ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ DEPREM ARAŞTIRMA MERKEZİ’Nİ ANLATIYOR
Atatürk Üniversitesi bünyesindeki Deprem Araştırma Merkezi, Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki 30 istasyonla 7 gün 24 saat boyunca depremleri anlık olarak takip ediyor. Erzurum’un Palandöken ilçesindeki yerleşkesinde 36 yıl önce kurulan bu merkez, Üniversiteler Afet Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Platformu üyesi olmasının yanı sıra, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ile de koordineli bir şekilde çalışıyor.
DEPREM VERİLERİ GÜNLÜK OLARAK ANALİZ EDİLİYOR
Erzurum’un yanı sıra Ağrı, Kars, Ardahan, Iğdır, Erzincan, Bingöl, Muş, Van, Tunceli, Bitlis, Gümüşhane, Artvin ve Bayburt’a konuşlandırılan birçok istasyondan gelen deprem verileri burada rapor edilerek bilimsel çalışmalara rehberlik ediyor. Deprem Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Erdem Bayrak, merkezin 1989’da kurulmuş köklü bir yapı olduğunu belirtiyor. Bayrak, “Merkezin amacı, bölgede meydana gelen depremlerin kaydedilmesi, lokasyonlarının çözülmesi, elde edilen verilerle bölgenin sismotektonik yapısının ortaya konulması ve buradan geleceğe yönelik bilgiler edinmektir.” diyor.
DEPREM ANALİZLERİ GÜNLÜK RUTİN OLARAK YAPILIYOR
Bölgedeki 30’a yakın deprem istasyonuyla birlikte, deprem verileri bilgisayarlara anlık olarak kaydediliyor ve günlük çözümleri gerçekleştiriliyor. Bayrak, “Deprem nerede ve hangi büyüklükte, ne kadar derinlikte olduğu gibi analizleri günlük olarak yapıyoruz.” açıklamasında bulunuyor. Erzurum’un aktif bir tektonik konumda olduğunu vurgulayan Bayrak, Palandöken, Dumlu, Hasankale, Horasan ve Aşkale fay zonlarının merkeze oldukça yakın olduğunu ve fayların uzunluğunun Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fayları kadar olmadığını ifade ediyor.
TAKİP SİSTEMLERİ İLERİ TEKNOLOJİ İLE DÜZENLENİYOR
Bayrak, “Burada almamız gereken tedbir, 2018 yılında yayınlanan yönetmelikteki tasarım ivmelerini dikkate alarak yapıların tasarlanmasını sağlamak. 2018’de yayınlanan deprem tehlike haritasında deprem ivmeleri artık doğrudan işin içine girdi.” diyor. Ayrıca, uzman ekip ile istasyonlardan gelen verilere göre öncelikle depremin lokasyonu, ardından büyüklüğü analiz edilip, hangi faylarda yoğunlaştığı rapor ediliyor. İstasyonlarda kullanılan algılayıcı sismometreler, yer hareketlerini takip etmek için uydu, telefon modemi ya da internet bağlantısı aracılığıyla anlık izleniyor.
DEPREM GÖZLEMLERİ İSTASYONLARLA YAPILIYOR
Bayrak, “Deprem istasyonları hız ve ivme ölçerlerle hassas cihazlarla çalışıyor. Hız ölçerleri şehir dışına, dağlara doğru konumlandırılırken, ivme ölçerleri şehir merkezinde çeşitli lokasyonlara yerleştiriliyor.” açıklamasını yapıyor. Ayrıca, mesai saatleri dışında da merkeze gelen verileri uzaktan erişim programlarıyla takip ettiklerini belirtiyor. Bayrak, “Asrın felaketinin yaşandığı yıllarda bölgede 1757 deprem çözümü gerçekleştirmişiz. 2024’te bu sayı 1186’ya düşmüş durumda.” şeklinde ekliyor. Yapılan analizlerle depremlerin nerelerde yoğunlaştığına dair bilimsel çalışmalar yapılacak.