13 OCAK’TA NADİR GÖKYÜZÜ OLAYI
13 Ocak 2025 tarihinde gökyüzünde sıradışı bir olay gerçekleşecek. C/2024 G3 (ATLAS) kuyruklu yıldızı, periheliyesine ulaşarak Güneş’e en yakın konumuna gelecek ve aynı zamanda Dünya’ya en yakın mesafeye yaklaşacak. Fizikçi Pencho Markishki, 13 Ocak günü öğle saatlerinde bu kuyruklu yıldızın günberi noktasına ulaşacağını ve Güneş’e en yakın yörüngede olacağını ifade ediyor. Kuyruklu yıldız bu tarih itibarıyla Güneş’ten yaklaşık 13.991.200 kilometre, Dünya’dan ise yaklaşık 140.173.000 kilometre mesafede olacak. Ancak NOVA’nın verdiği bilgiye göre, Markishki, kuyruklu yıldızın karanlık bir gökyüzü arka planında gözlemlenmesinin mümkün olmayacağını belirtiyor.
GÖZLEMLERİN BAŞLANGICI VE YAŞI
Kuyruklu yıldız C/2024 G3 (ATLAS), 5 Nisan 2024’te Şili’nin Río Hurtado kentinde bulunan 0.5 metrelik bir yansıtıcı teleskop aracılığıyla keşfedildi. Bu keşif sırasında kuyruklu yıldız, Dünya’dan yaklaşık 655 milyon kilometre uzaklıkta ve 19 kadirlik parlaklıkta tespit edildi. İlk gözlemler, kuyruklu yıldızın 4.5 yay saniyesi boyunca dağılmış bir koma ve düz bir kuyruk sergilediğini gösterdi. O esnada, Oort bulutundan geldiği düşünülen kuyruklu yıldızın günberi noktasında hayatta kalma ihtimalinin oldukça düşük olduğu öngörüldü. Ancak yapılan yörünge incelemeleri, kuyruklu yıldızın daha önce Güneş’e yaklaştığını gösterdi ve dinamik olarak yaşlı bir kuyruklu yıldız olabileceği sonucuna varıldı. 30 Ekim 2024 itibarıyla, C/2024 G3 (ATLAS) kuyruklu yıldızının görünür büyüklüğü 11,9 olarak kaydedildi ve büyük teleskoplarla gözlemlenmeye başlandı. Aralık 2024’te, kuyruklu yıldız 8. kadire kadar parladı ve özellikle güney ve ekvator bölgelerinde Scopius takımyıldızında gözlemlenmeye başladı.
PARLAKLIK VE GÖZLEMLEME FIRSATLARI
2 Ocak 2025 tarihi, kuyruklu yıldızın önemli bir patlama yaşadığına tanıklık etti. Astronom Terry Lovejoy, bu patlama sonrası kuyruklu yıldızın büyüklüğünün fotoğrafik olarak 3.7, görsel olarak ise 3.2 seviyelerine ulaştığını tahmin etti. 3 Ocak’ta, kuyruklu yıldızın parlaklığının 2 ile 2.4 kadir arasında bir seviyeye ulaştığı ve çıplak gözle zor bir şekilde gözlemlenebildiği bildirildi. Kuyruklu yıldız günberi sonrası güney yönüne hareket ederken, kuzey yarımkürede alçak kalacak ve sivil alacakaranlığın sonunda ufkun 2 derece üzerinde görülebilecekti. Ocak ortalarında, kuyruklu yıldız Kuzey Yarımküre’nin çoğundan gözlemlenemeyecek. Ancak Güney Yarımküre’den batıda gün batımından hemen sonra görülebilecek. 29 Ocak gecesi, küçülen Ay yeni bir Ay olarak kuyruklu yıldızın gözlemlenmesini de kolaylaştıracak.
KUYRUKLU YILDIZLAR HAKKINDAKİ TEMEL BİLGİLER
Kuyruklu yıldızlar, Güneş Sistemi’nin oluşumunun ardından hayatta kalmış olan veya diğer cisimlerle çarpışmalardan doğan, Güneş’in etrafında dönen küçük ve düzensiz şekilli kaya ve buz cisimleridir. Asteroitlere benzeyen kuyruklu yıldızlar, Güneş’ten daha uzakta oluşarak daha buzul özellikler taşırlar. Güneş’e yaklaştıklarında ise, ısınarak gaz ve toz salarak kuyruklar oluşturuyorlar.