TRUMP’IN TEHDİTLERİ VE ATEŞKES ANLAŞMASI
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump, iki hafta önce Kremlin’e 50 gün içinde ateşkes anlaşması imzalamazsa Rusya’ya %100 oranında ikincil gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu. 28 Temmuz’da İskoçya’da yaptığı açıklamada, ateşkes konusundaki ilerlemenin olmaması nedeniyle daha fazla beklemeleri için “hiçbir neden olmadığını” belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de, Trump’a verdiği mühleti gözden geçirdiği için teşekkür etti. İkincil gümrük vergisi, bir ülkeyle ticaret yapan diğer ülkelere uygulanan vergi anlamına geliyor. Rusya’dan gaz veya petrol alan bir ülke, bu ticaretini sürdürdüğü takdirde, ABD’ye sattığı ürünler için %100’lük gümrük vergisi ödeyecek. Trump, bu şekilde diğer ülkelerin Rusya’dan hammadde almasının önüne geçmeyi hedefliyor.
AVRUPA VE DÜNYA ÜLKELERİNİN TEPKİLERİ
Bu hedef doğrultusunda Avrupa Birliği (AB) ve ABD, Rusya’dan ithalatı kademeli olarak azaltmaya çalışsa da birçok Asya, Afrika ve Güney Amerika ülkesi Rusya’dan hammadde almaya devam ediyor. Trump’ın bu tehdidini hayata geçirmesi durumunda, bu ülkeler zor bir tercih ile karşı karşıya kalacak: Rusya’dan gaz ve petrol alıp almayacaklarına ya da ABD’ye ürün satışını neredeyse imkansız kılacak bir gümrük vergisi ile mi karşılaşacaklar. Türkiye de bu ülkeler arasında bulunuyor.
TÜRKİYE RUSYA İLE TİCARETİNDE ZORDALIK YAŞAYABİLİR
Uluslararası ticaret verilerine göre Türkiye, dünyanın en büyük üçüncü ticaret ortağı konumunda. Türkiye, Rusya’dan 2024’te satın aldığı yakıtın değerinin 32 milyar doları aşacağını tahmin ediyor. Türkiye’nin geçen yıl ABD’ye gerçekleştirdiği ihracat ise 14,4 milyar dolar düzeyindeydi. Türk ürünlerine gelecek %100’lük gümrük vergisi, bu malların ABD pazarına girişini zorlaştırabilir. Ancak uzmanlar, Türkiye’ye istisna tanınabileceğini düşünüyor.
MÜZAKERELER VE AMERİKAN YETKİLİLERİNİN GÖRÜŞLERİ
Türk-Amerikan İşadamları Derneği Başkanı Süleyman Ecevit Sanlı, Trump’ın başkanlığı döneminde gümrük vergilerini tüm ülkelere uyguladığını ancak Türkiye’ye %10 oranında gümrük vergisi uyguladığını ifade ediyor. Sanlı, karşılıklı gümrük vergilerinin düşürülmesi için müzakerelerin sürdüğünü belirtiyor ve Türkiye’nin petrol rafinerilerinin Rus petrolüne olan bağımlılığını vurguluyor. Sanlı, Türkiye’nin Rusya ile olan ilişkisini mecburi olarak sürdürmek zorunda olduğunu söylüyor: “Bu anlamda Amerikan yönetiminin Türkiye aleyhine sert bir tedbir alacağını düşünmüyorum.”
GAZ POLİTİKALARI VE UZMAN GÖRÜŞLERİ
Marmara Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden Prof. Mahmut Tekçe, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için ikincil gümrük vergilerinin ciddi bir risk taşıdığını belirtiyor. Ancak bu riskin nasıl şekilleneceğinin ABD’nin politikalarını ne ölçüde uygulayacağına bağlı olduğunu vurguluyor. Prof. Tekçe, Türkiye’nin geçmişte İran ve Rusya’ya yönelik yaptırımlardan muaf tutulduğunu hatırlatıyor. TEPAV Enerji ve İklim Çalışmaları Merkezi’nden Dr. Mühdan Sağlam ise, %-100’lük gümrük vergisi senaryosunda Türkiye’ye istisna sağlanacağını düşünüyor. Dr. Sağlam, enerji politikalarının uzun vadeli kararlarla şekillendiğini ifade ediyor ve Türkiye’nin bu süreçte bekle-gör politikası izleyeceğini öngörüyor.