AGUSTOS AYINDA BÜTÇE FAZLA VERİYOR
Ekonomim’den Hüseyin Gökçe’nin belirttiğine göre, Ağustos ayında bütçe, iki aylık bir aranın ardından tekrar fazla vermeye başladı ve para cezaları kalemi hız kazandı. Yıl genelinde 245 milyar liralık gelir hedeflenen bu alanda, Ağustos sonu itibarıyla kesilen ceza tutarı 1 trilyon lirayı geçmiş durumda. Ancak tahsilat oranı beklenenin altında kaldı; kesilen cezaların yalnızca yüzde 15,9’una denk gelen 158,8 milyar lira toplanabildi. Trafik para cezaları da rekor bir seviyeye ulaştı; bütçe kanunundaki hedef 55 milyar 42 milyon lira iken, kesilen tutar 83 milyar 99 milyon liraya çıkarak hedefin yüzde 51’ini aştı. Ancak tahsilat oranı sadece yüzde 53,9, yani 44 milyar 760 milyon lira oldu. Bu verilere göre, ceza tahakkukları bütçe gelirlerini destekliyor ama tahsilat enflasyon baskıları altında zorluk yaşıyor.
BÜTÇE GELİRLERİ ARTIYOR
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Ağustos ayına ait bütçe gerçekleşmeleri doğrultusunda, genel bütçe gelirleri tahakkuku 11 trilyon 167 milyar lira seviyesine ulaştı – bu rakam yıl boyunca hedeflenen 12,6 trilyon liralık toplamın yüzde 88’ine denk geliyor. Ancak tahsilat oranı yüzde 69,8’de kaldı, yani toplamda 7 trilyon 799 milyar lira toplandı. Tahakkukun önemli bir kısmını, 8 trilyon 368 milyar lirayla vergi gelirleri oluşturdu; bu gelirlerin yüzde 82,1’i yani 6 trilyon 871 milyar lirası tahsil edildi. Vergi gelirlerinin ana kalemleri şu şekilde sıralanıyor: Gelir, kâr ve sermaye kazançları vergileri: 3 trilyon lira. Dahilde alınan mal ve hizmet vergileri: 3 trilyon 212 milyar lira.
2025 yılı itibarıyla para cezaları, bütçe gelirlerinin önemli bir parçası haline geliyor. Ocak-Ağustos döneminde kesilen cezalar 1 trilyon 1 milyar liraya ulaşırken, 2024 yılı için belirlenen 849 milyar 973 milyon liralık toplamın yüzde 18’ini aşmış durumda. Bütçe kanununda 245 milyar lira olarak öngörülen bu kalem, 8 ayda bu hedefin 4 katına çıktı. Eğer yılın kalan 4 ayında bu ivme devam ederse, toplam tahakkuk 1,5 trilyon liraya erişecek ve bu da hedefin 6 katı demek. 2024 yılı için bütçe gelirlerinin yüzde 10’unu oluşturması beklenen cezalar (849 milyar lira) bu yıl enflasyonun (yüzde 30) üç katı kadar bir artış göstermesi öngörülüyor. Kesilen cezaların detaylı dağılımı şöyle gerçekleşiyor: Vergi cezaları: 602 milyar lira. İdari para cezaları: 234 milyar lira. Yargı para cezaları: 78 milyar lira.
GEÇMİŞ YILLARA GÖRE DÜŞÜK FARK
2025 yılı için belirlenen bu yüksek tahakkuk, geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında hedeflerle gerçekleşme arasındaki farkı görece düşük tutuyor. Örneğin, 2024 için hedef 100 milyar lira, gerçekleşme rakamı ise 849,9 milyar lira (8,5 kat artış). 2023 yılı için hedef 63 milyar lira, gerçekleşme 529 milyar lira (8,4 kat artış). 2022 yılı için hedef ise 29 milyar lira iken, gerçekleşme 454 milyar lira (15,7 kat artış) olarak kaydedilmiş durumda.