AVRUPA PARLAMENTOSU’NDAN SCHENGEN VİZESİ RAPORU
Avrupa Parlamentosu (AP), Türk vatandaşlarının Schengen vizesi almada karşılaştığı problemleri gündeme getiren bir rapor yayımladı. AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor’un kaleme aldığı 27 sayfalık belgede, vize süreçlerinin kolaylaştırılması için üye ülkelere “kapasite artırma” çağrısı yapıldı. Vize serbestisi için Türkiye’nin geriye kalan altı kriteri yerine getirmesi gerektiği ifade edildi. Rapor, 6 Mayıs 2025’te AP’nin Strasbourg’daki merkezinde tartışılacak ve 7 Mayıs’ta oylanarak nihai hale getirilecek.
TÜRK VATANDAŞLARININ VİZE SORUNLARI
AP’nin, AB Komisyonu’nun yıllık ülke raporuna dayanarak hazırladığı Türkiye Raporu’nda, Türk vatandaşlarının Schengen vizesi başvurularında “talepteki belirgin artış ve sistemin kötüye kullanılması korkusu” nedeniyle problemler yaşadığına dikkat çekildi. Raporda, bu durumdan “üzüntü duyulduğu” belirtilerek, vizelere erişimin iyileştirilmesi için siyasi kararlılığın gerektiği vurgulandı. Belgede, “Kalan teknik ve idari engellerin ele alınması için her iki tarafın da yoğun çaba göstermesi” gerekliliğine değinildi. AB ülkelerine yönelik ise “Bu konuya ayrılan kaynakları artırma” önerisi sunuldu.
VİZE BAŞVURU İSTATİSTİKLERİ
AB’nin 2023 verilerine göre, Türkiye’den Schengen vizesi için 1 milyon 55 bin 885 başvuru yapıldı. Bu başvurulardan 867 bin 646’sı onaylandı, ret oranı ise %16,1 oldu. 2022’de 778 bin 409 başvurudan 645 bin 842’si onaylanmış ve ret oranı %15,7 olarak kaydedilmişti. BBC Türkçe’ye konuşan bir AB yetkilisi, 2023’te Schengen vizesi ile AB’ye giriş yaptıktan sonra 103 bin Türkiye vatandaşının iltica başvurusunda bulunduğuna, ayrıca “azımsanmayacak sayıda” kişinin Schengen Bölgesi’nden çıkış yapmadığına dikkat çekti. Bu durum, AB’nin “sistemin kötüye kullanılması” konusundaki endişelerini artırıyor.
VİZE KOLAYLIĞI İÇİN GEREKEN ADIMLAR
Raporda, ticari faaliyetler ve Erasmus öğrenci değişim programı gibi alanlarda vize kolaylığı sağlanmasına destek verildiği ifade edildi. Ancak vize muafiyeti konusunda AP, Türkiye’nin 72 kriterden geriye kalan altısını yerine getirmesi gerektiğini yineledi. Bu kriterler arasında: Terörle Mücadele Yasası’nda değişiklik, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması, GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması, kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin AB standartlarına uyumu, tüm AB üyeleriyle suç bağlantılı konularda işbirliği ve Geri Kabul Anlaşması’nın tam uygulanması bulunuyor. AP, “Türkiye’nin vize serbestisi için gerekli ölçütleri karşılama yönünde hiçbir ilerleme kaydetmemiş olmasından derin üzüntü duyduğunu” belirterek, Türk makamlarının bu kriterleri “ayrımcılık yapmaksızın” yerine getirmesi durumunda vize serbestisi sürecinin hızla başlayabileceğini ifade etti.
TÜRKİYE’NİN İKİLİ TEMASLARI VE AB’NİN CEVAPLARI
Türkiye, vize sorununu çözmek için AB üyesi ülkelerle ikili temaslarını sürdürüyor. Ancak bu çabaların sahada olumlu bir etkisi henüz hissedilmedi. Türk medyasında, bazı AB ülkelerinin “vize kapılarını kapattığı” iddiaları sıklıkla gündeme gelirken, AB Türkiye Delegasyonu 2 Mayıs 2025’te yaptığı açıklamada bu iddiaları yalanladı. Delegasyon, “Schengen konsoloslukları, salgın öncesi rakamları aşarak rekor sayıda vize başvurusunu işleme almaktadır” dedi.
DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI VURGUSU
Rapor, vize konusunun yanı sıra Türkiye’deki insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi konularda eleştiriler de içeriyor. AB’ye katılım kriterlerinin tartışmaya açık olmadığı ve mevcut şartlarda müzakere sürecine dönülmesinin mümkün olmadığı ifade edildi. Ancak Türkiye’nin stratejik ve jeopolitik önemine vurgu yapılarak daha yakın ve dinamik bir ortaklık için çalışılması gerektiği belirtiliyor. Raporda, “Katılım sürecinde kestirme yollar yoktur ve demokratik ilkeleri tartışmaktan kaçınılamaz” ifadesi yer aldı.