ÇAYÖNÜ TEPESİ’NDEKİ ARKEOLOJİK KAZILAR DEVAM EDİYOR
Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde yer alan ve dünya uygarlık tarihinin önemli merkezlerinden biri olarak kabul edilen Çayönü Tepesi’ndeki arkeolojik kazılar, 1964 yılından beri sürüyor. Göçebelikten yerleşik hayata geçişin, avcılıktan tarıma adım atışın izlerini taşıyan alanda bu yıl önemli bulgulara ulaşıldı.
6 YENİ MEZAR BULUNDU
Çanakkale Uygulamalı Bilimler Fakültesi Müzecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığındaki kazı ekibi, bu yıl 5’i 5 bin, 1’i ise 11 bin yıl öncesine ait toplam 6 mezar ortaya çıkardı. Sarıaltun, mayıs ayında başlayan kazı sezonunda çok sayıda buluntunun gün yüzüne çıkarıldığını belirtti ve “Bu yıl ilk Tunç Çağı’na ait mezarlar bulduk. Çayönü halkının Neolitik dönemden Tunç Çağı’nın başlarına kadar burayı yaşam alanı olarak kullandığını gösteren çok sayıda veri elde ettik.” dedi.
MEZAR ŞEYLERİ VE RİTÜELLER
Bulunan mezarlardan iki tanesinin basit gömü olduğunu ifade eden Sarıaltun, “Bunlarda mezar hediyesi yoktu. Bir küp mezar yüzeye yakın olduğu için tahrip olmuştu. Ancak sandık tipi mezarlarda yoğun buluntular var. Bireylerin yanına kap-kacaklar hediye olarak bırakılmış. Ayrıca sadece hediye gömülen çukurlar da tespit ettik.” şeklinde konuştu.
11 BİN YIL ÖNCESİNE UZANAN İZLER
Sarıaltun, bu yılki en dikkat çekici bulgunun Neolitik döneme ait 11 bin yıllık bir mezar olduğunu vurguladı: “Bu buluntular sayesinde topluluğun nasıl yaşadığını, neyle beslendiğini ve hangi hastalıklarla mücadele ettiğini daha iyi anlayabileceğiz.”
ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARIN SONUÇLARI
Kazılara destek veren Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nden Ömür Dilek Erdal, toplamda 6 mezarın gün ışığına çıkarıldığını belirtti. Bu mezarlardan birinin Neolitik, diğerlerinin ise Erken Tunç Çağı mezarları olduğunu söyleyerek, “Erken Tunç Çağı’nda mezarlar taş sanduka şeklinde yapılıyor, üzeri blok taşlarla kapatılıyordu. Bireyler yan yatırılarak gömülüyor, yanına hediyeler bırakılıyordu.” ifadelerini kullandı.
ÇAYÖNÜ’NÜN KÜLTÜREL ÖNEMİ
Şimdiye kadar bölgede 600’ün üzerinde iskelet bulunduğunu kaydeden Erdal, DNA ve antropolojik analizlerin devam ettiğini ifade etti. Elde edilen ilk sonuçların, Neolitik dönem insanlarının Mezopotamya, İran, Irak ve Kafkasya ile temas halinde olduğunu ve burada heterojen bir kültür geliştirdiklerini gösterdiğini belirtti: “Bu insanlar tarımcıydı, ağır işler yapıyorlardı ve kültürlerini Tunç Çağı’na taşıyarak Anadolu’ya aktardılar. Çayönü, bu yönüyle çok önemli bir merkez.”