Bangladeş’in devrik lideri Şeyh Hasina Vecid, geçtiğimiz yıl öğrenciler tarafından başlatılan protestolar sırasında öldürülen ve yaralanan binlerce kişiyle ilgili olarak insanlığa karşı suç işlemekten ceza aldı. Ülkedeki geçmiş olayları araştırmak amacıyla oluşturulan özel mahkeme, Hasina’nın protestoları bastırmak için doğrudan ölümcül güç kullanımını emrettiğini ve sivillere karşı sistematik saldırılarda bulunduğunu belirtti. Mahkeme, eski İçişleri Bakanı Asaduzzaman Han Kamal’ı da insanlığa karşı suçlardan dolayı idama mahkûm etti. Ayrıca, eski polis şefi Chowdhury Abdullah Al-Mamun, yargıya katkıda bulunmasından dolayı beş yıl hapis cezası aldı. Duruşmanın canlı yayınında idam cezalarının açıklanması sonrası salondaki izleyiciler, mahkeme heyetini ayakta alkışladı.
DAVA POLİTİK AMAÇLI DEĞİL
Geçici hükümet sözcüsü, Nobel ödüllü Muhammed Yunus liderliğindeki yönetimin, duruşmanın “politik amaçlı olmadığı” şeklinde bir yorumda bulundu. Sözcü, mahkemenin şeffaf bir şekilde faaliyet gösterdiğini, gözlemcilere izin verildiğini ve düzenli olarak belgelerin yayımlandığını ifade etti. Hasina ise mahkemenin yetkisini tanımadığını ve tüm suçlamaları reddettiğini bildirdi.
PROTESTOLARIN SEBEPLERİ
2024 yılının Temmuz ve Ağustos aylarında Bangladeş’te öğrencilerin öncülüğünde büyük protestolar patlak verdi. Öğrenciler, hükümetin eğitim politikaları ve artan otoriter uygulamalarına karşı sokaklara döküldü. Protestolar, kısa sürede ülke genelinde yayılarak kitlesel bir hareket haline geldi. Birleşmiş Milletler’in raporuna göre, 15 Temmuz – 5 Ağustos tarihleri arasında güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu yaklaşık 1.400 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı. Yaralanma ve ölümlerin çoğu silahlı müdahale sonucu gerçekleşti.
GÜVENLİK GÜÇLERİNİN MÜDAHALESİ
Olaylar sırasında öğrencilerin barışçıl gösteri yaptığı sırada güvenlik güçleri tarafından ateş açıldığı, sokak aralarında dron ve helikopterlerle gözlemlerin yapıldığı ve ağır silahların devreye girdiği tespit edildi. Ülke genelinde artan gerilim nedeniyle, bazı şehirlerde en az 30 patlayıcı cihaz infilak etti, 26 araç yakıldı ve şehir merkezlerinde çatışmalar meydana geldi. Bu şiddet dalgası, Bangladeş’in 1971 yılındaki bağımsızlık savaşından sonra görülen en büyük iç güvenlik krizlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
ŞEYH HASİNA VECİD KİMDİR?
Şeyh Hasina Vecid, Bangladeş’in bağımsızlığı sonrası ülkede en etkili siyasi figürlerden biri olarak tanınıyor. 1947 yılında Hindistan’ın Kalküta şehrinde dünyaya gelen Hasina, ülkenin bağımsızlığından sonra siyasete giren Şeyh Mucibur Rahman’ın kızıdır. Hasina, 1981 yılında Awami Lig partisinin liderliğine seçilerek kısa sürede partideki etkinliğini artırdı. 1996 yılında ilk kez başbakan oldu ve ardından 15 yılı aşkın bir süre aralıksız olarak bu görevi üstlendi. Liderliği süresince ekonomik büyüme, altyapı projeleri ve kadın hakları gibi alanlarda reformlar gerçekleştirdi. Ancak muhaliflere karşı sergilediği sert tutum ve bazı otoriter uygulamaları, hem içerde hem de uluslararası alanda eleştirilere neden oldu. Siyasi rakipleriyle ilgili tartışmalar ve seçim süreçleri, onun yönetiminde sıkça gündeme geldi. Hasina, hem nüfuzlu bir lider olarak hem de tartışmalı bir siyasi figür olarak hatırlanıyor ve destekçileri onu kalkınmaya öncülük eden reformcu bir lider olarak değerlendirirken, eleştirmenler insan hakları ihlalleri ve muhalefeti bastırmadaki rolüne işaret ediyor.