Depremlerin yoğun şekilde hissedildiği Türkiye’de, çeşitli fay hatları ve yüzey hareketlerine dair kapsamlı bir araştırma gerçekleştirildi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nde görevli Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Dokuz Eylül Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mustafa Softa ve Fırat Üniversitesi’nden Araştırma Görevlisi Elif Akgün, yıllık uydu radar verilerini kullanarak Türkiye’nin yer kabuğundaki hareketleri detaylı bir şekilde inceledi.
ORTADA BİR GEÇİŞ ZONU VAR
Araştırmayı aktaran Kutoğlu, “Anadolu bloğunun doğu tarafında Arap plakası, batı tarafında ise Afrika plakasının sıkıştırılması sonucu, Ege Denizi’ne doğru bir kaçış hareketi meydana geldiğini biliyoruz. Anadolu bloğu, Türkiye’yi kapsayan bir alanı oluşturuyor ve bu blok, Ege Denizi’ne doğru batıya kayma eğiliminde. Biz bu hareketi bileşenlerine ayırarak, kuzey ve doğuya yönelmiş hareketlerini ayrıştırdık. Sonuçta Doğu bölgesinde aşağıya, güneye doğru bir hareket gözlemledik ve burada bir geçiş bölgesi tespit ettik. Geçmişten günümüze oluşan depremleri incelediğimizde ise, Doğu Anadolu fayının Arap plakası tarafından sıkıştırıldığını ve Afrika plakası tarafından daha yavaş bir hareketle baskılandığını gördük.” dedi.
DEPREM ENDİŞESİ
Ayrıca, bu büyüyen gerilim bölgesinin 4.5 milyon yıllık bir zaman diliminde meydana geldiğini ifade eden Kutoğlu, “Depremler oluşabilir, ilerleyen zamanlarda Anadolu’nun milyonlarca yıl boyunca ikiye bölünmesi mümkün.” şeklinde uyardı. Türkiye’nin doğusunun kuzeye, batısının güney yönüne doğru hareket ettiğini belirten Kutoğlu, “Uzun yıllardır uydu radar verilerini kullanarak Türkiye’nin yer kabuğu hareketlerini inceliyoruz. Bu çalışmalarda, Ankara’nın doğu kesiminin kuzeye, batı kesiminin ise güneye doğru hareket ettiğini tespit ettik. Antalya’dan Karadeniz Ereğli’ye uzanan bir sıfır hattı belirlendi. Bu hattın doğusu yukarıya, batısı aşağıya doğru hareket ediyor, böylece sıfır hattı etrafında bir gerilim bölgesi meydana geliyor. Biz buna Orta Anadolu geçiş zonu diyoruz. Bu bölgede geçmişte depremler yaşandı ve bu durum hattın varlığını doğruluyor.” açıklamasında bulundu.
ANADOLU ORTADAN İKİYE AYRILABİLİR
Kutoğlu, bu gerilim devam ettiği sürece Türkiye’nin doğusunun yukarı, batısının aşağıya hareket etmesini sürdüreceğini vurguladı. “Bu durum, milyonlarca yıllık bir süreç içinde kilometrelerle ölçülebilir ve Anadolu’nun ortadan ikiye ayrılması gerçekleşebilir. İlerleyen zamanlarda büyük gerilimlerin birikerek, önemli boyutta depremlerin oluşma ihtimali de söz konusu.” dedi.
DOĞU ANADOLU FAYI V ŞEKLİNİ ALDI
Kutoğlu, Arap ve Afrika plakalarının hız farkının Doğu Anadolu fayının şekillenmesinde etkili olduğunu belirtirken, “Araştırmamızda Doğu Anadolu fayının bugünkü şeklini almasının önemli sebeplerinden biri, Arap plakasının Afrika plakasından yılda 1.2 santimetre daha hızlı hareket etmesidir. Geçmişte Doğu Anadolu fayının Kuzey Anadolu fayına dik bir konumda olması gerekirken, Afrika plakasının Anadolu’ya hızla girmesiyle Doğu Anadolu fayının V şekli almasına sebep oldu. Bu hareket süreci devam ettikçe, Doğu Anadolu fayının kuzeyinin Kuzey Anadolu fayına yaklaşması ve sonunda birleşmesi söz konusu olabilir.” şeklinde konuştu.
TAM KAPANMA MEYDANA GELEBİLİR
Ayrıca, plakaların hareketi sonucunda yeni fay oluşumlarının meydana gelebileceğine dikkat çeken Kutoğlu, “Anadolu ve Afrika blokları birbirini sıkıştırmaya devam ediyor. Bu da zamanla Afrika bloğunun Kuzey Anadolu fayına yaklaşması ve sonunda tam kapanma meydana gelmesi anlamına geliyor. Bu sürecin sonucunda yeni fayların oluşması ihtimali de kaçınılmaz.” dedi.