TRUMP’IN ORTADOĞU TURUNDA YAPTIRIMLARIN KALDIRILACAĞINI AÇIKLAMASI
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Ortadoğu gezisinde gittiği Suudi Arabistan’ın Riyad kentinde Suriye’ye uygulanacak yaptırımların kaldırılacağını duyurdu. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesine de dikkat çeken Trump, “Türkiye’nin lideri Erdoğan’ın geçtiğimiz günlerde benzer talebi oldu. Orta Doğu’daki diğer saygın arkadaşlarım da bunu söyledi. Suriye’deki yaptırımları kaldıracağız.” şeklinde konuştu. Bunun üzerine ABD Hazine Bakanlığı, Trump’ın açıkladığı yaptırımların kaldırılması planı kapsamında Genel Lisans 25’i (GL 25) yürürlüğe koydu. Bu lisans, Suriye Yaptırımları Yönetmeliği kapsamındaki yasaklı işlemleri büyük ölçüde serbest bırakarak, ülkeye yönelik yaptırımları fiilen kaldırdı.
YENİ YATIRIMLAR VE SEZAR YASASINA MUAFİYET
GL 25’in yürürlüğe girmesiyle ABD Dışişleri Bakanlığı, 2020 yılındaki Sezar Suriye Sivil Koruma Yasası (Sezar Yasası) çerçevesinde bir muafiyet yayımladı. Bu muafiyet, ABD’nin müttefikleri ve bölgedeki ülkelerin Suriye ile yeni işbirliği imkanlarını değerlendirmelerine olanak tanıyor. Yeni düzenlemeyle Suriye ekonomisinin tüm sektörlerinde faaliyetler serbest bırakılırken, ülkeye yeni yatırımların yapılması yönünde önemli bir adım atıldı. Ayrıca, Suriye’ye finansal ve teknik hizmetlerin sağlanması, petrol işlemleri ve Suriye’nin yeni hükümetiyle ticari işbirliğine izin verildi.
RUSYA VE İRAN’A YHİÇ BİR RAHATLAMA
GL 25, eski Beşar Esad rejimine ve insan hakları ihlalleriyle bağlantılı kişi ve gruplara yönelik herhangi bir rahatlama sunmuyor. Bunun yanı sıra, Rusya, İran ve Kuzey Kore gibi Esad rejimine geçmişte destek veren ülkelerle yapılan işlemler bu lisansın kapsamı dışında kalıyor. Hazine Bakanlığı, GL 25’in ABD’nin dış politika hedefleri doğrultusunda Suriye’nin finansal sistemi, altyapısı ve genel ekonomik yapısını yeniden inşa etmeyi hedeflediğini belirtti. Ayrıca, Mali Suçları Uygulama Ağı (FinCEN) tarafından Suriye Ticaret Bankası için ABD finans kuruluşlarına muhabir hesap açma izni de verildi.
ESAD REJİMİNE SON VERİLDİĞİ İFADE EDİLİYOR
Hazine Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Esad rejiminin halkına uyguladığı şiddetin ve terör desteklerinin sona erdiği vurgulanarak, “Suriye halkı için yeni bir sayfa açılıyor” denildi. ABD’nin, Suriye’nin dini ve etnik azınlıkları koruyan, terör gruplarına geçit vermeyen, istikrarlı ve birleşik bir ülke olmasını desteklediği ifade edildi. ABD yönetimi, sahadaki gelişmeleri ve yeni hükümetin faaliyetlerini yakından izlemeyi sürdüreceğini belirtti.
ABD’NİN YAPTIRIMLARININ TARİHÇESİ
ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları, Aralık 1979’da ülkenin “teröre destek veren devlet” ilan edilmesiyle başlamıştı. Bu durum, savunma ihracatı ve satış yasağını, sivil ve askeri ürünlerin ihracatına yönelik belirli kontrolleri ve çeşitli finansal kısıtlamaları beraberinde getirmişti. Suriye’de 2011’de patlak veren iç savaşla birlikte yaptırımlar daha da kapsamlı hale geldi. Esad rejimine gelir sağlayan enerji ve finans sektörlerine yönelik ticaret yasakları, üst düzey yetkililerin mal varlıklarının dondurulması ve Amerikan şirketlerinin Suriye ile iş yapmasının engellenmesi, bu yaptırımların belirgin unsurları arasında yer aldı. Aralık 2019’da Trump tarafından imzalanan Sezar Yasası ile yaptırımlar daha da genişletildi; yabancı kişi ve kuruluşları hedef alan yasayla Esad rejiminin dünya sisteminden dışlanması amaçlandı.
AB’DEN YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI KARARI
Suriye’ye yönelik yaptırımlarla ilgili son karar, Brüksel’deki AB Dışişleri Bakanları toplantısında alındı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, “Bugün Suriye’ye uyguladığımız ekonomik yaptırımları kaldırma kararı aldık.” şeklinde değerlendirme yaptı. Yeni adım çerçevesinde AB, üye ülkelerin Suriye’nin savunma ve içişleri bakanlıklarına yönelik işbirliği için fon sağlamalarına izin verecek; ayrıca Suriye Merkez Bankası’na yönelik yaptırımların kaldırılması ve bankanın fonlarının serbest bırakılarak uluslararası faaliyetlere yeniden başlaması planlanıyor.