Depremlerin ve artçı sarsıntıların sıkça görüldüğü Türkiye’de, fay ve yer yüzü hareketleri üzerine kapsamlı bir çalışma gerçekleştirildi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Dokuz Eylül Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mustafa Softa ve Fırat Üniversitesi’nden Araştırma Görevlisi Elif Akgün, yıllık uydu radar verilerini kullanarak Türkiye’nin yer kabuğu hareketlerini inceledi.
ORTADA BİR GEÇİŞ ZONU VAR
Çalışmanın detaylarını aktaran Kutoğlu, “Anadolu bloğunun doğusunda Arap plakası, batısında ise Afrika plakası tarafından sıkıştırıldığını biliyoruz. Anadolu bloğu, Türkiye’nin tamamını kapsıyor ve Ege Denizi’ne doğru batıya kaçış hareketi yapıyor. Bu hareketi bileşenlerine ayırdık, kuzey ve doğuya yönlü hareketlerini ayrıştırdık. Sonuç olarak, doğu kısma göre aşağıya ve güneye doğru hareket ediyor ve burada bir geçiş zonu tespit ettik. Geçmişten günümüze meydana gelen depremleri incelediğimizde, Doğu Anadolu Fayı’nın Arap plakası tarafından sıkıştırıldığını gözlemledik.” dedi.
DEPREM ENDİŞESİ
Ele alınan bulgular neticesinde bir gerilim bölgesi ortaya çıktığını ifade eden Kutoğlu, “Bu gerilim, 4.5 milyon yılda oluştu. Depremler gerçekleşebilir ancak ilerleyen zaman diliminde, Anadolu’nun gelecekte milyonlarca yıl sonra iki tarafının birbirinden ayrılması durumu söz konusu olabilir.” şeklinde değerlendirme yaptı.
ANADOLU ORTADAN İKİYE AYRILABİLİR
Türkiye’nin doğusunun kuzeye, batısının ise güneye hareket ettiğini belirten Kutoğlu şunları söyledi: “Biz uzun süredir uydu radar verisi ile Türkiye’nin yer kabuğu hareketlerini inceliyoruz. Derin analizler sonucunda, Ankara’nın doğusunda kalan kısmının kuzeye, batısındaki kısmının da güneye doğru hareket ettiğini tespit ettik. Ayrıca, Antalya’dan yukarıya doğru, Karadeniz Ereğli’ye kadar giden bir sıfır hattı tespit ettik. Bu sıfır hattının doğusu yukarıya, batısı ise aşağıya hareket ettiği için etrafında bir gerilim bölgesi meydana geliyor. Bu durumu, Orta Anadolu geçiş zonu olarak adlandırıyoruz.”
DOĞU ANADOLU FAYI V ŞEKLİNİ ALDI
Arap ve Afrika plakalarının hız farkının Doğu Anadolu Fayı’nı şekillendirdiğine dikkat çeken Kutoğlu, “Bu çalışmada tespit ettiğimiz önemli bir husus, Arap plakasının Afrika plakasına göre yılda 1.2 santimetre daha hızlı hareket etmesinin Doğu Anadolu Fayı’nın bugünkü şeklini almasında önemli bir etkisi var. Zaman içerisinde Afrika plakasının Anadolu’nun içerisine hızlı bir şekilde girmesi, Doğu Anadolu Fayı’nın V şeklini almasına sebep olmuştur. Bu süreç boyunca, Doğu Anadolu Fayı’nın kuzeyinin Kuzey Anadolu Fayı’na yaklaşması ve birleşmesi durumu da uzun jeolojik zaman dilimlerinde mümkün olabilir.” dedi.
TAM KAPANMA MEYDANA GELEBİLİR
Plakaların hareketinin gelecekte yeni fay oluşumlarına yol açabileceğini vurgulayan Kutoğlu, “Anadolu ile Afrika plakası sıklıkla Anadolu bloğunu sıkıştırıyor. Bu hareketler sonucunda, Afrika bloğu zaman içerisinde Kuzey Anadolu Fayı’na yaklaşacak ve sonunda tam bir kapanma durumu meydana gelebilir.” ifadelerini kullandı.