ABD FEDERAL HÜKÜMETİ KAPANDI
Gece yarısı itibarıyla ABD federal hükümeti, Senato’nun iki geçici bütçe tasarısını 60 oy eşiğine taşıyamaması sonucu resmi olarak kapandı. Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Kongre’de, Temsilciler Meclisi’nden geçen “temiz” kısa vadeli finansman teklifi (CR), Demokratların desteğini alamadı. Demokratların ekim sonuna kadar finansmanı ve yıl bitmeden sona erecek Affordable Care Act (Obamacare) sigorta sübvansiyonlarının uzatılmasını içeren karşı önerisi de Cumhuriyetçiler tarafından engellendi. Oylamaların ardından Beyaz Saray Bütçe Ofisi (OMB), kurumlara “düzenli bir kapanma planını hayata geçirme” talimatı gönderdi. OMB Direktörü Russell Vought, kapanmanın süresine dair belirsizliğe dikkat çekerek çalışanların bir sonraki mesailerinde kapanma prosedürlerini uygulamak üzere işbaşı yapmalarını istedi.
KAPANMANIN ETKİLERİ
Kapanma, “zorunlu olmayan” federal faaliyetleri geçici olarak askıya alıyor; birçok kurum ise ücretli-izinsiz ayrımıyla personel planını yeniden yapıyor. Sosyal Güvenlik ödemeleri, gaziler (VA) hizmetleri, FEMA operasyonları, havaalanı güvenliği (TSA) ve hava trafik kontrolü gibi temel hizmetler devam ediyor. Ancak bu alanlarda dahi birçok çalışan maaş almadan çalışmak zorunda kalacak ve ödemelerini kapanma sonrasında toplu olarak alacak. Kongre üyelerinin maaşları anayasa gereği ödenmeye devam edecek. Ordu görevde kalacak ama maaş ödemeleri kapanma bitene kadar gecikecek. Ekonomik veri akışında da aksamalar yaşanacak; Çalışma Bakanlığı, cuma açıklanması beklenen aylık istihdam raporu dahil veri yayınlarını durduracak. CDC hastalık izleme analizlerini askıya alacak. Ulusal Parkların açık kalıp kalmayacağı ise belirsizliğini koruyor.
Kongre Bütçe Ofisi (CBO), kapanmanın günlük etkisine dair notunda yaklaşık 750 bin federal çalışanın her gün zorunlu izne çıkarılabileceğini ve kapanma sonrası geriye dönük maaş ödemelerinin günlük yaklaşık 400 milyon dolar maliyete ulaşacağını hesaplıyor. Etkilenme sayısının, kapanma süresinin uzamasıyla kurumlara göre değişebileceği ifade ediliyor. Taraflar birbirlerini suçlamakta. Cumhuriyetçi taraf, Demokratların sağlık sübvansiyonları ile bazı sağlık kurum kesintilerini bütçeye bağlayarak ülkeyi “rehin” aldığını savunuyor. Cumhuriyetçi lider John Thune, “Demokratlar bu gece hükümeti kapatmayı seçti, yarın birkaç Demokrat bize katılırsa hükümeti yeniden açabiliriz” diyor. Demokratlar ise Cumhuriyetçilerin “temiz CR” ısrarını, sağlık güvencesini zayıflatacak bir hamle olarak değerlendiriyor. Azınlık lideri Chuck Schumer, “Cumhuriyetçiler iki partili görüşmeleri reddederek Amerika’yı kapanmaya sürüklüyor, halkın sağlık hizmetlerini riske atıyor” dedi.
PİYASALAR VE GELECEKTE OLACAKLAR
Küresel piyasalarda ilk reaksiyon sınırlı kaldı. ABD ana endeksleri salı gününü yükselişle kapatırken, vadeli işlemler çarşamba açılışında zayıf sinyaller gösterdi. Altın fiyatı belirsizlik sırasında ons başına 3.872 dolara çıkarak yeni bir zirve gördü. Asya-Pasifik borsaları karışık seyir izlemişken, Japonya’nın Nikkei 225 endeksi iş dünyası güvenindeki hayal kırıklığıyla %1 civarında geriledi. Daha önceki kapanmalarda en uzun süre 35 gün ile 2018-2019 arasında yaşanmıştı. Şimdiki kapanmanın süresi, taraflardan hangisinin geri adım atacağına ve sağlık sigortası sübvansiyonlarının nasıl çözüleceğine bağlı. Cumhuriyetçi liderlik, kendi geçici finansman teklifini sık aralıklarla yeniden oylatarak daha fazla Demokrat’ı yanına çekmeyi umuyor. Demokratlar ise halk desteğinin sağlık güvencesinden yana olduğunu savunuyor. Kısa sürmesi durumunda etkiler sınırlı kalabilirken, haftalarca sürecek bir kapanma, kamu hizmetlerinde yığılmalar ve maliyet artışları ile belirsizliği büyütebilir.