UZUN PERİYOTLU GEÇİCİ KAYNAK KEŞFİ
Samanyolu galaksisinde, yaklaşık 15 bin ışık yılı mesafede bulunan “ASKAP J1832-0911” adlı obje, her 44 dakikada bir yaklaşık iki dakika süren parlama patlaması yayıyor. Radyo ve X-ışını dalga boylarında gözlemlenen bu düzenli sinyaller, bilim camiasında “uzun periyotlu geçici kaynak” (long-period transient – LPT) olarak adlandırılan nadir bir türün örneği. Bu, şimdiye kadar LPT’lerin hem yüksek enerjili X-ışını hem de düşük enerjili radyo dalgalarıyla aynı anda patlama yaptığı ilk gözlem olarak kayda geçti. Bilim insanları, bu keşfin LPT’lerin gizemini çözmede yeni kapılar açacağını düşünüyor.
BİLİM DÜNYASINDA ŞAŞKINLIK
Keşif ekibinin lideri Curtin Üniversitesi’nden Zieng (Andy) Wang, “Bu nesne, şimdiye kadar karşılaştığımız hiçbir şeye benzemiyor” diyerek keşfin getirdiği şaşkınlığı dile getirdi. LPT’ler ilk kez 2022 yılında tanımlanmış olup, o zamandan beri toplamda 10 farklı örnek tespit edilmişti. Ancak ASKAP J1832-0911, diğer tüm örneklerden tamamen farklı özellikler gösteriyor. Cisim, ilk olarak Avustralya’daki Australian Square Kilometre Array Pathfinder (ASKAP) radyo teleskobuyla tespit edildi. Daha sonra NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi ile yapılan gözlemler, radyo sinyallerinin tam olarak X-ışınlarıyla aynı zaman diliminde gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Chandra’nın dar görüş alanı dikkate alındığında, bu tesadüfi keşif oldukça büyük bir şans olarak değerlendiriliyor.
ÖLÜ BİR YILDIZ OLARAK DEĞERLENDİRME
Bilim insanları, ASKAP J1832-0911’in büyük olasılıkla yaşam döngüsünü tamamlamış bir yıldız olduğunu düşünüyor. Ancak bu nesnenin yoğun manyetik alanı olan bir nötron yıldızı (magnetar) mı yoksa ikili bir sistemde yer alan bir beyaz cüce yıldızı mı olduğu henüz netleşmiş değil. Wang, mevcut teorilerin bu sıra dışı davranışı açıklamakta yetersiz kaldığını belirterek, “Bu keşif, yıldız evrimi veya fizik alanında yeni anlayışlara kapı aralayabilir” ifadelerini kullandı. Ayrıca, bu nesnede radyo dalgalarıyla birlikte daha enerjik X-ışınlarının ortaya çıkması, gök cisimlerinin enerji üretim mekanizmaları hakkında önemli ipuçları sunuyor. Araştırmacılar, bu sıra dışı davranışın sadece ASKAP J1832-0911’e özgü olmadığını, evrende benzer özellikler gösteren başka LPT’lerin de var olabileceğini düşünüyor. Bu araştırma, 28 Mayıs Çarşamba günü prestijli bilim dergisi Nature’da yayımlandı. Ekipten Nanda Rea, “Bu nesnenin geçici X-ışını yayımı, doğası hakkında tamamen yeni bir bakış açısı kazandırıyor” şeklinde heyecanını paylaştı.