YAPAY ZEKAYLA DOKTORLARIN ANALİZİ YAPILDI
Hazine ve Maliye Bakanlığı, yapay zeka destekli bir sistemle özel muayenehanesi olan 28 bin 931 doktoru taradı. Sisteme dahil olan doktorlar, gönüllü uyum ile 2,1 milyar lira matrah artışı gerçekleştirdi. Gönüllü uyuma katılmayan doktorlar üzerinde inceleme başlatılacak.
ÖZEL MUAYENELER MERCEK ALTINDA
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından gerçekleştirilen analiz, serbest meslek grubu içinde potansiyeli yüksek olan doktorlar üzerinde yoğunlaştı. Bu doğrultuda, özel muayenehanesi bulunan 28 bin 931 doktora yönelik “Doktorluk Faaliyetinde Bulunan Serbest Meslek Erbaplarına İlişkin Analiz Çalışması” uygulandı.
CEZA YERİNE GÖNÜLLÜ UYUM SEÇİLDİ
Yapay zeka ve makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak, çok değişkenli veri kümeleriyle risk senaryoları oluşturuldu. Bu senaryolar sayesinde mükelleflerin risk düzeyleri değerlendirildi. Analiz sonucu, 3 bin 663 doktor vergi uyumu açısından “yüksek riskli” olarak tanımlandı. Ancak, bu mükelleflere doğrudan ceza verilmedi, bunun yerine önleyici denetim ve gönüllü uyum yaklaşımı benimsendi. Doktorlara vergi mevzuatı hakkında gerekli bilgilendirme yapıldı. Riskli gruptaki doktorlar bilgilendirilerek pişmanlıkla beyanlarını güncellemeye davet edildi.
PİŞMANLIK HÜKÜMLERİNDEN YARARLANDILAR
Uygulama sonucunda, riskli olarak değerlendirilen 3 bin 663 doktordan 1701’i pişmanlık hükümlerinden yararlanarak gelir vergisi beyannamesi verdi. Bu beyannamelerde toplam 1,7 milyar lira matrah bildirildi. Beyan edilen tutarlar üzerinden yapılan hesaplamalar, mükellef başına ortalama matrahın uyum öncesine göre 5 kat arttığını gösterdi. Aralık 2023 dönemi için KDV beyannameleri incelendiğinde, yasal süresi içinde beyan edilen tutar yaklaşık 9 milyon lira olarak kalırken, 2025 yılı içinde verilen düzeltme beyannameleriyle bildirilen tutar 358 milyon liraya ulaştı. Bu veriler, ilk etapta yapılan beyanların önemli ölçüde eksik olduğunu, ancak önleyici denetim ve bilgilendirme sonrası düzeltmelerin önemli ölçüde fazla olduğunu kanıtladı. Çalışma kapsamında riskli gruba dahil olmayan 158 doktor için de etki analizi yapıldı. Bu doktorlar toplamda 76 milyon lira matrah bildirdi. Böylece, gönüllü uyumla elde edilen matrah artışı 2,1 milyar lira oldu. Gönüllü uyuma katılan doktorlar için vergi incelemesi süreci başlatılmadı.
UYUM GÖSTERMEYENLER İÇİN İNCELEME BAŞLATILACAK
Gönüllü uyuma katılmayı reddeden veya yaptığı açıklamalar kabul edilmeyen doktorlar hakkında inceleme süreçleri başlatılacak. Doktorların mali bilgileri ve giderlerinin vergi mevzuatına uygunluğu incelenecek. Sağlık Bakanlığı’nın ilgili birimlerinden doktorların muayene ve ameliyat bilgileri de talep edilecek.
MODELİ YAYGINLAŞTIRMA HEDEFİ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, gönüllü uyumun vergi sistemindeki önemini vurgulayarak, “Kayıt dışılıkla mücadelemizi ceza ve yaptırımlarla değil, mükelleflerimizi bilgilendirerek sürdürüyoruz. Bu çalışma sayesinde milyonlarca lira gönüllü olarak beyan edildi. Bu, vergi adaletine güvenin bir göstergesidir.” dedi. Gönüllü uyumun sürdürülebilir kamu maliyesi için vazgeçilmez olduğunu belirten Şimşek, “Vergi sistemimize güvenen, zamanında ve doğru beyanda bulunan tüm mükelleflerimize teşekkür ediyoruz. Bu modeli yaygınlaştırarak kayıt dışılıkla mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.” ifadesini kullandı.