CAYÖNÜ TEPESİ’NDEKİ ARKEOLOJİK KAZILAR DEVAM EDİYOR
Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde bulunan Çayönü Tepesi, dünya uygarlık tarihinin önde gelen merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Buradaki arkeolojik kazılar, 1964 yılından bu yana kesintisiz bir şekilde sürüyor. Göçebe hayattan yerleşik hayata geçişin ve avcılıktan tarıma geçişin izlerini taşıyan bu alanda, bu yıl önemli bulgular elde edildi.
Yeni Mezarlara Ulaşım Sağlandı
Kazı ekibi, Çanakkale Uygulamalı Bilimler Fakültesi Müzecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında, bu yıl 5’i 5 bin, 1’i ise 11 bin yıl öncesine ait toplam 6 mezar ortaya çıkardı. Sarıaltun, mayıs ayında başlayan kazı sezonunda birçok önemli buluntuya ulaşıldığını ifade ederek, “Bu yıl ilk Tunç Çağı’na ait mezarlar bulduk. Çayönü halkının Neolitik dönemden Tunç Çağı’nın başlarına kadar burayı yaşam alanı olarak kullandığını gösteren çok sayıda veri elde ettik.” şeklinde konuştu.
Mezarlardaki Buluntular
Kazıda bulunan mezarların ikisinin basit gömü tarzında olduğunu belirten Sarıaltun, bu mezarlarda mezar hediyesinin yer almadığını kaydetti. “Bir küp mezar yüzeye yakın olduğu için tahrip olmuştu. Ancak sandık tipi mezarlarda yoğun buluntular var. Bireylerin yanına kap-kacaklar hediye olarak bırakılmış. Ayrıca sadece hediye gömülen çukurlar da tespit ettik.” diye ekledi.
11 Bin Yıl Öncesine Ait İzler Bulundu
Bu yılın en ilgi çekici bulgusunun Neolitik döneme ait olan ve 11 bin yıl öncesine kadar uzanan bir mezar olduğuna dikkat çeken Sarıaltun, “Bu buluntular sayesinde topluluğun nasıl yaşadığını, neyle beslendiğini ve hangi hastalıklarla mücadele ettiğini daha iyi anlayabileceğiz.” ifadelerini kullandı.
Antropolojik Çalışma Süreci
Kazılara destek veren Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nden Ömür Dilek Erdal, 6 mezarın gün yüzüne çıkarıldığını söyledi. Bunlardan birinin Neolitik, diğerlerinin ise Erken Tunç Çağı mezarları olduğunu belirtti: “Erken Tunç Çağı’nda mezarlar taş sanduka şeklinde yapılıyor, üzeri blok taşlarla kapatılıyordu. Bireyler yan yatırılarak gömülüyor, yanına hediyeler bırakılıyordu.”
Çayönü’nün Kültürel Önemi
Bölgedeki kazılarda bugüne kadar 600’ün üzerinde iskelet bulgusu kaydedildiğini ve DNA ile antropolojik analizlerin sürdüğünü aktaran Erdal, elde edilen ilk sonuçların Neolitik dönem insanlarının Mezopotamya, İran, Irak ve Kafkasya ile etkileşimde bulunduğunu gösterdiğini kaydetti. “Bu insanlar tarımcıydı, ağır işler yapıyorlardı ve kültürlerini Tunç Çağı’na taşıyarak Anadolu’ya aktardılar. Çayönü, bu yönüyle çok önemli bir merkez.” şeklinde konuştu.