Meksika’DA YARGI SEÇİMLERİ GERİ SAYIMDA
Durango eyaletinde yapılan Meksika’nın ilk yargı seçimleri için seçmenler, önümüzdeki hafta sonu oy kullanacak. Seçimlerde, 2015’te 4 kilogramdan fazla metamfetamin kaçakçılığı nedeniyle hapis cezası almış olan Leopoldo Chavez, yargıç adayı olarak oy pusulasında yer alacak. Chavez, daha önce uyuşturucu suçlarından hüküm giymişti. Durango, marihuana ve afyon haşhaşı gibi uyuşturucuların yetiştirildiği, kartel kontrolündeki “Altın Üçgen” bölgesinin bir parçası. Chavez, “Kendimi hiçbir zaman kusursuz bir aday olarak tanıtmadım” diyerek, saklayacak bir şeyi olmadığını ve cezasını çektiğini belirtti. Ancak Reuters’ın yaptığı yorum talebine yanıt vermedi.
CİNSEL İSTİSMAR DAVA İLE YARGILIYOR
Pasifik kıyısındaki Jalisco eyaletinde, Francisco Hernandez de ceza yargıcı olabilmek için yarışıyor. Kendisi son yargıçlık görevinde, Federal Yargı Konseyi tarafından cinsel istismar ve yolsuzluk iddialarıyla görevden alınmıştı. Hernandez, bu suçlamaların “iftira ve karalama” olduğunu ve “Bırakın halk beni yargılasın” dedi. Nuevo Leon’da ise Fernando Escamilla, federal ceza yargıcı olma amacında. Ultra şiddetli Los Zetas kartelinin avukatlarına hukuki danışmanlık yapmasının aleyhine kullanılmaması gerektiğini vurguladı. “Uluslararası hukuk ya da iade hukuku danışmanı olmak size kötü bir kamu imajı mı kazandırır? Sanmıyorum, çünkü bu sadece bu tür durumları yönetme yetkiniz ve bilginiz olduğunu gösterir” şeklinde konuştu.
1 Haziran’daki seçimler öncesi sivil toplum örgütleri, yargıç dernekleri ve bazı Meksikalı milletvekilleri, ülkenin hukuk devleti ilkesinin tehdit altında olduğuna dair uyarılarda bulunuyor. Tartışmalı yargı reformu, solcu eski Başkan Andres Manuel Lopez Obrador ve halefinin desteklediği bir düzenleme olarak gündeme geldi. Her iki isim de reformun bozuk yargı sistemindeki yolsuzluğu ortadan kaldıracağına ve halkın kimin yargıç olacağına karar verme imkanını sağlayacağına inanıyor. Yaklaşık 5 bin aday, Yüksek Mahkeme yargıçları da dahil olmak üzere 840’tan fazla federal görev için yarışıyor. Ancak, bu seçimlere bir haftadan az süre kala, insan hakları grubu Defensorxs, yaklaşık 20 adayın sabıka kayıtlarının bulunduğunu ve yolsuzlukla ilişkilendirildiğini tespit etti.
KARTEL BAĞLANTILI ADAYLAR
Defensorxs, yolsuzlukla ilişkilendirilen ya da kartellerle bağları olduğu iddia edilen 20 aday belirledi. Bu adaylar arasında uyuşturucu baronu Joaquin “El Chapo” Guzman’ın avukatı da yer alıyor. Ayrıca, Yargı Seçimleri Gözlemevi (OEJ) tarafından yapılan analiz, karşısında rakip olmayan 130’dan fazla adayın, yüksek kazanma ihtimaline sahip olduğunu ortaya koydu. Eylül 2024’te kabul edilen reform ise, dönemin ABD Büyükelçisi Ken Salazar tarafından Meksika demokrasisi için bir tehdit olarak eleştirildi.
Eleştirmenler, bu reformun Batı Yarımküre’de son yıllarda gerçekleştirilmiş en büyük yargı değişikliklerinden biri olduğunu ve Morena partisinin denetlenmesini zorlaştırabileceğini söylüyor. Reform, Yüksek Mahkeme yargıçlarının sayısını 11’den 9’a indiriyor, görev sürelerini 12 yıla düşürüyor, 35 yaş alt sınırını kaldırıyor ve hukuk deneyimi gereksinimini beş yıla indiriyor. Aynı zamanda, yargı çalışanlarının bazı haklarını kaldırıyor ve yargı sistemini denetlemesi gereken beş kişilik bir disiplin kurulu oluşturuyor. Defensorxs başkanı Miguel Meza, mevcut adayların seçilmesi için belirlenen kurallarda ciddi zayıflıkları ortaya koyuyor. Adayların doğuştan Meksika vatandaşı olmaları, hukuk diplomasına sahip olmaları, “iyi şöhrete” sahip olmaları ve ciddi suçlardan sabıkasız olmaları gerektiği ifade ediliyor.
Meza, yapılan değerlendirmede daha açıklamadıkları başka sorunlu adaylar olduğunu ifade etti. Adayların yurtdışında alınmış mahkûmiyetlerinin ya da temsil ettikleri kişiler açısından taranmadığını belirten Meza, sorunların büyük ölçüde reformun aceleye getirilmesinden kaynaklandığını söyledi. Yargıçlar ve Hakimler Ulusal Birliği (JUFED) ise, tartışmalı aday listesinin, reformun Meksika’daki yargı bağımsızlığına tehdit oluşturduğunu açıkladı. JUFED ulusal direktörü Juana Fuentes, “Bu seçim süreci tehlikeli” diyerek, mevcut Yüksek Mahkeme yargıçlarının çoğunun seçimlere katılmayacağını duyurdu.
KAMPANYA MATERIALLERİNDE KISITLAMALAR
Adaylar, siyasi partilerle bağlantı kuran kampanya materyali kullanamıyor ve siyasi partiler tarafından düzenlenen etkinliklere katılamıyor. En dikkat çeken adaylardan biri, El Chapo’nun 2016’daki avukatı Silvia Delgado. O dönem El Chapo’nun ABD’ye iade edilmeden önce cezaevinde haftalık ziyaretlerle bilgilendirildiği belirtiliyor. Şu an Chihuahua’da ceza yargıcı olmak istiyor. El Chapo’yu savunmasını bir kariyer fırsatı olarak görüyor ve yeniden olsa bunu yapacağını söylüyor.
Delgado, aktivist Meza’yı “sorumsuz” olmakla ve kendisine doğrudan saldırmaya yönelik “Robin Hood grubu” yönetmekle suçlarken, Meza, Defensorxs’un herhangi bir adaya saldırma niyetinde olmadıklarını, sadece adaylar hakkında kamuoyunu bilgilendirmek istediklerini belirtti. Meza, “Silvia Delgado örneğinde bu riskin açık olduğu bize net geliyor” dedi.