AĞUSTOS AYI BÜTÇE SONUÇLARI VE CEZA GELİRLERİ
Ekonomim’den Hüseyin Gökçe’nin haberine göre, Ağustos ayında bütçe yeniden fazla verirken, para cezaları kalemi de hız kazandı. Yıl için belirlenen 245 milyar liralık gelir öngörüsü çerçevesinde, Ağustos sonu itibarıyla kesilen ceza tutarı 1 trilyon lirayı aşmış durumda. Ancak tahsilat oranı oldukça düşük kaldı. Kesilen cezaların yalnızca yüzde 15,9’unu temsil eden 158,8 milyar lira toplanabildi. Trafik para cezalarında ise rekor bir seviyeye ulaşıldı. Bütçe kanununda hedeflenen 55 milyar 42 milyon lira yerine, kesilen tutar 83 milyar 99 milyon liraya çıkarak, hedefin yüzde 51’ini geçti. Ancak tahsilat oranın yüzde 53,9’da kalarak 44 milyar 760 milyon lira oldu. Bu durum ise ceza tahakkukunun bütçe gelirlerini desteklediğini, ancak tahsilatın enflasyon baskısı altında zorluk yaşadığını gösteriyor.
BÜTÇE GELİRLERİNDEKİ GELİŞMELER
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Ağustos ayı bütçe gerçekleşmelerine göre, genel bütçe gelirleri tahakkuku 11 trilyon 167 milyar liraya ulaştı. Bu, yılın tamamındaki 12,6 trilyon liralık hedefin yüzde 88’ine tekabül ediyor. Ancak tahsilat oranı yüzde 69,8’de kalarak, toplam 7 trilyon 799 milyar lira toplandı. Tahakkuk eden gelirlerin büyük bir bölümünü, 8 trilyon 368 milyar lira ile vergi gelirleri oluşturdu; bunların yüzde 82,1’i yani 6 trilyon 871 milyar lirası tahsil edildi. Vergi gelirlerinin en önemli kalemleri, gelir, kâr ve sermaye kazançları vergileri ile dahilde alınan mal ve hizmet vergileri oldu. Gelir vergisinde 3 trilyon lira, dahilde alınan mal ve hizmet vergisinde ise 3 trilyon 212 milyar lira tahsil edildi.
2025 yılında para cezaları, bütçe gelirlerinin önemli bir parçası haline geldi. Ocak-Ağustos döneminde kesilen cezalar 1 trilyon 1 milyar liraya ulaşarak, 2024 yılındaki toplamın yüzde 18’ini geçti. Bütçe kanununda belirlenen 245 milyar liralık hedef, 8 ayda bu hedefin dört katına çıktı. Eğer bu tempo devam ederse, yıl sonuna kadar toplam tahakkuk 1,5 trilyon liraya ulaşacak ve hedefin altı katı bir rakama çıkacak. 2024 yılında bütçe gelirlerinin yüzde 10’unu oluşturan cezalar (849 milyar lira), bu yıl enflasyonun (yüzde 30) üç katı bir artışla büyüyecek. Kesilen cezaların dağılımı ise şu şekilde; vergi cezaları 602 milyar lira, idari para cezaları 234 milyar lira ve yargı para cezaları 78 milyar lira.
GEÇMİŞ YILLARA GÖRE FAİZ FARKLILIĞI
2025 yılındaki bu yüksek tahakkuk, geçmiş yıllara göre hedef-realizasyon farkını daha düşük tutuyor. Örneğin 2024 yılı için belirlenen hedef 100 milyar lira iken, gerçekleşen tutar 849,9 milyar lira olarak kayıtlara geçti (8,5 kat). 2023 yılı hedefi 63 milyar lira, gerçekleşme ise 529 milyar lira olarak belirlendi (8,4 kat). 2022 yılında ise hedef 29 milyar lira iken gerçekleşen tutar 454 milyar lira olarak gerçekleşti (15,7 kat).