Havana’da cep telefonu bataryası nasıl korunur, buzdolabı çalışmadığında gıda nasıl saklanır, klima yokken sıcaktan nasıl korunulur ve ülke genelinde elektrik neredeyse yokken nasıl enerji üretilir? Bu tür pratik bilgiler, influencer Dayán Marrero’nun Instagram hesabını birçok Kübalı için vazgeçilmez kılıyor. Ülke genelinde yaşanan elektrik kesintileri ve yakıt sıkıntıları, günlük hayatın bir parçası haline gelirken, Marrero ve arkadaşları yaratıcı çözümler bulmak zorunda kalıyor. Çiftçiler sütü odun ateşinde pastörize ederken, yolcular güneş enerjili Çin üç tekerlekli araçlarla seyahat ediyor ve turist rehberleri kalan birkaç ziyaretçi için kahveyi elle öğütüyor.
YENİ İÇERİK YARATMAK
Marrero, Havana Tarım Üniversitesi’nde bilgisayar mühendisliği okuyan bir üçüncü sınıf öğrencisi. İçerik üreticisi olma fikrinin aklından geçmediğini belirten Marrero, artık evinin oturma odasında, videolarını çekerken hem ışık veren hem de şarj edilebilen fan gibi ürünleri tanıtarak başarılı bir şekilde içerik üretiyor. En popüler paylaşımlarından biri, mobil ağın internet sinyalini yakalamak için bir anten yapma tutoriali, neredeyse 800,000 izlenmeye ulaştı. Ancak, TikTok’ta varlık gösterebilmek için daha da yaratıcı olması gerekiyor; zira uygulamanın kullanımı ABD yaptırımları nedeniyle kısıtlı.
YARATICILIK VE DAYANIKLILIK
Kübalılar, uzun yıllardır kıtlık içinde yaşamanın ne demek olduğunu biliyor. ABD ablukası ve Venezuela ile Meksika’dan enerji ithalatının kaybıyla birlikte durumun kötüleştiği doğru olsa da, Marrero gibi insanlar bu adada yaratıcılık ve dayanıklılık açısından bir eksiklik olmadığını gösteriyor. 57 yaşındaki Osiris Hernández, Küba’nın ekoturizm merkezi Viñales’de 30 yılı aşkın süredir tur rehberliği yapıyor. Viñales’in en önemli turistik yerlerinden biri olan Indian Cave’de kayıkla ziyaretçileri yeraltı sularında gezdiriyor ve karanlıktan ışığa çıkan muhteşem manzaralar sunuyor.
TURİZMİN DÜŞÜŞÜ
Viñales sokakları temiz, ziyaretçilere yönelik oda ilanları her yerde ve zanaatkarların ürünlerini sattığı bir pazar bile var. Ancak bir sorun var: Neredeyse hiç turist yok. Resmi verilere göre, bu yıl Ocak ile Temmuz arasında adadaki turizm, geçen yıla göre %62 düştü. Hernández, bir Çinli turist geldiğinde yüzünde bir gülümseme beliriyor. Ziyaret eden az sayıdaki turist için kaliteli hizmet vermeye çalışıyor. Kendi evinde konukları ağırlayacak odalar hazırlamış, kömür ateşinde yemek pişiriyor, kahveyi elle öğütüyor ve Marrero’nun tanıttığı şarj edilebilir fanı kullanıyor. Elektrik kesintisi olduğunda bile, güneş panellerinden elde edilen enerjiyi kullanarak en az bir dondurucuyu çalıştırabiliyor.
AGROEKONOMİK ÇÖZÜMLER
Viñales’in dışında yer alan El Olivo agroekolojik çiftliği, Osnel Corrales ve ailesinin süt üretiminde güneş panelleri ve bataryalar kurduğu bir yer. Endüstriyel bir jeneratörleri olmasına rağmen yakıt sıkıntısı yaşıyorlar. CNN’in ziyaret ettiği gün, önce sütü odun ateşinde pastörize edip ardından güneş panelleriyle üretilen elektrikle soğutmuşlardı. Çiftlik, Akdeniz mutfağına odaklanan bir restorana sahip ama müşterisi yok. Yine de faaliyetlerine devam ediyorlar; ineklerin sütü her koşulda sağılmak zorunda ve yoğurtlarının yanı sıra peynir üretiyorlar. Ancak turist sayısındaki azalma, ödüllü ürünleri için talebin düşmesine neden oldu.
YENİ ULAŞIM SEÇENEKLERİ
Yakıt eksikliği, Havana’daki trafik sıkışıklığını büyük ölçüde azaltmış durumda. Otobüslerin sayısının azalmasıyla birlikte, özel işletmeler tarafından kullanılan güneş enerjili elektrikli üç tekerlekli araçlar, şehrin yaklaşık 1.8 milyon sakinine toplu taşıma hizmeti sunuyor. Augusto, son nesil modellerden birini işletiyor. Hem yakıtlı bir motoru hem de üç şarj edilebilir bataryası var. Bu bataryaları, elektrik olduğunda şebekeye bağlayabiliyor veya aracın çatısını oluşturan güneş paneli ile şarj edebiliyor. Taksi şoförlüğü yapmış olan Augusto, üç tekerlekli aracı günlük yaklaşık 9,000 Küba pesosu (15 dolar) karşılığında kiralıyor. Araç, aynı anda altı yolcu taşıyabiliyor ve işletmeciler, şehrin her bölgesini batarya menziline göre stratejik olarak bölümlere ayırmış durumda. Yakıt olsun ya da olmasın, Augusto, her gün Kübalıların ulaşımını sağlamak için çaba harcıyor. Augusto, Marrero, Hernández ve sayısız diğer Kübalı, karşılaştıkları her engeli aşmak için yaratıcı çözümler bulmak zorunda kalıyor.