. ABD ile İran arasında geçtiğimiz hafta imzalanan ancak ayrıntıları net olmayan mutabakat zaptı, İran’ın ticari gemilerin güvenli geçişi için “elinden gelen çabayı göstermesini” öngörüyor ancak şartlar konusunda belirsizlikler bulunuyor. En büyük anlaşmazlık noktalarından biri ise İran’ın boğazdan geçen gemilerden ücret talep edip edemeyeceği. Trump, boğazın ücretsiz kalacağını belirtirken, Tahran yönetimi ise ücret talep etme hakkını saklı tuttuğunu vurguluyor.