ABD GÜMRÜK VERGİLERİ AÇIKLANDI
ABD’nin gümrük tarifelerinin fiyatlama üzerindeki etkisi devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, 1 Ekim itibarıyla ithal ilaçlar, mutfak ve banyo dolapları, döşemeli mobilya ve ağır kamyonlar için uygulanacak gümrük vergisi oranlarını duyurdu. Bunun yanı sıra, Fed yetkilileri de emtia piyasalarını etkileyen açıklamalarda bulundu. Bazı üyeler iş gücü piyasasını korumak için daha agresif faiz indirimleri gerektiğini belirtirken, diğerleri enflasyon konusunda temkinli kalınması gerektiğinin altını çiziyor. Fed Başkanı Jerome Powell, geçen hafta yaptığı konuşmada, tarife kaynaklı enflasyon etkilerinin kısa ömürlü olacağını ifade ederek, “Fiyat seviyesindeki bu tek seferlik artış muhtemelen birkaç çeyreğe yayılacak ve bu dönemde biraz daha yüksek bir enflasyon olarak kendini gösterecektir.” dedi. Ayrıca, bu tek seferlik artışın enflasyon sorununa dönüşmemesi için adımlar atıldığını belirtti.
ABD EKONOMİSİ BÜYÜME GÖSTERDİ
ABD Ticaret Bakanlığı, 2025’in nisan-haziran dönemine dair gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) nihai verilerini açıkladı. Buna göre, ABD ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde güçlü tüketici harcamaları ve yatırımların etkisiyle yüzde 3,8 büyüyerek tahminleri aştı. Bu büyüme, 2023’ün üçüncü çeyreğinden itibaren en hızlı yıllık büyüme olarak kaydedildi. Ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 20 Eylül ile biten haftada 218 bine gerileyerek beklentilerin altında kaldı. Fed’in enflasyon göstergesi olarak izlediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi, ağustosta yıllık bazda yüzde 2,9 artış gösterdi ve beklenen düzeyde gerçekleşti. Yeni konut satışları da aynı dönem itibarıyla yüzde 20,5 artarak beklentilerin üzerinde bir performans sergiledi. Uzmanlar, açıklanan verilerin genellikle beklenenden güçlü gelmesinin, Fed’in ek faiz indirimlerine ihtiyacı olmayabileceğini gösterdiğini vurguladı.
FAİZ BEKLENTİLERİ DEĞİŞİYOR
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ise, zayıf istihdam verilerine rağmen Fed’in faiz indirim beklentileri güçlenmişti. Tamamlanan hafta itibarıyla açıklanan güçlü büyüme verileri ile bu beklentiler zayıfladı. Bankanın ekim ayında 25 baz puanlık faiz indirimine gitme olasılığı yüzde 89 düzeyinde belirlenirken, aralık toplantısında ilave indirime yönelik olasılık bu verilerle yüzde 63’e geriledi. Jeopolitik gelişmelere bakıldığında, Rusya-Ukrayna hattındaki haber akışı yatırımcıların ilgisini çekmeye devam ediyor. Bu gelişmeler ışığında ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı yüzde 4,19 seviyesinde tamamlarken, dolar endeksi yüzde 0,5 artarak 98,2’ye yükseldi.
ALTINDA YÜKSELİŞ DEVAM EDİYOR
Değerli metaller, Fed’in para politikasına dair belirsizliklere ve Powell’ın açıklamalarına rağmen, tarife adımları ve jeopolitik risklerin etkisiyle haftayı pozitif bir seyirle tamamladı. Altının ons fiyatı, altıncı hafta artışını sürdürerek 3 bin 759,7 dolardan kapanış yaptı ve hafta içinde 3 bin 791,1 dolarla rekor seviyeye ulaştı. Powell’ın faiz patikasına dair net bir sinyal vermemesi dolar endeksini yükseltmiş olsa da güvenli liman talebi altının fiyatına olumlu yansıdı. Gümüşün ons fiyatı ise, haftayı 46,1 dolardan kapatırken, 2011’den bu yana en yüksek seviye olan 46,6 doları gördü. Analistler, gümüş fiyatlarındaki dalgalanmanın yüksek olabileceğini de ifade etti. Platin fiyatları da artışını sekizinci haftada sürdürdü ve hafta içinde 1.588,8 dolara ulaşarak 2014’ten bu yana en yüksek seviyeye geldi. Sonuç olarak, değerli metallerde, ons bazında fiyatlar; paladyumda yüzde 10,5, gümüşte yüzde 6,9, platinde yüzde 3,7, altında yüzde 2 artış gösterdi.
BAZ METALLERDE KARMAŞIK SEYİR
Baz metallerde ise haftada açıklanan makroekonomik verilerin etkisiyle karışık bir seyir yaşandı. Bakır fiyatları ise, kurumsal gelişmelerin etkisiyle şekilleniyor. Goldman Sachs, Endonezya’daki Grasberg madenindeki aksaklıklar sonrası, küresel bakır madeni arz tahminlerini aşağı yönlü güncelledi. Bu gelişmelerle, piyasalarda bakırda yüzde 0,4 ve kurşunda yüzde 0,1 artış gözlemlenirken, çinkoda ise yatay seyrin sürdüğü, nikel ve alüminyumda ise yüzde 0,8 değer kaybı yaşandı.
PETROL FİYATLARINDA YÜKSELİŞ
Petrol fiyatları, Ukrayna’nın Rusya’nın enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı saldırıları ve ABD’nin ticari ham petrol stoklarındaki düşüşün etkisiyle değer kazandı. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, iç piyasada yaşanan akaryakıt sıkıntılarının devam etmesi üzerine hükümetin benzin ihracatına yönelik yasağı yıl sonuna kadar uzatmayı planladığını kaydetti. Ülkede petrol rafinerilerinin İHA saldırılarıyla hedef alınması ve tarım sektöründe artan talep neticesinde benzin fiyatları arttı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, ticari ham petrol stokları geçen hafta 600 bin varil azalarak 414 milyon 800 bin varile geriledi. Ayrıca, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile Irak Petrol Bakanlığı arasında gerçekleştirilen bir anlaşma ile bölgedeki petrol kuyuları tekrar dünya piyasalarına açıldı. Analistler, OPEC+’ın son zamanlardaki ek petrol üretim hedefinin yaklaşık dörtte üçünü gerçekleştirdiğini belirtiyor. Doğal gaz tarafında, ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın Avrupa’nın enerji arzı konusundaki değerlendirmeleri önem taşıyor. Wright, Rusya’nın Avrupa’ya doğal gaz satışını tamamen durdurmasının baskı kurmak için önemli bir araç olduğunu kaydetti. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,9 artarken, doğal gazın fiyatı ise yüzde 11 değer kazandı.
TARIM EMTİALARINDA KARIŞIK SEYİR
Tarım emtia fiyatları da, Arjantin’in vergi politikası, ABD’deki hasat süreci ve Çin’in alımları sebebiyle karışık bir seyir izledi. Arjantin hükümeti, soya fasulyesi ihracat vergilerini kaldırdığı için, buğdayda küresel rekabet fiyatları baskılamaya devam ederken, Karadeniz Bölgesi’nden gelen yeni ihaleler dikkat çekti. ABD’de mısır hasadı da hız kazanarak fiyatları aşağıya çekerken, Chicago Ticaret Borsası’nda pirinçte fiyatlar yüzde 3,3, soya fasulyesinde yüzde 1,2, buğdayda yüzde 0,7 ve mısırda yüzde 0,5 azaldı. ABD emtia borsası Intercontinental Exchange’te pamuk fiyatları yatay seyrederken kahve fiyatı yüzde 11,5, şeker yüzde 2,7 arttı. Kakaonun ton fiyatı ise haftayı yüzde 4 azalışla tamamladı.