Astronomlar, evrenin ilk dönemlerinde meydana gelen ve beklenenden çok daha hızlı büyüyen olağanüstü bir kara delik keşfetti. Waseda Üniversitesi ile Tohoku Üniversitesi’nin öncülüğünde oluşturulan uluslararası ekip, bu kara deliğin teorik sınırları yaklaşık 13 kat aşarak madde tükettiğini ortaya koydu. Araştırmada, Subaru Teleskobu’ndan elde edilen veriler kullanılarak, erken evrende bulunan yıldız benzeri bir nesne olan kuasar incelendi. Bilim insanları, kuasarın merkezindeki süper kütleli kara deliğin yoğun bir şekilde madde çektiğini ve güçlü X-ışınları yayarak radyo jetleri oluşturduğunu saptadı.

BÜYÜME HIZI MEVCUT TEORİLERLE ÇELİŞİYOR

Uzmanlara göre bu keşif, mevcut teorilerin bir kısmıyla çelişiyor. Zira, şimdiye kadar geliştirilen birçok modele göre, bu kadar hızlı büyüyen bir kara deliğin aynı anda yoğun ışınım ve jet üretmesi beklenmiyordu.

EDDİNGTON SINIRINI AŞIYOR

Kara deliklerin büyüme hızını sınırlayan “Eddington sınırı” adı verilen bir teorik limit mevcut. Bu sınır, kara deliğe düşen maddenin yaydığı enerjinin, yeni maddenin içeri girmesine engel olması prensibine dayanıyor. Ancak araştırma ekibi, inceledikleri kara deliğin bu sınırı yaklaşık 13 kat geçtiğini belirtti. Bilim insanları, bu durumu “süper-Eddington büyüme” olarak adlandırılan nadir bir sürecin örneği olabileceğini ifade ediyor. Ekibe göre, bu kara delik muhtemelen kısa süreli ve dengesiz bir büyüme aşamasında gözlemlendi. Ani gaz akışının beslediği sistem, geçici olarak aşırı hızlanmış olabilir. Bu süreçte, hem X-ışınları yayan sıcak plazma bölgesinin hem de güçlü jetlerin aktif kalması, bilim dünyası için önemli bir sürpriz olarak kaydedildi. King’s College London’dan uzmanların belirttiği gibi, bu keşif kara deliklerin evrenin erken dönemlerinde neden bu kadar hızlı büyüdüğünü anlamak için kritik bir adım olabilir.

GALAKSİLERİN EVRİMİNE DAİR ÖNEMLİ BİLGİLER SUNUYOR

Araştırmada tespit edilen güçlü jetlerin çevresindeki gazı etkilemesi ve yıldız oluşumunu şekillendirmesi de dikkat çekiyor. Bu durum, kara delikler ile galaksilerin nasıl ortaklaşa evrimleştiğinin anlaşılmasında önemli bir rol oynuyor. Çalışmanın başyazarı Sakiko Obuchi, “Bu keşif, süper kütleli kara deliklerin kısa sürede nasıl oluştuğunu anlamamıza yardımcı olabilir. Benzer örnekleri tespit etmek için araştırmalarımız sürecek” ifadelerini kullandı. Araştırmanın sonuçları, 21 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan bir dergide yer aldı.