ÇİN GÜMÜŞ İHRACATINA KONTROL GETİRİYOR

Çin, ABD sanayisi ve savunma tedarik zincirleri için kritik öneme sahip olan, uzun zaman “sıradan” bir metal olarak değerlendirilen gümüşün ihracatını perşembe gününden itibaren daha sıkı kontrollerle düzenlemeyi planlıyor. Tesla’nın CEO’su Elon Musk, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda bu duruma tepki gösterdi. Musk, kısıtlamalara dair bir gönderiye yanıtında, “Bu iyi değil. Gümüş birçok endüstriyel süreçte gerekli” ifadeleriyle durumun ciddiyetine dikkat çekti.

YENİ DÜZENLEMELERİ İÇERİYOR

Ancak bu düzenlemeler yeni değil. Çin Ticaret Bakanlığı, nadir metaller üzerindeki denetimleri artırma amacıyla bu önlemleri ilk kez ekim ayında kamuoyuna duyurmuştu. Açıklamanın, ABD Başkanı ile Çin Devlet Başkanı’nın Güney Kore’de gerçekleştirdiği görüşme gününde yapıldığı biliniyor. O dönem Pekin, bazı nadir toprak elementleri için ihracat kısıtlamalarını bir yıl süreyle askıya alma kararı alırken, ABD de gümrük tarifelerinde indirim yapmıştı. Bu ayın başlarında ise Çin, 2026 ve 2027 yıllarında gümüş ihracatı yapması onaylanan 44 şirketin listesini yayımladı.

STRATEJİK MALZEME KONUMUNA YÜKSELİYOR

2026’da yürürlüğe girecek kurallar, savunma sanayi ve ileri teknolojilerde yaygın bir şekilde kullanılan, arzı büyük ölçüde Çin’in kontrolünde bulunan tungsten ve antimuan ihracatını da kısıtlıyor. Çin, gümüş ihracatı konusunda kapsamlı bir yasak getirmese de, devlet destekli bir medya organının haberine göre, yeni düzenlemeler gümüşü “sıradan bir emtia” statüsünden çıkararak stratejik malzeme olarak değerlendirilmesine yol açıyor ve nadir toprak elementleri ile aynı düzenleyici çerçeveye sokuyor.

KISITLAMALARDAN ETKİLENEN FİRMALAR

Kasım ayında yapılan bir ankete göre, Çin’deki AB Ticaret Odası üyelerinin çoğu, gümüş ihracatına yönelik bu kontrollerden etkilendiğini ya da etkilenmeyi beklediğini belirtiyor. ABD ise kasım ayında gümüşü, elektrik devreleri, piller, güneş panelleri ve antibakteriyel tıbbi ekipmanlardaki kullanımı nedeniyle “kritik mineraller” listesine ekledi. Yazılan bir analizde, Çin’in 2024 itibarıyla dünyanın en büyük gümüş üreticilerinden biri olacağı ve en büyük rezervlere ev sahipliği yaptığı ifade ediliyor. Resmi verilere göre, yılın ilk 11 ayında Çin, 4 bin 600 ton gümüş ihracatı gerçekleştirmişken, ithalatı yaklaşık 220 tonla sınırlı kaldı.

ARTAN GÜMÜŞ İLGİSİ

Gümüş kısıtlamaları, metale olan ilginin son haftalarda belirgin bir şekilde arttığı bir dönemde devreye giriyor. Kanada merkezli bir şirketin CEO’su, cuma günü iki Çinli firmanın, piyasada gümüş için yaklaşık 8 dolar üzeri fiyat teklif ettiğini duyurdu. Aynı zamanda bir Hindistanlı alıcının, piyasa fiyatının 10 dolar üzerinde bir teklif sunduğu bilgisi de geldi.

SPOT FİYATLARDAKİ HAREKETLİLİK

Muhafazakâr dijital yayın organında yer alan bir analizde, gümüş ve altın fiyatlarındaki hızlı artışın yatırımcıların ABD dolarından uzaklaştırdığına dair değerlendirmeler yapıldı. Dolar endeksi 2025’te yüzde 9,5 gerileyerek 2017’den bu yana en düşük performansını sergilerken, gümüş fiyatı iki katına çıkarak 1979’dan bu yana en güçlü yılına doğru ilerliyor. Gümüş, haftanın başında ons başına 80 doların üzerindeki rekor seviyeye ulaşırken, çarşamba günü gerileyerek yaklaşık 73 dolara işlem gördü. Altın da yıl başından bu yana yüzde 60’tan fazla değer kazanarak, 1979’dan bu yana en iyi yılını geçirmeye hazırlanıyor. Ek olarak, altına alternatif bir değer saklama aracı olarak gösterilen Bitcoin ise çarşamba sabahı 88 bin dolar civarında işlem gördü ve yılın geneline göre yüzde 5’in üzerinde bir değer kaybı yaşadı.