USS Abraham Lincoln uçak gemisi, rekor kıran bir görev sürecinin ortasında bulunuyor ve altı aydan uzun süredir limana yanaşamayan gemideki mürettebatın moral ve ruh sağlığı endişe kaynağı haline geldi. Gemi, Vietnam Savaşı’ndan bu yana bir ABD gemisinin ana limanından en uzun süre ayrı kaldığı rekoru kırabilir. Bu rekor, birkaç ay önce USS Gerald R. Ford’un İran ve Venezuela’ya karşı operasyonlar da dahil olmak üzere 326 günlük görevini tamamlamasıyla kırılmıştı.
MÜRETTEBATIN MORALİ DİPTE
ABD Donanması’nın uçak gemisi gruplarından giderek daha sık şekilde önerilen yedi aylık görev süresini aşması kalıcı bir trend haline geldi. Uzmanlar ve eski yetkililer bu eğilimin gemilerdeki stresi artırabileceğini, denizcilerde tükenmişliğe yol açabileceğini ve hatta bazılarının Donanma’dan ayrılma kararı almasına neden olabileceğini belirtiyor. Lincoln’de görev yapan bir mürettebat üyesi gemideki moralin çok düşük olduğunu ve mürettebat arkadaşlarının intihar düşüncelerinden sık sık bahsettiklerini duyduğunu söyledi. Aynı mürettebat üyesi, geminin etrafındaki tuvalet ve su çeşmelerinin sık sık kapandığını, sıcak suyun çoğu zaman bulunamadığını aktardı. “Her sabah uyanıp Kaptan’ı dinliyoruz, dönüşümüzle ilgili haberleri umutsuzca bekliyoruz” dedi. Gemideki diğer denizciler de daha önceki görevlerinden farklı koşullar yaşadıklarını, bunun büyük ölçüde geminin dost limanlara yanaşmasını engelleyen çatışma ortamından kaynaklandığını anlattı. Gemi ara sıra gıda sıkıntısı, hijyen malzemesi eksikliği ve su sistemi sorunları yaşadı. Misilleme korkusu nedeniyle isminin gizli kalmasını isteyen bir denizci, eskiden gemideki mağazadan dilediği kadar ürün alabildiğini ancak şimdi satın alma limitleri olduğunu ve hijyen ürünlerinin neredeyse hiç bulunmadığını söyledi.
GÖREV SÜRELERİ REKOR KIRIYOR
ABD merkezli uçak gemisi görevlerinin ortalama süresi 2020’den bu yana istikrarlı şekilde arttı. Donanma’nın planı, denizcilere yedi aylık veya 210 günlük görev süresini içeren öngörülebilir üç yıllık döngüler sağlamayı hedefliyordu. 2018 ile 2022 arasında çoğu görev bu hedef sürenin altında veya birkaç gün içinde tamamlandı. Ancak Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e yönelik saldırılarının ardından Donanma bu hedefi düzenli olarak aşmaya başladı. USS Gerald R. Ford ve USS Dwight D. Eisenhower gemilerinin görev süreleri İsrail-Hamas savaşı sonrasında uzatıldı; Ford 260 gün sonra Ocak 2024’te, Eisenhower ise 274 günün ardından Temmuz 2024’te evine döndü. 2024’te başlayan üç farklı gemi görevi 250 günü aştı. 2025’te ise iki uzatılmış görev 270 günü geçti; bunlara Haziran 2025’te başlayan ve Ford’un Vietnam Savaşı sonrası rekoru kıran 326 günlük görevi de dahildi. Ford bu görevde Norfolk’taki ana limanından önce Avrupa’ya, ardından Karayipler’e gitti ve uçakları, eski lider Nicolas Maduro’nun yakalandığı baskın sırasında Venezuela’yı vurdu. Daha sonra Orta Doğu’ya geçen gemi, büyük bir yangına rağmen İran’a karşı Epic Fury Operasyonu’na katıldı.
DONANMADAN AÇIKLAMA VE UZMAN UYARILARI
Donanma, intihar düşünceleri ve girişimlerinde gemide bir artış gözlemlemediklerini belirterek “Her hizmet üyesinin iyiliğini ciddiye alıyoruz ve endişeleri değerlendirmek için dini, tıbbi ve ruh sağlığı uzmanları hazır” açıklamasını yaptı. ABD’li bir yetkili ise Donanma’nın görev süresi uzunluğu ile kendine zarar verme düşünceleri arasında bir ilişki olmadığına inandığını ve denize düşme olaylarının yalnızca bu filoya özgü olmadığını ekledi. Eski Donanma Sağlık Genel Müdürü Tümamiral Bruce Gillingham, uzun görevler sırasında liman ziyaretlerinin yapılamadığı dönemlerde “kritik faktörlerden birinin denizcilerin ne kadar dayanıklı olduğu” olduğunu söyledi. Gillingham, “Bu eşi görülmemiş bir durum değil. Donanma tarihine bakıldığında dünya olayları görevlerin uzatılmasını gerektirir ve denizciler bu çağrıya cevap verir. Donanma deplasman oyunu oynar, bu işin doğasıdır ve bunda çok iyidir. Bu, insanlar ve gemiler üzerinde stres yaratmadığı anlamına gelmez” dedi.
Araştırmalarını yürüten savunma uzmanı Kate Kuzminski, Donanma’nın görev modelini gerçeklerle uyumlu hale getirmesi ve denizciler ile ailelerine doğru beklentiler sunması gerektiğini savundu. Kuzminski, “Bu, Ford’a yeni atanmış bir aile için ne anlama gelir? Bu, insanların veya ailelerin Donanma’dan ayrılma kararlarını etkileyebilir” diye konuştu.
TRUMP'IN YORUMU VE AİLELERİN TEPKİSİ
Başkan Donald Trump, Lincoln’ün görev süresinin uzunluğuyla ilgili bir soruya “hiç yeterince uzun değil” yanıtını verdi. Gemideki bir hizmet üyesinin kimliğinin açıklanmasını istemeyen eşi ise Trump’ın “konuşmadan önce düşünmediğini” belirterek hem Başkan’a hem de Savunma Bakanı Pete Hegseth’e “biraz empati” göstermeleri çağrısında bulundu. Kadın, “Ordunuzda, gemilerinizde, sizin savaşınızda olup bitenler için sorumluluk alın. Bu çok sinir bozucu” dedi.
Lincoln’ün görevine devam etmesi aileler üzerinde de baskı yarattı. Denizcinin annesi Ashley T., gönderilen kumanyaların bazen aylarca geç ulaştığını veya tamamen kaybolduğunu söyledi. “Bir çatışma bölgesinde olduklarını anlıyorum, ancak liman ziyareti yapmalarına izin verilmiyorsa Donanma en azından paketlerin zamanında ulaşmasını sağlayabilir” dedi. Bir başka aile üyesi, kanalizasyonla dolmuş tuvalet alanlarının fotoğraflarını paylaştı. Bir hizmet üyesinin eşi, kocasının bunun “şimdiye kadar geçirdiği en kötü görev” olduğunu söylediğini anlattı. Eş, “Kocam işini yapan, eve gelince işi bırakan bir insandır. Ama şimdi kendini değişirken bulduğunu, daha öfkeli ve daha sinirli hissettiğini söylüyor. Bu onun hiç benzemediği bir durum. Karısı olarak bunu duymak çok zor çünkü hiçbir şey yapamıyorum, ona yardım edemiyorum” dedi.
TEKNİK SORUNLAR VE BAKIM ENDİŞESİ
Uzmanlar, Ford ve Lincoln gibi uzun süren görevlerde parçaların yıprandığını ve denizde yapılan onarımların geçici çözüm olduğunu belirtti. Uçakları yakalayan kablo sistemlerinin yıpranması ve deniz suyunun gemi sistemlerine sızması gibi küçük sorunların birikerek kaza olasılığını artırdığı ifade edildi. Deniz havacıları ve bakım personelinin tutulması, bu yıl Donanma’nın iç değerlendirmelerinde önemli bir endişe alanı oldu. Hegseth, Deniz Saldırı Filosu’na atanan denizcilerin elde tutulması sorunlarının incelenmesini emretti. Donanma ayrıca yetenekli personeli tutmak için pilotlara ve uçuş subaylarına yıllık on binlerce dolar ikramiye öneriyor.
FİLO KAPASİTESİ VE YENİ GEMİ GECİKMESİ
Uçak gemileri sınırlı bir kaynak: ABD’nin bazıları yaşlanan ve yeni Ford sınıfı süper gemilerle değiştirilmeyi bekleyen on bir gemisi var. Bakım gereksinimleri ve reaktör yakıt doldurma takvimleri nedeniyle tüm gemiler aynı anda hazır bulunmuyor. Yeni Ford sınıfı gemilerde de tekrarlanan gecikmeler yaşandı. Bu hafta son deniz denemelerine başlayan USS John F. Kennedy’nin Donanma’ya teslimi Mart 2027 olarak planlanıyor; bu, ilk öngörülenden yaklaşık iki yıl geç. Bir sonraki Ford sınıfı süper gemi olan USS Doris Miller’da ise Trump’ın direktifiyle yapılması planlanan değişiklik inşaatı daha da geciktirebilir. Trump, gelecekteki Ford sınıfı gemilerde uçak fırlatmak için elektromanyetik sistem kullanma planlarının iptal edilmesini emretti. Miller ve gelecekteki gemiler, eski Nimitz sınıfı gemilerdeki gibi buhar tahrikli fırlatma mancınıkları kullanacak. Hudson Institute gemi inşa uzmanı Bryan Clark, bunun Miller’ın yeniden tasarlanmasını gerektireceğini ve maliyetin “milyarlarca doları bulacağını” söyledi. Gecikmenin Donanma’yı planladığı gemiyi elde etmek için görev sürelerini uzatmak zorunda bırakabileceği veya son nesil Nimitz sınıfı gemileri 50 yıllık hizmet ömrünün ötesinde kullanmaya itebileceği belirtildi.