İngiltere’nin olası yeni başbakanı Andy Burnham, bir dönem tahvil piyasalarını “dikkate almadığını” söylese de artık bu piyasaların hükümet politikaları üzerindeki belirleyici etkisini kabul etmek zorunda kaldı. Büyük Manchester’ın eski karizmatik belediye başkanı, Eylül ayında verdiği bir röportajda İngiltere’nin “tahvil piyasalarına bağımlı olma” durumundan kurtulması gerektiğini söylemişti. Ancak liderlik sorumluluğuna yaklaştıkça bu söylemlerini yumuşatan Burnham, son açıklamasında iktidardaki İşçi Partisi hükümetinin mali kurallarını desteklediğini ve kamu borcunu azaltmak istediğini ifade etti.
TAHVİL PİYASALARININ SİYASET ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Demokratik liderlerin seçmenlere, milletvekillerine ve dünya liderlerine karşı sorumluluğu olsa da İngiltere’nin bir sonraki başbakanı, güçlü bir kitleyi daha ikna etmek zorunda kalacak: Tahvil yatırımcıları. Uzmanlara göre hükümetlerin tahvil yatırımcılarını görmezden gelebileceği fikri halk nezdinde destek bulsa da gerçekçi değil. Capital Economics Baş Piyasalar Ekonomisti Jonas Goltermann, 3 trilyon sterlinlik borçla borç verenlere bir dereceye kadar bağımlı olunduğunu belirtirken, “Burnham’ın ilk yorumları Manchester belediye başkanıyken liderlik pozisyonuna oynarken gayet iyiydi, ancak başbakan olacağınız zaman sözleriniz daha fazla anlam taşır” değerlendirmesini yaptı.
2022 KRİZİ VE TAHVİL PİYASALARININ GÜCÜ
İngiltere, 2022 yılında dönemin Başbakanı Liz Truss’ın büyük bütçesiz vergi indirimleri planlarının ardından tahvillerin kitlesel satışını ve bunun sonucunda yaşanan mali piyasa çöküşünü hâlâ hatırlıyor. Truss, sadece 49 gün görevde kaldıktan sonra istifa etmek zorunda kalmıştı. AJ Bell Piyasalar Başkanı Dan Coatsworth, “Tahvil yatırımcıları sandığınızdan çok daha güçlü. Tahvil getirilerinde keskin bir yükseliş olduğunda, hükümetler farklı bir politika izlemek, geri adım atmak veya piyasanın sakinleşmesini beklemek zorunda kalıyor” dedi.
İNGİLTERE'NİN BORÇ YÜKÜ VE EKONOMİK KIRILGANLIĞI
İngiltere, 2008 küresel mali krizi, Kovid-19 salgını ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası enerji şoku gibi bir dizi krizle birikmiş 2,98 trilyon sterlinlik (4 trilyon dolar) dev bir borç yüküyle karşı karşıya. Kamu borcu ekonominin yüzde 95’ine ulaşırken, bu oran Fransa’da yüzde 116, ABD’de yüzde 100 seviyesinde. Ancak İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi Fransa ve ABD’den daha yüksek. Geçtiğimiz mali yılda borç faiz ödemeleri 110 milyar sterline (145 milyar dolar) ulaştı ve bu rakam aynı dönemde savunma harcamasını aştı. Mart ayında 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 4,9’un üzerine çıkarak 2008’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
BURNHAM'IN PLANLARI VE PİYASA ENDİŞELERİ
Oxford Economics Baş İngiltere Ekonomisti Andrew Goodwin, artan borç maliyetlerinin mevcut siyasi çalkantıdan ziyade İran savaşı kaynaklı olduğunu belirtirken, İngiltere’nin büyük bir doğal gaz ithalatçısı olması nedeniyle küresel enerji şoklarına daha açık olduğunu vurguladı. Burnham’ın su, konut ve enerji gibi temel hizmetleri daha fazla kamu kontrolüne almayı planlaması ise piyasalarda endişe yaratıyor. Sadece su sektörünün kamulaştırılmasının 100 milyar sterline (132 milyar dolar) mal olacağı tahmin ediliyor. Analistler, Burnham’ın bu büyük planları mali disiplin vaadiyle nasıl bağdaştıracağını ve Hazine Bakanı olarak Rachel Reeves’in yerine kimi atayacağını piyasaların yakından izleyeceğini belirtiyor.