AVRUPA PARLAMENTOSU’NDAN VİZE SORUNLARINA DİKKAT
Avrupa Parlamentosu (AP), Türk vatandaşlarının Schengen vizesi alma sürecinde yaşadığı zorluklara dikkat çeken bir rapor yayımladı. AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor tarafından oluşturulan 27 sayfalık belgede, üye ülkelerin vize süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla “kapasite artırma” çağrısı yapıldı. Vize serbestisi için Türkiye’nin hala yerine getirmesi gereken altı kriterin olduğu vurgulandı. Rapor, 6 Mayıs 2025 tarihinde AP’nin Strasbourg’daki merkezinde tartışılacak ve 7 Mayıs’ta oylanarak nihai halini alacak.
SORUNLARIN NEDENİ: TALEP ARTIŞI VE KÖTÜYE KULLANIM KORKUSU
AP’nin, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu’nun yıllık ülke raporuna dayandırdığı Türkiye Raporu’nda, Türk vatandaşlarının Schengen vizesi başvurularında “talepteki belirgin artış ve sistemin kötüye kullanılması korkusu” nedeniyle sorunlar yaşadığı kaydedildi. Raporda, bu durumdan “üzüntü duyulduğu” ifade edilerek, vizelere erişimin iyileştirilmesi için siyasi irade gerektiği belirtildi. Belgede, “Kalan teknik ve idari engellerin ele alınması için her iki tarafın da yoğun çaba göstermesi” çağrısı yapıldı. AB ülkelerine yönelik ise “Bu konuya ayrılan kaynakları artırma” önerisi getirildi.
BAŞVURULARDAKİ ARTIŞ VE İLTİCA BAŞVURULARI
2023 verilerine göre, Türkiye’den Schengen vizesi için yapılan 1 milyon 55 bin 885 başvurudan 867 bin 646’sı onaylandı. Ret oranı ise %16,1 oldu. 2022’de ise 778 bin 409 başvurudan 645 bin 842’si onaylanmış, ret oranı %15,7 olarak kaydedildi. Bir AB yetkilisi, 2023’te Schengen vizesiyle AB’ye giriş yaptıktan sonra 103 bin Türkiye vatandaşının iltica başvurusu yaptığını belirtti. Ayrıca, “azımsanmayacak sayıda” kişinin Schengen Bölgesi’nden çıkış yapmadığı ifade edildi. Bu durum, AB’nin “sistemin kötüye kullanılması” endişesini artırıyor.
VİZE MUAFİYETİ İÇİN KRİTERLER VE GEREKEN ADIMLAR
Raporda, ticari faaliyetler ve Erasmus öğrenci değişim programı gibi alanlarda vize kolaylığı sağlanmasına yönelik destek belirtildi. Ancak vize muafiyeti için Türkiye’nin yerine getirmesi gereken 72 kriterden altısının eksik olduğu yine ifade edildi. Bu kriterler arasında, Terörle Mücadele Yasası’nda değişiklik, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması, GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması ve kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin AB standartlarına uyumu yer alıyor. AP, “Türkiye’nin vize serbestisi için gerekli ölçütleri karşılama yönünde hiçbir ilerleme kaydetmemiş olmasından derin üzüntü duyduğunu” belirterek, Türk makamlarının bu kriterleri “ayrımcılık yapmaksızın” yerine getirmesi halinde vize serbestisi sürecinin hızla başlayabileceğini ifade etti.
TÜRKİYE VE AB ARASINDAKİ İKİLİ TEMASLAR
Türkiye, vize sorununu çözmek için AB üyesi ülkelerle ikili görüşmelere devam ediyor, ancak bu çabaların henüz olumlu bir etkisi görülmüyor. Türk medyasında, bazı AB ülkelerinin “vize kapılarını kapattığı” yönünde iddialar sıkça yer alırken, AB Türkiye Delegasyonu 2 Mayıs 2025’te bu iddiaları yalanladı. Delegasyon, “Schengen konsoloslukları, salgın öncesi rakamları aşarak rekor sayıda vize başvurusunu işleme almaktadır” açıklamasında bulundu.
DİĞER VURGULAR: DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI
Rapor, vize konusunun yanı sıra Türkiye’deki insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü konularında eleştiriler de içeriyor. AB’ye katılım kriterlerinin tartışmaya açık olmadığı ve mevcut şartlarda müzakere sürecine dönülmesinin mümkün olmadığı bildiriliyor. Ancak Türkiye’nin stratejik ve jeopolitik önemine vurgu yapılarak, daha yakın ve dinamik bir ortaklık amacıyla çaba gösterilmesi gerektiği ifade ediliyor. Raporda, “Katılım sürecinde kestirme yollar yoktur ve demokratik ilkeleri tartışmaktan kaçınılamaz” mesajı veriliyor.