Türkiye’de 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş depremleri, 100 yıl içerisinde en fazla can kaybına yol açan depremlerden biri olarak tarihe geçti. Depremler sonucunda 53 binden fazla kişi yaşamını yitirdi ve 7 büyükşehir dahil olmak üzere toplam 11 ilde yaşam durma noktasına geldi. Bu süreçte, bölgedeki hasarların onarılması için önemli yatırımlar gerçekleştirildi. Kahramanmaraş ve Hatay’daki depremlerin yol açtığı kayıpların karşılanması ve afet risklerinin azaltılması adına, 2025 yılı sonuna kadar toplamda 3,6 trilyon liralık kamu harcaması yapılması öngörüldü. Bunun yanı sıra, Türkiye’nin deprem bölgesine sağladığı uluslararası destek ise 8,7 milyar dolar seviyelerine ulaştı.
ULAŞIM ALTYAPISINA 80 MİLYAR LİRALIK YATIRIM
Deprem bölgesinin ulaştırma altyapısına yönelik yatırımlar 80 milyar lirayı buldu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, “Depremlerin ardından tüm ulaşım sektörlerinde büyük bir seferberlik yürüttük ve hala yürütmeye devam ediyoruz. Asrın felaketinin ardından ulaşım ve iletişim altyapımızı hızla yeniden işler hale getirdik. Kara, demir ve hava yollarımızda onarımları tamamlayarak, afet bölgesinde ulaşımı kesintisiz hale getirdik” şeklinde açıklamada bulundu.
İŞ GÜCÜ DESTEĞİ 92 BİN KİŞİYE VERİLDİ
Yaşanan felaket sonrası, bazı illerde iş gücü piyasası desteklerle canlandırıldı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın hazırladığı rapora göre, 6 Şubat 2023’teki depremlerin ardından TYP’ler aracılığıyla 92 bin 237 kişiye yaklaşık 18 milyar lira ödendi. İŞKUR ise, 6 Şubat’tan 2025 sonuna kadar 11 ilde düzenlenen işbaşı eğitim programları ve mesleki eğitim kurslarından faydalanan 60 bin 582 kişiye 2,9 milyar lira ödeme gerçekleştirdi.
MÜZE ONARIMLARINA 10,7 MİLYAR TL HARCANDI
Rapora göre, deprem bölgesindeki kültür varlıkları ve müzelerin onarımı için 2023-2025 yılları arasında 10,7 milyar lira harcama yapılması planlandı. Bu süre zarfında, deprem illerinde bulunan Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı tescilli kültür varlıklarına yönelik 63 çalışma tamamlandı, 21 çalışma ise hâlâ devam ediyor.
İHRACATTE TOPARLANMA GÖRÜLÜYOR
Depremden etkilenen illerin ihracatında toparlanma süreci devam ediyor. Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen 11 ilin toplam ihracatı, geçen yıl, bir önceki yıla göre yüzde 3,2 artarak 25 milyar dolara ulaştı. Gaziantep, bu süreçte 9,5 milyar dolarla en fazla ihracat gerçekleştiren il olurken, Hatay 6,1 milyar dolar ve Adana 4,5 milyar dolarla onu takip etti. Depremin ardından 11 ildeki kapasite kullanım oranı düşükken, sağlanan desteklerle bu oran hızla yükselmeye başladı.
TARIMSAL DESTEK 17,4 MİLYAR LİRA
6 Şubat 2023’teki depremlerden etkilenen 11 ile toplam 17,4 milyar lira tarımsal destek ödemesi yapıldığı bildirildi. Ayrıca, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı çerçevesinde, üç yılda 2 bin 455 projeye hibe desteği verildi. Bölgedeki 180 su kuyusu açıldı, bir milyon 98 bin kişiye içme suyu, 4 bin 666 hektar alana ise sulama suyu sağlandı. Elektrik ve doğal gaz, petrol iletim ve depolama tesislerinde toplamda 53,9 milyar lira hasar tespit edildi.
NAKDİ YARDIMLAR 12 MİLYAR TL’Yİ BULDU
Kahramanmaraş’ta depremzedelere yaklaşık 12 milyar liralık nakdi yardım yapıldığı duyuruldu. 6 Şubat depremlerinin ardından, barınma sürecinin büyük ölçüde tamamlanmasının ardından eğitim, sağlık, altyapı ve sosyal alanlarda kapsamlı yeniden inşa çalışmaları devam ediyor. Depremden etkilenenlere yönelik 5,1 milyon psikososyal destek hizmeti sağlandı. Ayrıca, aile ve sosyal hizmetler alanında çeşitli projeler uygulandı.
150 MİLYAR DOLARLIK MADDİ KAYIP
Kahramanmaraş’ın deprem bölgesinde uluslararası medya mensuplarıyla buluşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Türkiye’nin “hız ve kalite” dengesine dikkat çekerek, “Ülkemiz için bu büyük felaketin faturası gerçekten çok ağır oldu. Doğrudan 104 milyar dolar, dolaylı olarak da 150 milyar doları bulan bir maddi kayıptan söz ediyoruz” dedi. Kurum, yaklaşık 2,5 milyon kişinin başka illere göç ettiğini ve birçok tesisin ağır hasar gördüğünü ifade etti.
İLK EVLER 45 GÜNDE TAMAMLANDI
Kurum, deprem sonrası yapılan çalışmalara da değinerek, “Depremden 15 gün sonra ilk temellerimizi attık. 45’inci günde ilk evlerimizi vatandaşımıza büyük bir gururla teslim ettik” açıklamasını yaptı. Bölgenin ihtiyacına uygun planlama yapıldığını belirten Kurum, 11 ilde 4 bin 333 köyde 174 ayrı alanda toplam 3 bin 481 şantiye kurduklarını aktardı.
DEPREM DESTEK KREDİSİ UYGULAMASI
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, deprem nedeniyle esnaf ve sanatkarlara yönelik faiz indirimli Deprem Destek Kredisi uygulamalarının yapıldığını ifade etti. Bu kapsamda bu yıl toplamda 6,7 milyar lira, 2024’te 18 milyar lira ve geçen yıl 29,6 milyar lira finansmanın bölgeye aktarıldığını belirtti. Ayrıca, gerekli ihtiyaçlar için TESKOMB aracılığıyla toplam 200 milyon lira nakdi destek sağlandığı kaydedildi.
GÜNDE 550 KONUT İNŞA EDİLDİ
Murat Kurum, şantiyelerde 200 bin mimar ve mühendisin çalışmalarına devam ettiğini ve “Saatte 23, günde 550 konut inşa ettik. Bu kadar kısa bir zamanda 455 bin konutu milletimize teslim ettik” dedi.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI’NDAN DESTEK
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da, Malatya’da yaptığı açıklamada, bakanlığa tahsisli yapıların proje ve uygulama işleri için yaklaşık 7,3 milyar lira harcandığını bildirdi.
SU YATIRIMLARI 110 MİLYARA ÇIKACAK
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, deprem bölgesindeki su yatırımlarının 110 milyara ulaşacağını belirtti. Yumaklı, 11 ilde 459 su ve sulama tesisi için 60 milyarlık bir yatırım yapıldığını ifade etti.