BEKLEYEN ÇERNOBİL UYARISI
Sovyet dönemine ait nükleer santral için “Bekleyen Çernobil” uyarısı yapıldı. 1976 yılında faaliyete geçen ve ülkenin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını karşılayan santral, Ermenistan’ın başkenti Erivan’a yalnızca 35 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Türkiye sınırına ise 16 kilometre mesafede yer alan bu tesis, 1988’de meydana gelen Spitak Depremi sonrasında altı yıl kapalı kaldı, 1995’te yeniden hizmete girdi.
TEHLİKE UYARILARI
Daily Mail’de yayınlanan habere göre, Güney Kafkasya uzmanı Dr. Peter Marko Tase, santralin teknolojik olarak yaşlandığını ve ekonomik yetersizlikler nedeniyle güvenlik açısından büyük risk taşıdığını belirtiyor. Tase, “Bu reaktörün bir felakete yol açma riski çok yüksek. Patlama durumunda tıpkı Çernobil gibi toprak, su ve hava kirliliğine yol açabilir; etkileri Avrupa semalarında yıllarca hissedilebilir” dedi.
SÜREGELEN ENDİŞELER
Uzmanlar, santralin aktif sismik fay hattında yer aldığını ve yapısal güvenliğinin zayıf olduğunu ifade ediyor. 1995’te yeniden açılmadan önce de benzer endişeler dile getirilmişti. O dönemde Ermenistan Parlamentosu Çevre Komitesi Danışmanı Viktoria Ter-Nikogossian, “Bu nükleer santral hiçbir zaman güvenli olmayacak. Olası bir kaza Ermenistan’ın sonu olur” sözlerini sarf etmişti. Ayrıca, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’ndan Morris Rosen, santralin tasarımını “açıkça yetersiz” olarak değerlendirmişti.
RUSYA’NIN ETKİSİ
Santral, hala Rusya’nın devlet nükleer enerji şirketi Rosatom’un teknik desteği ile faaliyet gösteriyor. Dr. Tase, bu durumun Kremlin’in Güney Kafkasya’daki enerji politikalarında önemli bir rol oynadığını açıklıyor. Rosatom’un, santraldeki iki reaktörden birini modernize etmesi bekleniyor, ancak Aralık 2023’te imzalanan anlaşmanın uygulanıp uygulanmayacağı hala belirsizliğini koruyor.
Dr. Tase, santralin oluşturduğu tehlikeye karşı uluslararası müdahale çağrısında bulundu. “AB ve ABD, bu nükleer saatli bombayı devre dışı bırakmak için acilen harekete geçmeli” diyen Tase, Metsamor’un küresel güvenlik açısından büyük bir risk taşıdığını vurguladı. Öte yandan, santral yetkilileri, tesisin sağlam bir bazalt blok üzerine inşa edildiğini ve geçmişte güvenlik önlemlerinin artırıldığını iddia ediyor.