İsrail’de on binlerce ultra-Ortodoks Yahudi, Pazartesi günü zorunlu askerlik uygulamasını protesto etmek için ülke genelinde gösteri düzenledi. Protestocular ana yolları ve tren hatlarını kapatırken, bir aracı ateşe verdi. İsrail polisi, göstericilerin kavşakları kapattığını ve bir askere saldırdığını açıklarken, kalabalığı kontrol altına almak için tazyikli su ve atlı birlikler kullandı.
PROTESTO ÜLKE GENELİNDE HAYATI FELÇ ETTİ
Gösteriler özellikle Kudüs ve Tel Aviv metro bölgesinde etkili oldu, otoyollar trafiğe kapatıldı, toplu taşıma durma noktasına geldi. İsrail’de çoğu Yahudi erkek ve kadın için askerlik zorunlu. Ultra-Ortodoks partiler, siyasi güçleri sayesinde takipçilerine askerlikten muafiyet ve din eğitimi alma hakkı kazandırmıştı. Ancak bu muafiyetler artık tehdit altında.
MUAFİYET SİSTEMİ KOALİSYONU SARSIYOR
İsrail toplumunun büyük bir kesimi, ordunun sınırlarına dayandığı ve birçok kişinin birden fazla yedek görev yaptığı bir dönemde ultra-Ortodoksların askerlikten kaçmasına artık tahammül edemiyor. Bu durum Başbakan Binyamin Netanyahu’nun koalisyon hükümetini sarsarken, ultra-Ortodoks partilerin desteğini çekmesiyle seçimlerin bu sonbaharda birkaç hafta öne çekilme ihtimali doğdu.
HER YIL 13 BİN KİŞİ ASKERLİK ÇAĞINA GELİYOR
Parlamento komitesine göre, her yıl 18 yaşına gelen yaklaşık 13 bin ultra-Ortodoks erkeğin yüzde 10’dan azı askere gidiyor. Ordudaki ciddi personel sıkıntısı nedeniyle zorunlu askerlik süresinin uzatılması gündemde. Çoğu Yahudi erkek yaklaşık üç yıl, kadınlar ise iki yıl zorunlu askerlik yapıyor.
GÖSTERİCİLER: BU DİNİMİZ İÇİN BİR SAVAŞ
Kudüs’teki bir gösterici olan Israel Tropper, “Bu halk kararlı; bunu hayatları için bir savaş olarak görüyorlar. Onlara göre İsrail ordusuna gitmek dini terk etmek anlamına geliyor. Biz dinimizden vazgeçmek istemiyoruz, bu yüzden bu bizim için bir yaşam savaşı” dedi. Bazı protestocular “Siyonist olarak yaşamaktansa Yahudi olarak ölmeyi tercih ederiz” ve “Siyonist dininin ordusunda görev yapmayı reddediyoruz” yazılı pankartlar taşıdı.
TARİHSEL MUAFİYET ANLAŞMAZLIĞI SÜRÜYOR
İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 13’ünü oluşturan ve en hızlı büyüyen kesim olan ultra-Ortodokslar, geleneksel olarak tam zamanlı dini okullarda okumaları halinde muafiyet alıyordu. Bu muafiyetler, 1948’de devletin kuruluşuna kadar uzanıyor. Ancak Yüksek Mahkeme 2017’de bu muafiyetleri yasa dışı ilan etmiş, buna rağmen hükümet geciktirme taktikleriyle uygulamayı sürdürmüştü. İsrail’de zorunlu askerlik, Yahudi çoğunluk için bir kaynaşma ve geçiş töreni olarak görülürken, muhafazakar ultra-Ortodoks topluluk ordunun gençleri seküler etkilere maruz bırakacağından endişe ediyor.