İNGİLTERE’DEN YENİ BİR KEŞİF

Southampton Üniversitesi’nden fizikçiler, laboratuvar ortamında ilk kara delik bombasının inşasını gerçekleştirdiklerini duyurdu. Uzun süredir teorik bir kavram olan “kara delik bombası”, dönen bir kara deliğin enerjisinin, çevresine yerleştirilmiş yansıtıcı bir sistem aracılığıyla güçlendirilmesi ve bir patlama yaratacak şekilde biriktirilmesi fikrine dayanıyor. Bilim insanları, gerçek bir kara delikle bunu gerçekleştirmeleri mümkün olmadığından, laboratuvar ortamındaki bir kara delik modeli üzerinde güvenli bir şekilde çalışmayı başardı. Araştırmacılar, süreçteki fiziksel prensiplerin aynı kaldığını ifade ediyor. Kara deliklerden enerji çıkarma fikri, 1969 yılında Roger Penrose tarafından ortaya atılmıştı. Penrose, dönen bir kara deliğin yakınından geçen parçacıkların enerji kazandığını fark etmişti. Bu etki, kara deliğin çevresindeki uzay-zamanı sürüklemesiyle gerçekleşiyor.

TEORİK DÜZEYDEKİ GELİŞMELER

Yakov Zeldovich, iki yıl sonra benzer bir sürecin başka senaryolarda da gözlemlenebileceğini fark etti. Hızlı dönen bir metal silindirin etrafında hareket eden ışıkta da aynı olgunun meydana geleceğini belirtti. Zeldovich, “süperradyans” olarak adlandırılan bu etkinin, silindirin dönme frekansının ışığın frekansına eşit olduğu durumda gerçekleşebileceğini hesapladı. Zeldovich ayrıca, dönen silindiri silindirik bir aynayla çevreleyerek enerjinin yansıtılabileceğini ve pozitif bir geri besleme döngüsü oluşturabileceğini öne sürdü. Bu durum, kara deliklere uygulandığında bir kara delik bombasının yaratılmasına ve bu bombanın bir süpernova kadar enerji üretebileceğine işaret ediyordu. Ancak bu teoriler uzun zaman boyunca pratikte uygulanmamıştı.

LABORATUVARDAKİ DENEMELER

Southampton Üniversitesi’nden Hendrik Ulbricht ve ekibi, dönen bir alüminyum silindir ve manyetik alanlar kullanarak Zeldovich’in geri besleme döngüsünü gösteren bir yol buldular. Ulbricht, ilk prototipi 2020 yılında inşa ettiklerini açıkladı. Derin çalışmalarda kurulan yeni sistem, bir elektrik motoru tarafından döndürülen alüminyum silindiri ve çevresinde metal bobinleri içeren üç katmanla oluşuyor. Bobinler, silindirin etrafında dönen benzer hızda bir manyetik alan oluşturuyor. Bu düzenekte bobinler, ayna gibi, manyetik alan ise ışık işlevi görüyor ve Zeldovich’in öngördüğü gibi, silindirin yaydığı daha güçlü bir manyetik alan oluşuyor.

DENEMENİN SONUÇLARI

Lizbon Üniversitesi’nden Vitor Cardoso, New Scientist’e yaptığı açıklamasında, “Düşük frekanslı bir elektromanyetik dalgayı dönen bir silindire yönlendiriyorsunuz ve geri dönen şeyin daha fazla olduğunu görüyorsunuz. Bu gerçekten akılalmaz bir şey” dedi. Gerçek kara deliklerin çevresindeki parçacıklara nasıl enerji sağladığını anlamaya yönelik yapılan bu deney, fiziksel olayların derin bir anlayışını sağlayabiliyor.