Geleneksel gazetecilik, online ve sosyal medya karşısında her geçen gün kan kaybederken; Oxford Üniversitesi’nin yaptığı araştırma, internetin Türkiye için giderek önemli bir haber kaynağı hâline geldiğini gösteriyor. İnternet üzerinden 1076 kişinin katılımıyla yapılan ve şehirleri yansıtan araştırma sonucuna göre, halkın yüzde 88’i online ve sosyal medyadan haber okuyor. Televizyondan haber alanların oranı yüzde 75 iken basılı gazetelerden haber okuyanlar yüzde 47. “Peki, bunlardan hangileri sizin için ana haber kaynağıdır? Birini seçiniz.” diye sorulduğu zaman televizyon yüzde 51 ile açık ara lider. Online ve sosyal medyayı ana haber kaynağı görenlerin oranı ise yüzde 32. Basılı gazeteler ise yüzde 9’da kalırken radyo diyenler yüzde 5. Uzmanlar, yakın geçmiş ile kıyas edildiğinde online ve sosyal medyanın geldiği noktanın büyük bir devrim olduğuna dikkat çekerek yakın gelecekte ana haber kaynağı olmalarının beklendiğini belirtiyor.
Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü, Google işbirliği ile hazırladığı “Dijital Haber Raporu”nu açıkladı. Dört seneden beri rapor hazırlayan Reuters Enstitüsü, 12 ülkeyi kapsayan 2015 raporunu haziranda açıklamıştı. Yoğun ilgi ve artan destek üzerine Oxford Üniversitesi araştırmaya Türkiye’nin de bulunduğu 6 yeni ülke ilave etti. Son dönemlerde gazetecilerin tutuklanması, işten atılması, medya kuruluşlarına operasyon düzenlenmesi ve bazı kanalların dijital platformlardan çıkarılmasıyla gündeme gelen Türkiye’nin ilk kez araştırıldığı çalışmada ülke sayısı 18’e çıkmış oldu.
Reuters Enstitüsü’nün yönettiği raporun hazırlanmasına akademi ve medyadan birçok uzman katkı verdi. Rapor online medya üzerine yapılan en kapsamlı araştırma olarak kabul ediliyor. 18 ülkedeki haberlere ulaşım araçları, internet haberciliğinin rolü, online medyanın televizyon ve basılı yayın karşısındaki durumu ve habere güven başta olmak üzere vatandaşların haber okuma alışkanlıkları, reklam ilişkileri ve internete hangi cihazlarla bağlanıldığı gibi birçok soruya cevap veriyor. Rapor için 18 ülkeden yaklaşık 32 bin kişi internet üzerinden anket doldurdu.
Çalışma oldukça kapsamlı ve ilave raporla birlikte 188 sayfadan oluşuyor. Öncelikle raporun internet üzerinden yapılan anketlerle hazırlandığını vurgulayalım. Zaten buna vurgu yapılarak sonuçların Türkiye için daha çok şehirleri yansıttığının altı çiziliyor. Raporun asıl amacı basılı yayın ve televizyon karşısında online medyanın geldiği durumu yansıtmak değil. Ancak Türkiye’de internet erişimi giderek yaygınlaştığından bu konuda da önemli fikir ve bilgiler veriyor. Şimdi Türkiye ile ilgili bulguları paylaşalım.
İNTERNETTEN HABER OKUMA ORANI YÜKSEK:
Ankette ilk olarak katılımcılara haberleri nereden takip ettikleri soruldu. “Habere ulaşırken son bir haftada aşağıdakilerden hangilerini kullandınız?” sorusuna online medya diyenler yüzde 88, televizyon yüzde 75, basılı yayın yüzde 47 ve radyo ise yüzde 32 çıktı. Bu sonuç internet kullanıcılarının neredeyse tamamına yakınının online ve sosyal medyadan haber takip ettiğini gösterdi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ağustos ayı verilerine bakıldığında internet kullanım oranı yüzde 56. Bu iki sonuç bir araya geldiğinde Türkiye’de halkın yarısının internetten haber okuduğu ortaya çıkıyor.
ANA HABER KAYNAĞI TELEVİZYON:
Katılımcıların tek bir seçeneği işaretlediği “Peki bunlardan hangisi sizin için ana haber kaynağıdır?” sorusunda televizyon ön plana çıkıyor. Katılımcıların yüzde 51’i ana haber kaynağı olarak televizyon derken online medya yüzde 32, basılı yayın yüzde 9, radyo ise yüzde 5 çıktı. Bu durum Türkiye’de haberlerin hâlâ büyük oranda televizyondan takip edildiğini gösteriyor. Bazı kanalların ısrarla neden engellenmeye çalışıldığı böylece daha iyi anlaşılırken; online ve sosyal medyanın çok ciddi bir zemin kazandığının ortaya çıkması da habere erişimin önüne kolay kolay geçilemeyeceğini gösteriyor. Basılı yayın ise oldukça gerilemiş durumda. Ancak Türkiye’de online okunan/paylaşılan haberlerin önemli bir kısmının hâlâ basın tarafından üretildiğini de unutmamak gerekiyor.