Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde yer alan ve dünya uygarlık tarihinin en önemli merkezlerinden biri olarak bilinen Çayönü Tepesi’ndeki arkeolojik kazılar, 1964 yılından bu yana devam ediyor. Göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçişin ve avcılıktan tarıma geçişin izlerini taşıyan bu alanda, bu yıl kayda değer buluntular elde edildi.

YENİ MEZAR BULUNTULARI

Çanakkale Uygulamalı Bilimler Fakültesi Müzecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığındaki kazı ekibi, bu yıl 5’i 5 bin, 1’i ise 11 bin yıl öncesine ait toplam 6 mezar ortaya çıkardı. Sarıaltun, mayısta başlayan kazı sezonunda birçok buluntunun gün yüzüne çıktığını ifade ederek, “Bu yıl ilk Tunç Çağı’na ait mezarlar bulduk. Çayönü halkının Neolitik dönemden Tunç Çağı’nın başlarına kadar burayı yaşam alanı olarak kullandığını gösteren çok sayıda veri elde ettik.” diye konuştu.

MEZAR HEDİYELERİ VE RİTÜELLERİ

Bulunan mezarlardan ikisinin basit gömü olduğunu kaydeden Sarıaltun, “Bunlarda mezar hediyesi yoktu. Bir küp mezar yüzeye yakın olduğu için tahrip olmuştu. Ancak sandık tipi mezarlarda yoğun buluntular var. Bireylerin yanına kap-kacaklar hediye olarak bırakılmış. Ayrıca sadece hediye gömülen çukurlar da tespit ettik.” şeklinde açıklama yaptı.

11 BİN YIL ÖNCESİNE UZANAN İZLER

Sarıaltun, bu yılki en ilgi çekici bulgunun Neolitik döneme ait 11 bin yıllık bir mezar olduğuna dikkat çekerek, “Bu buluntular sayesinde topluluğun nasıl yaşadığını, neyle beslendiğini ve hangi hastalıklarla mücadele ettiğini daha iyi anlayabileceğiz.” dedi.

ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARIN ÖNEMİ

Kazılara destek veren Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nden Ömür Dilek Erdal, 6 mezarın gün yüzüne çıkarıldığını belirterek, bunlardan birinin Neolitik, diğerlerinin ise Erken Tunç Çağı mezarları olduğunu ifade etti: “Erken Tunç Çağı’nda mezarlar taş sanduka şeklinde yapılıyor, üzeri blok taşlarla kapatılıyordu. Bireyler yan yatırılarak gömülüyor, yanına hediyeler bırakılıyordu.”

ÇAYÖNÜ’NÜN TARİHSEL ÖNEMİ

Şu ana kadar bölgede 600’ün üzerinde iskelet bulunduğunu aktaran Erdal, DNA ve antropolojik analizlerin devam ettiğini söyledi. İlk alınan sonuçların, Neolitik dönem insanlarının Mezopotamya, İran, Irak ve Kafkasya ile temas halinde olduklarını ve burada heterojen bir kültür geliştirdiklerini gösterdiğini belirtti: “Bu insanlar tarımcıydı, ağır işler yapıyorlardı ve kültürlerini Tunç Çağı’na taşıyarak Anadolu’ya aktardılar. Çayönü, bu yönüyle çok önemli bir merkez.”