ALMANYA’DA GREV NEDENİYLE DÖNER ÜRETİMİNDE RİSKLER
Almanya’nın güneybatısında bulunan Birtat Meat World SE fabrikasında çalışan işçiler, maaş anlaşmazlıkları sebebiyle tekrar greve gitti. Almanya’da popüler bir sokak lezzeti olan dönerin fiyatlarının artma ihtimali ya da daha kötü bir senaryo olarak ülke genelinde döner kıtlığının yaşanacağı korkuları artıyor. Birtat fabrikası, Almanya’nın en büyük döner üretim tesislerinden biri olup, işçilerin aylık 375 euro zam talebiyle devam eden grevler üretim hattının sık sık durmasına neden oluyor. İşçiler, maaşların aynı pozisyondaki çalışanlar arasında büyük farklılıklar gösterdiğini ve ücretlendirme sisteminin gerekli şeffaflığa sahip olmadığını aktarıyor. Sendika desteğiyle, fabrikada tüm çalışanları kapsayan bir toplu iş sözleşmesi talep ediyorlar. Çoğunluğu Türkiye, Romanya ve Bulgaristan gibi ülkelerden gelen göçmen işçilerden oluşan bu grup, soğuk hava koşullarında çalışarak etin tazeliğini korumak için uzun saatler geçiriyor.
ÜRETİM DURUMU VE FİYAT ENDİŞELERİ
Euronews’in aktardığına göre, geçtiğimiz Çarşamba günü işçiler fabrikaya yürüyerek iş bırakma eylemi düzenledi, ana kapının önünde pankartlar açıp davul çaldı, yüksek maaş ve sendikal haklar için sloganlar attı. Alman medyası, Birtat yönetiminin bugüne dek taleplere bir tepki vermediğini belirtirken, şirket yetkililerinden konuya dair herhangi bir açıklama yapılmadı. Birtat, Stuttgart’ın 30 km kuzeyinde yer alan Murr şehrinde 30 yıldan fazladır döner üretimi yapıyor. Web sitesinde yer alan bilgilere göre, dana, tavuk ve hindi etinden hazırlanan dev kebap şişleri 120 kiloya kadar ulaşabiliyor. İşçiler eti doğrayıp marine ettikten sonra uzun metal şişlere geçiriyor ve daha sonra şoklama yöntemiyle dondurup Almanya genelindeki restoranlara gönderiyor. Firma, binlerce dönerciye ve fast food restoranına aylık 13 milyondan fazla tüketiciye ulaşan ürün sağlıyor. Restoran sahipleri, olası uzun sürecek bir grev durumunda döner fiyatlarının artabileceğinden ya da ürünlerin bulunmasının zorlaşabileceğinden endişe ediyor.
DÖNER FİYATLARI YÜKSELDİ
Dönerin fiyatı son yıllarda sürekli olarak artış gösterdi. 20 yıl önce yaklaşık 2,50 euroya satılan dönerin fiyatı bugün çoğu yerde 7 euro ve üzerine çıkmış durumda. Berlin’deki Friedrichstrasse tren istasyonundaki küçük dönerci Pergamon Döner’de 68 yaşındaki Halil Duman, “Her şey zorlaşıyor. Hammadde pahalandı, artık kar etmek çok güç” diyerek zorlukları özetliyor. Ayrıca, “Fiyatı daha da artırırsak müşteri kaybederiz” ifade ediyor.
DÖNERİN ANLAM VE TARİHİ
Döner, 1970’lerde Türkiye’den gelen göçmenler tarafından Almanya’ya getirilmiş ve zamanla Almanların ençok sevdiği fast food haline gelmiştir. İsmi, Türkçe “dönmek” fiilinden gelmektedir; et, saatlerce döner ızgarasında döndürülerek pişiriliyor ve ince ince kesiliyor. Tahminlere göre Almanya’da yaklaşık 2,9 milyon Türk kökenli vatandaş yaşıyor. Dönerin o kadar yaygın hale geldiği söyleniyor ki, birçok yabancı turist bu lezzetin Almanya’ya özgü olduğunu düşünüyor. 22 yaşındaki üniversite öğrencisi Nele Langfeld, sınavdan sonra Pergamon Döner’de durduğunu belirtti ve işçi grefinden habersiz olduğunu aktardı. Olası bir döner kıtlığı ve fiyat artışından rahatsız olacağını ifade eden Nele, “Bütçem sınırlı. Döner hem ucuz hem de doyurucu tek yemek. Böyle kalmalı.” şeklinde yorum yaptı.