Anayasa Mahkemesi, Resmi Gazete’de yayımlanan kararla birlikte belediyelerin “teknik alt yapı bedeli” adı altında herhangi bir ücret talep edemeyeceğine hükmetti. Bu bedeli, yerleşim alanı açık olsun ya da olmasın, yapı ruhsatlarından talep etmeye başlamış olan belediyelerin yasa dışı tarifeler uyguladığı ortaya çıktı. İmar Kanunu’nun 23. maddesinin ikinci fıkrası da bu kararla birlikte iptal edilmiş oldu. Bu maddenin içeriği ise şöyleydi: “Parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini yüzde 25 peşin ödeyip geri kalan yüzde 75’ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir.”
MÜLKİYET HAKKININ KISITLANMASI
Yüksek Mahkeme, başvuru üzerine incelenen bu maddeye dayanarak, teknik altyapı bedelinin hesaplama yönteminin belirsizliği üzerinde durarak, bu durumu “mülkiyet hakkının” sınırlanması olarak değerlendirdi. Kararda, “Ödenmesi öngörülen teknik altyapı bedelinin hesaplanmasına ilişkin olarak herhangi bir ölçüt belirlenmeksizin yürütme organına sınırları ve kapsamı belirli olmayan bir yetki tanınmasının mülkiyet hakkının kanunla sınırlanması ilkesiyle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer verildi.
ÖLÇÜTLERİN BELİRLENMESİ GEREKİYOR
Kararın gerekçesinde, idareye yönelik uyarıda bulunularak, “Anayasa’nın anılan hükümleri uyarınca mülkiyet hakkına yönelik sınırlamalarda dikkate alınacak öncelikli ölçüt, sınırlamanın kanunla yapılmasıdır. Anayasa Mahkemesinin sıkça vurguladığı gibi temel hakları sınırlayan kanunun şeklen var olması yeterli olmayıp temel esasları, ilkeleri ve çerçeveyi belirlemiş olması gerekmektedir.” denildi. Kararı, Mahkeme oybirliğiyle almış olup, yürürlüğü için 9 ay beklenmesi gerekecek.
BELEDİYELERİN UYGULAMALARI SORUN YARATTI
İlgili kanun maddesinin geniş uygulama alanı, birçok itiraza yol açtı. Belediyeler, mevcut altyapıya sahip bölgelerde dahi bu yasa maddesini devreye sokuyordu. Danıştay ise, belediyelere yönelik bir uyarıda bulunarak, “Uyuşmazlık konusu alanın yapılaşmış bir alan olup teknik ve sosyal alt yapısı mevcut olduğundan 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi uyarınca alt yapı katılım bedeli alınamayacağı, mevcutta var olan teknik ve sosyal alt yapının tevsii ve yenilenmesi gerekmesi halinde 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında harcamalara katılma payı alınabileceği açıktır.” şeklinde ifade etti.