GREVE GİDEN İŞÇİLERİN ENDİŞELERİ
Almanya’nın güneybatısında yer alan Birtat Meat World SE fabrikasında çalışan işçiler, maaş anlaşmazlıkları sebebiyle tekrar greve gitti. Almanya’da oldukça popüler olan sokak lezzeti dönerin fiyatlarının artması ya da daha da kötü bir durumda ülke genelinde döner kıtlığı yaşanacağına dair endişeler büyüyor. Birtat fabrika, Almanya’nın en büyük döner üretim tesislerinden biri olarak işçilerin aylık 375 euro zam talebiyle sürdürdüğü grevler, üretim hattında sık sık aksamalara yol açıyor. İşçiler, aynı iş için farklı ücretler alındığını ve ücretlendirme sisteminin şeffaf olmadığını ifade ediyor. Sendika destekli toplu iş sözleşmesi talep ediyorlar. İşçilerin çoğu, Türkiye, Romanya ve Bulgaristan gibi ülkelerden gelen göçmenlerden oluşuyor. Soğuk hava koşullarının hakim olduğu fabrikada etin tazeliği korunurken, ağır şartlar altında uzun saatler çalışıyorlar.
BİRTAT FAKTÖRÜ VE ÜRÜN DÜZENİ
Euronews’in bildirdiğine göre, geçtiğimiz Çarşamba günü işçiler fabrikaya yürüyerek iş bırakma eylemi yaptı. Ana kapı önünde pankartlar açıp davullar çaldılar ve yüksek maaş ile sendikal haklar için sloganlar attılar. Alman medyasına göre, Birtat yönetimi bugüne kadar işçilerin taleplerine olumlu yaklaşmadı ve şirket yetkililerinden henüz bir açıklama gelmedi. Birtat, Stuttgart’ın 30 km kuzeyinde bulunan Murr şehrinde 30 yılı aşkın süredir döner üretimi yapıyor. Web sitelerinde, dana, dana eti, tavuk ve hindi etinden 120 kiloya kadar dev kebap şişleri hazırladıkları bilgisi yer alıyor. İşçiler etleri doğrayıp marine ettikten sonra uzun metal şişlere geçiriyor ve şoklama yöntemiyle dondurduktan sonra Almanya genelindeki restoranlara gönderiyorlar. Firma, aylık 13 milyondan fazla tüketiciye ulaşan ürün sağlıyor. Restoran sahipleri ise uzun süren bir grev durumda döner fiyatlarının artabileceğinden ya da ürün bulunmanın zorlaşacağından endişeli.
DÖNER FİYATLARINDAKİ ARTIŞ
Dönerin fiyatı zamanla yükselmiş durumda. 20 yıl önce ortalama 2,50 euroya satılan dönerin fiyatı bugün pek çok yerde 7 euro ve üzerine çıktı. Berlin Friedrichstrasse tren istasyonundaki Pergamon Döner adlı küçük dönercide 68 yaşındaki Halil Duman, “Her şey zorlaşıyor. Hammadde pahalandı, artık kar etmek çok güç” diyerek durumu özetliyor. “Fiyatı daha da artırırsak müşteri kaybederiz” ifadesi de mevcut zorlukları yansıtıyor.
DÖNERİN KÜLTÜREL YERİ
Döner, 1970’lerde Türkiye’den Almanya’ya göç eden işçiler tarafından tanıtılmış ve zamanla Almanların favori fast food’u haline gelmiştir. İsmi Türkçe “dönmek” fiilinden gelmektedir; et, döner ızgarada saatlerce döndürülerek pişiriliyor ve ince ince kesiliyor. Almanya’da tahminen 2,9 milyon Türk kökenli vatandaş yaşamakta. Döner o kadar yaygınlaştı ki, bir çok turist bu lezzeti Almanya’ya özgü olarak düşünmekte. 22 yaşındaki üniversite öğrencisi Nele Langfeld, sınav sonrası Pergamon Döner’de soluğu aldı. O, işçi grefinden habersiz olduğunu, olası döner kıtlığı ve fiyat artışının kendisini rahatsız edeceğini ifade etti: “Bütçem sınırlı. Döner hem ucuz hem de doyurucu tek yemek. Böyle kalmalı.”