ABD’de yürümeye başlayan çocuklar için satılan gıdaların yüzde 80’inden fazlasının aşırı işlenmiş ürünlerden oluştuğu tespit edildi. Yapılan araştırmada market raflarındaki 2 bin 783 ürün analiz edilirken, bunların neredeyse yarısının Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) çocuklar için belirlediği beslenme standartlarını karşılamadığı ortaya çıktı. Araştırmayı yürüten ekip, ebeveynlerin markette gördükleri ürünlerin sağlıklı olduğunu varsaymaması gerektiğini vurguladı.
DSÖ STANDARTLARINI KARŞILAMAYAN ÜRÜNLERİN ORANI YÜKSEK
Los Angeles Çocuk Hastanesi pediatri bölümünde görev yapan başyazar Erin Hudson, ebeveynlerin markete gittiklerinde neyle karşılaştıklarını görmek istediklerini belirtti. Hudson, “Yanıt şu: Ürünlerin yüzde 80’inden fazlası aşırı işlenmiş. Birçoğu şeker ve sodyum açısından yüksek, ancak ebeveynler bunu reyonda yürürken anlayamıyor” dedi. DSÖ’ye göre 6 ila 36 ay arası çocuklara yönelik ticari gıdalarda ek şeker, yapay tatlandırıcı veya konsantre meyve suyu bulunmamalı, doymuş yağ ve sodyum oranı sınırlandırılmalı. Hudson, DSÖ standartlarını şeker açısından karşılamayan ürünlerin aşırı işlenmiş olma olasılığının dört kat daha fazla olduğunu söyledi. Araştırmacı, ürünlerin neredeyse dörtte birinin önerilenden daha yüksek sodyum içerdiğini, bazılarının ise yağ ve kalori açısından yoğun olduğunu belirterek “Buna organik gıdalar da dahil” ifadesini kullandı.
ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE BESLENMENİN ÖNEMİ
Araştırmaya göre meyve püreleri ve yulaf barları yüksek şeker; hazır makarna ve hindi sosisleri yüksek sodyum ve yağ; fıstık ezmeli cipsler ise yüksek sodyum, yağ ve kalori içeriyor. Sağlıklı Bebekler Parlak Gelecekler araştırma direktörü Jane Houlihan, sorunun sadece bu gıdaların içeriği olmadığını, aynı zamanda daha sağlıklı seçeneklerin yerini almaları olduğunu ifade etti. Houlihan, meyve atıştırmalıkları, şekerli yoğurt, kraker ve barlarla beslenen bir çocuğun tam tahıllı gıdalar, sebzeler, baklagiller ve diğer sağlıklı besinleri daha az tüketeceğini belirtti. Amerikan Pediatri Akademisi’ne göre bir çocuğun hayatının ilk bin günü beyin gelişimi ve sağlığı için kritik önem taşırken, uzmanlar erken çocukluk döneminde tat tercihlerinin oluştuğunu vurguluyor.
UZMANLARDAN MARKET REYONLARINA UYARI
Texas Üniversitesi Beslenme Bilimleri Bölümü’nden kıdemli yazar Marissa Burgermaster, ebeveynlerin çocukları çiğneyebildiğinde bebek ve yürümeye başlayan çocuk reyonunda olmak zorunda olmadığını söyledi. Burgermaster, “Çocuklar ailenin yediği sağlıklı gıdaları yiyebilir, sadece doğrayın veya ezin. Sektör bu gıdaları ebeveynlere çocukların sağlığı için üretilmiş gibi pazarladı ve bu doğru değil” dedi. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) 2025 yılında çoğu paketli gıda için zorunlu ön etiketleme sistemi önerse de 4 yaş altı çocuklara yönelik gıdalar bu kapsam dışında bırakıldı.
2 BİN 783 ÜRÜN ÜZERİNDE ANALİZ YAPILDI
Araştırma kapsamında Hudson ve ekibi, Austin’deki 21 markette 6 ila 36 ay arası çocuklara yönelik ürünlerin fotoğraflarını çekti. Bebek maması, içecek ve püreler çalışma dışı bırakıldı. Araştırmacılar 2 bin 783 ürünün şeker, tuz, doymuş ve doymamış yağ, toplam kalori ve katkı maddesi miktarını besin etiketlerinden analiz ederek NOVA sınıflandırma sistemiyle karşılaştırdı. NOVA’nın dördüncü grubunda yer alan aşırı işlenmiş gıdalar, doğal gıdalarda bulunmayan yapay bileşenler, koruyucular, emülgatörler, yapay renklendiriciler ve tatlandırıcılar içeriyor. Daha önce yayımlanan bir araştırma, bebek gıdalarının yüzde 70’inden fazlasında iltihaplanma ve bağırsak mikrobiyomunda bozulmalarla ilişkilendirilen katkı maddeleri bulunduğunu ortaya koymuştu.
EBEVEYNLERE SAĞLIKLI SEÇİM ÖNERİLERİ
Federal düzenlemeler geliştirilene kadar uzmanlar, sağlıklı seçenekleri bulma yükünün ebeveynlere düştüğünü belirtiyor. Houlihan, “Yürümeye başlayan çocuklar için pazarlanan gıdaların gerçekten sağlıklı olduğunu varsayamazsınız” dedi. Hudson, besin etiketlerinde “ek şeker” ve “doymuş yağ” ifadelerine dikkat edilmesini ve bunları görünce ürünü rafa geri koymalarını önerdi. Ayrıca katkı maddeleri, doğal ve yapay tatlar ile sakız, ksantan sakızı ve karragenan gibi emülgatörlerin aşırı işlenmiş gıdaların işareti olduğunu vurguladı. Meyve suyu konsantresinin gizli şeker kaynağı olduğunu belirten Hudson, “Meyve suyu konsantreleri, besin değeri olan her şeyi soyulmuş, neredeyse basit şurup gibidir” ifadesini kullandı. Houlihan, ebeveynlerin mümkün olduğunca evde sağlıklı gıdalar hazırlamasını, meyve suyunu sınırlandırmasını, püre yerine bütün veya doğranmış meyve sunmasını ve yaşına uygun olduğunda meyve ile sebzeleri yoğurt veya fıstık ezmesi gibi protein ve sağlıklı yağlarla birleştirmesini tavsiye etti.