SCHENGEN VİZESİNE YÖNELİK SORUNLARIN RAPORU
Avrupa Parlamentosu (AP), Türk vatandaşlarının Schengen vizesi alırken karşılaştığı güçlükleri ele alan bir rapor yayımladı. AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor tarafından hazırlanan 27 sayfalık belgede, vize süreçlerinin kolaylaştırılması için üye ülkelere “kapasite artırma” çağrısı yapıldı. Vize serbestisi içinse Türkiye’nin henüz yerine getirmediği altı kriterin tamamlanması gerektiği belirtildi. Bu rapor, 6 Mayıs 2025’te AP’nın Strasbourg merkezinde tartışılacak ve 7 Mayıs’ta oylanarak nihai hali alınacak.
TÜRK VATANDAŞLARININ VİZE BAŞVURULARINDAKİ SORUNLAR
AP’nin, Avrupa Birliği Komisyonu’nun yıllık ülke raporuna dayandırdığı Türkiye Raporu’nda, Türk vatandaşlarının Schengen vizesi taleplerinde “belirgin artış ve sistemin kötüye kullanılması korkusu” nedeniyle sorunlar yaşadığı ifade edildi. Raporda, bu durumdan “üzüntü duyulduğu” belirtilerek, vizelere erişimin iyileştirilmesi için siyasi kararlılığın gerekli olduğu vurgulandı. Rapor, “Kalan teknik ve idari engellerin ele alınması için her iki tarafın da yoğun çaba göstermesi” çağrısında bulunuyor. Ayrıca, Avrupa Birliği ülkelerine “Bu konuya ayrılan kaynakları artırma” önerisi getiriliyor.
VİZE BAŞVURULARINDAKİ İSTATİSTİKLER
AB’nin 2023 verilerine göre, Türkiye’den Schengen vizesi için toplam 1 milyon 55 bin 885 başvuru yapılırken, bu başvurulardan 867 bin 646’sı onaylandı. Ret oranı ise %16,1 oldu. 2022 yılı verilerine bakıldığında 778 bin 409 başvurunun yapıldığı ve 645 bin 842’sinin onaylandığı, ret oranının ise %15,7 olduğu kaydedildi. BBC Türkçe’ye bilgi veren bir AB yetkilisi, 2023’te Schengen vizesi ile AB’ye giren 103 bin Türkiye vatandaşının iltica talebinde bulunduğunu, ayrıca “azımsanmayacak sayıda” kişinin Schengen Bölgesi’nden çıkmadığını belirtti. Bu durum, AB’nin “sistemin kötüye kullanılması” endişesini güçlendiriyor.
TİCARET VE EĞİTİM ALANLARINDA VİZE KOLAYLIĞI
Raporda, ticari faaliyetler ve Erasmus öğrenci değişim programı gibi alanlarda vize kolaylığı sağlanmasına destek verildiği vurgulandı. Ancak vize muafiyeti için AP, Türkiye’nin tamamlaması gereken 72 kriter arasında kalan altı kriterin yerine getirilmesi gerektiğini yineledi. Bu kriterler: terörle mücadele yasasında değişiklik, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması, GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması, kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin AB standartlarına uyumu, tüm AB üyeleriyle suç bağlantılı konularda işbirliği ve geri kabul anlaşması’nın tam uygulanması. AP, “Türkiye’nin vize serbestisi için gerekli ölçütleri karşılama yönünde hiçbir ilerleme kaydetmemiş olmasından derin üzüntü duyduğunu” ifade ederek, Türk makamlarının bu kriterleri “ayrımcılık yapmaksızın” yerine getirmesi halinde vize serbestisi sürecinin hızla başlayabileceğini belirtti.
Türkiye, vize sorununu çözümlemek adına AB üyesi ülkelerle ikili görüşmelerini sürdürüyor, ancak bu çabaların pratikte olumlu bir etkisinin henüz hissedilmediği görülüyor. Türk medyasında, bazı AB ülkelerinin “vize kapılarını kapattığı” yönünde iddialar sıklıkla yer alıyor. Buna karşın, AB Türkiye Delegasyonu 2 Mayıs 2025’te yaptığı açıklamada bu iddiaları yalanlayarak, “Schengen konsoloslukları, salgın öncesi rakamları aşarak rekor sayıda vize başvurusunu işleme almaktadır” ifadelerini kullandı.
İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ ÜZERİNE ELEŞTİRİLER
Rapor, vize sorunlarının yanı sıra Türkiye’deki insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü konularında da eleştirilerde bulunuyor. AB’ye katılım kriterlerinin tartışmaya kapalı olduğu ve mevcut şartlarda müzakere sürecine geri dönmenin mümkün olmadığı belirtiliyor. Fakat Türkiye’nin stratejik önemine vurgu yapılarak, daha yakın ve dinamik bir ortaklık için birlikte çalışılması gerektiği ifade ediliyor. Raporda, “Katılım sürecinde kestirme yollar yoktur ve demokratik ilkeleri tartışmaktan kaçınılamaz” mesajı veriliyor.