BÜTÇE FAZLA VERİYOR
Ekonomim’den Hüseyin Gökçe’nin haberine göre, Ağustos ayında bütçe, iki aylık aradan sonra yeniden fazla vermeye başladı. Para cezaları kalemi de hız kazanıyor. Yılın tamamı için planlanan 245 milyar liralık gelir hedefi bu kalemde, Ağustos sonu itibarıyla kesilen ceza tutarını 1 trilyonu aşarak gösteriyor. Ancak tahsilat oranı düşük kalıyor: Kesilen cezaların yalnızca yüzde 15,9’una karşılık gelen 158,8 milyar lirası toplanabiliyor. Trafik para cezalarında ise rekor seviyeye ulaşıldı; bütçe kanununda belirlenen 55 milyar 42 milyon liralık hedef aşılarak kesilen tutar 83 milyar 99 milyon liraya ulaştı. Tahsilat oranı ise yüzde 53,9’la sınırlı kalarak toplamda 44 milyar 760 milyon lirada kaldı. Bu veriler, ceza tahakkukunun bütçe gelirlerini desteklediğini, ancak tahsilatın enflasyon baskısı altında zorlandığını ortaya koyuyor.
BÜTÇE GELİRLERİ HIZLA ARTMAKTA
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Ağustos ayı bütçe gerçekleşmelerine göre, genel bütçe gelirleri tahakkuku 11 trilyon 167 milyar liraya ulaşmış durumda ve yılın tamamındaki 12,6 trilyon liralık hedefin yüzde 88’ini oluşturuyor. Ancak tahsilat oranı yüzde 69,8’de kalıyor; yani toplam 7 trilyon 799 milyar lira toplanmış. Tahakkukun büyük kısmını vergi gelirleri oluşturuyor; bu da 8 trilyon 368 milyar lirayı bulmakta. Vergi gelirlerinin yüzde 82,1’ini, yani 6 trilyon 871 milyar lirası tahsil edilmiştir. Vergi gelirlerinin başlıca kalemleri arasında gelir, kâr ve sermaye kazançları vergileri ile dahilde alınan mal ve hizmet vergileri öne çıkıyor.
2025 yılında para cezaları, bütçe gelirlerinin önemli bir parçası haline geliyor. Ocak-Ağustos döneminde kesilen cezalar 1 trilyon 1 milyar liraya ulaşarak, 2024’teki 849 milyar 973 milyon liralık toplamın yüzde 18’ini aşmış durumda. Bütçe kanununda belirlenen 245 milyar lira hedefinin 8 ayda dört katına çıkması bekleniyor. Eğer bu tempo devam ederse, yılın kalan 4 ayında toplam tahakkuk 1,5 trilyon liraya ulaşacak, yani hedefin 6 katına çıkması söz konusu. 2024 yılında bütçe gelirlerinin yüzde 10’unu oluşturan cezalar (849 milyar lira), bu yıl enflasyon oranının (yüzde 30) üç katı bir artışla büyüyecek. Kesilen cezaların dağılımı ise şu şekildedir: vergi cezaları 602 milyar lira, idari para cezaları 234 milyar lira, yargı para cezaları 78 milyar lira.
GEÇMİŞ YILLARA GÖRE DÜŞÜK FARK
2025 yılındaki bu yüksek tahakkuk, geçmiş yıllara oranla hedef-gerçekleşme farkını nispeten düşük tutuyor. Örneğin; 2024 yılı için hedef 100 milyar lira iken gerçekleşme 849,9 milyar lira (8,5 kat), 2023’te hedef 63 milyar lira, gerçekleşme ise 529 milyar lira (8,4 kat), 2022 yılında ise hedef 29 milyar lira, gerçekleşme 454 milyar lira düzeyinde (15,7 kat) kalmıştır.